Advertisements

Η ΞΕΧΑΣΜΕΝΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΥ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΔΑΣΟΛΟΓΟΥ

Η ΞΕΧΑΣΜΕΝΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΥ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΔΑΣΟΛΟΓΟΥ

(δημοσιευμένο στη «Γεωτεχνική Ενημέρωση», τεύχος 42ο, Ιανουάριος 1993, ξανακοιταγμένο σήμερα)

Του Αντώνιου Β. Καπετάνιου, Δασολόγου-Περιβαλλοντολόγου

Η σημερινή σκληρή πραγματικότητα της έντονης συμπίεσης της εργασίας, της σαλαμοποίησης των επαγγελματικών ιδιοτήτων και του μη ξεκάθαρου πεδίου των επαγγελματικών αρμοδιοτήτων, επέφερε μιαν αντιπαλότητα μεταξύ κλάδων με συναφή αντικείμενα ή επέβαλε την παρουσία άλλων, χωρίς αυτοί, σε πολλές περιπτώσεις, να έχουν σχέση με τα συγκεκριμένα αντικείμενα. Τούτο οδήγησε στην κυριάρχηση κλάδων σε επαγγελματικά πεδία με τα οποία έχουν μικρή έως καθόλου σχέση, ενώ κλάδοι άλλοι, που είναι σχετικοί με τα αντικείμενα αυτά, να παραγκωνίζονται και να μένουν στο περιθώριο. Τρανό τέτοιο παράδειγμα επιστήμονα αποτελεί ο δασολόγος, ο οποίος «ξέχασε» (ή έχασε;) τη δεύτερη επαγγελματική του ιδιότητα, του περιβαλλοντολόγου, και υποκαθίσταται στο έργο του από άλλους επιστήμονες, λίγο έως καθόλου σχετικούς με το αντικείμενό του!

Στην περίπτωση του δασολόγου, λοιπόν, συνέβη μια εν τοις πράγμασι άρση της μιας εκ των δύο ιδιοτήτων που συνιστούν την επαγγελματική του ταυτότητα, του περιβαλλοντολόγου, και επομένως υπάρχει μη πλήρης άσκηση των επιστημονικών του γνώσεων –οικειοθελή ή επιβεβλημένη από το σύστημα της αγοράς. Τούτο προκύπτει είτε επειδή ο δασολόγος αρκείται στο προσφερόμενο στον επαγγελματικό χώρο αντικείμενο, χωρίς να ζητά ή να διεκδικεί το παραπάνω που μπορεί και που οφείλει να το ασκεί απορρέον από την ιδιότητα του περιβαλλοντολόγου, είτε επειδή συνειδητά έχει επιλέξει τη μη σύγκρουση με άλλους επαγγελματικούς κλάδους, για να μη «χαλνά» η αρμονία της αγοράς, αποδεχόμενος περισσότερο τη μειωτική/μειονεκτική του θέση στο χώρο αυτό και λιγότερο ασκώντας «επαγγελματική πολιτική». Βεβαίως, τα παραπάνω οδηγούν στην εισχώρηση και –εντέλει– στην επιβολή άλλων επαγγελματικών «κυριαρχικών» κλάδων στο δασικό χώρο, ενώ ταυτόχρονα αποκλείεται ο δασολόγος από αντικείμενα των υπολοίπων φυσικών χώρων. Η ιδιότητα, έτσι, του περιβαλλοντολόγου στο επάγγελμα του δασολόγου, του γνωρίζοντα πλήρως και ειδικώς το φυσικό περιβάλλον, αγνοείται στην πράξη, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, και τούτο συνιστά ένα μεγάλο ζήτημα –δε θέλω να δεχθώ την άλλη άποψη, που υποστηρίζει ότι ο δασολόγος δε γνωρίζει τη δεύτερη επαγγελματική του ιδιότητα ή δεν έχει κατανοήσει τη σημασία της, και για το λόγο αυτό δεν την ασκεί!

Δεν υποστηρίζω ότι «ένας» είναι ο επιστήμονας του περιβάλλοντος, κι ότι αυτός είναι ο δασολόγος. Εξόν από εγωιστικό, θα ήταν και παράλογο να λεχθεί αυτό. Το περιβάλλον είναι ένα πολυσύνθετο σύστημα, που έχει ανάγκη όλους τους επιστήμονές του. Όλοι οι «καλοί» χωρούν σ’ αυτό, για να το δουλέψουν, ακόμη και οι μη επιστήμονες, που θα εντρυφήσουν στον κόσμο του και ως πονητές του τόπου θα δραστηριοποιηθούν. Αποκλεισμοί δε χωρούν, ούτε αποκλειστικότητες. Ο καθένας όμως στο πεδίο του.

Έχοντας τη θέση ότι το περιβάλλον αντιμετωπίζεται ολιστικά, θεωρώ τον δασολόγο-περιβαλλοντολόγο τον κυριότερο να επιστημονεί σχετικά με αυτό. Και τούτο διότι γνωρίζει όσο κανείς άλλος το φυσικό οικοσύστημα, τη νομοτέλειά του, την πρακτική του, τις σχέσεις που αναπτύσσονται εν αυτώ, τις φυσικές διεργασίες, τη δράση και την αντίδραση της φύσης. Γνωρίζει το όλον κι όχι μέρος του, κι ως τέτοιος ημπορεί να πράττει σκεπτόμενος το σύνολο, το σύστημα. Ιδού ένα παράδειγμα για να γίνει τούτο κατανοητό: Όταν η δασική υπηρεσία προχωρούσε στην ανάσχεση του χειμαρρικού προβλήματος της χώρας, δεν έφτιαχνε φράγματα μόνον στις κοίτες των χειμάρρων, όπως κάνουν σήμερα οι δήμοι και οι εμπλεκόμενοι φορείς, αλλά διευθετούσε όλη τη λεκάνη απορροής, αποκαθιστώντας χιλιάδες στρέμματα του φυσικού χώρου. Οι μηχανικοί τότε (στις αρχές της δεκαετίας του ’30), καλέστηκαν να εκτελέσουν το έργο αυτό, αλλά δεν το μπόρεσαν (για την ακρίβεια, δεν το ήθελαν διότι ήξεραν ότι δε μπορούσαν να το πραγματοποιήσουν), κι έτσι ανατέθηκε στους δασολόγους!

Ήταν λοιπόν περιβαλλοντολόγοι οι δασολόγοι, από τη φύση της επιστήμης τους, καθώς γνώση του δάσους και γνώση του φυσικού περιβάλλοντος είναι στοιχεία αλληλένδετα, όμως χρειάστηκε μετέπειτα να εμπλουτιστεί το αντικείμενο των σπουδών τους στον τομέα αυτόν, και να συμπληρωθεί ο τίτλος της σχολής τους (έγινε Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος), για να μπορούν να δηλώνονται και με την ιδιότητα αυτήν –την οποία, αλί, αγνόησαν κατόπιν οι ίδιοι! Με μιαν τέτοια συγκρότηση πορεύτηκαν στο παρελθόν οι δασολόγοι και γνώρισαν την εκτίμηση των ανθρώπων της υπαίθρου. Ο λαός ήθελε τον δασολόγο, παρά το «φόβο του» κατά την άσκηση των αστυνομικών του καθηκόντων, διότι τού είχε εμπιστοσύνη ως επιστήμονα. Ο άνθρωπος της πράξης εμπιστευόταν τον επιστήμονα της πράξης. Ήξερε ότι το έργο που θα κατασκευάσει ο δασολόγος, θα είναι έργο της φύσης, στέρεο και δεμένο με αυτήν, δυνατό, όπως αρμόζει. Δε θα είναι πρόχειρο ούτε παράταιρο, ξένο με το φυσικό περιβάλλον. Θα επιτελεί το σκοπό του καίρια και στέργια. Το διαπίστωσα αυτό όταν ένας κοινοτάρχης του Πηλίου επαίνεσε στο πρόσωπό μου τους δασολόγους για τα «αθάνατα» αντιχειμαρρικά έργα που έφτιαξαν στην περιοχή του, ενώ κατέκρινε των μηχανικών τα έργα (κάποια φράγματα και τοίχους αντιστήριξης), τα οποία, όπως είπε, έπεσαν με την πρώτη νεροποντή!

Η ιδιότητα συνεπώς του περιβαλλοντολόγου δεν δόθηκε τιμητικά στον δασολόγο, αφού απορρέει, τρανταχτά κι αποδεικτικά, από τη φύση της επιστήμης του και από τις εν γένει σπουδές του. Γνωρίζει ο δασολόγος ως περιβαλλοντολόγος να βλέπει ολιστικά το περιβάλλον, ως φυσικό σύστημα (ακόμα και κατά την τεχνητή δημιουργία του), και να το διαχειρίζεται με την επιστήμη του, την ελάχιστα μηχανοκρατική. Είναι τεχνοκράτης στο βαθμό που η φύση ανέχεται την τεχνοκρατία, ξέροντας το όριο πέραν του οποίου καταπίπτει το φυσικό σύστημα λειτουργώντας μηχανικά. Διότι την επιστήμη, την τόσο πολύτιμη, πρέπει να συνεπικουρεί η συναισθηματική φύση του ανθρώπου, η αισθητική αντίληψη, η περιβαλλοντική ευαισθησία, η αίσθηση των κοινών. Όλα τούτα φτιάχνουν συγκρότηση ικανή για την άσκηση της επιστήμης ενός ολοκληρωμένου επιστήμονα, που ονομάζεται περιβαλλοντολόγος. Ο δασολόγος είναι τέτοιος, από τη στιγμή που πράττει με την επιστήμη του συνειδητά στο πεδίο.

Επιμένω –περίπου ως γραφικός– να υποστηρίζω ότι περιβαλλοντολόγος δε δηλώνεσαι, είσαι! Είσαι γιατί το αισθάνεσαι ασκώντας την επιστήμη της φύσης. Στα πλαίσια της θεώρησης αυτής, λέγω ότι ένα τρίπτυχο πρέπει να ισχύει για τον επιστήμονα περιβαλλοντολόγο: Αγάπη για το περιβάλλον-Ουσιαστική επιστημονική γνώση των λειτουργιών του περιβάλλοντος-Ενδεδειγμένη ενέργεια. Με τούτα, ορθά ασκώντας τα, γίνεσαι και είσαι περιβαλλοντολόγος. Ένας κρίκος στην αλυσίδα τους να μη δέσει, σπάει η ιδιότητα του περιβαλλοντολόγου, σκορπιέται σε κομμάτια και λέγεσαι με ιδιότητες της πρακτικής, που σε απάγουν από το σκοπό, από την ιδέα, από το πνεύμα της ολιστικής διαχείρισης του συστήματος. Ο δασολόγος που λειτουργεί έτσι, έχει προδώσει τη φύση της επιστήμης του και –ω τι τραγικό γι’ αυτόν– δεν είναι περιβαλλοντολόγος!

Ο δασολόγος, συνεπώς, είναι περιβαλλοντολόγος όσο τη φύση της επιστήμης του ακολουθεί και νοιώθει βαριά την κλήρα της. Έχοντας τέτοια συγκρότηση οφείλει να δηλώνεται ως περιβαλλοντολόγος και ν’ ασκείται στα πεδία της επιστήμης του.

stelprdb5173130

Advertisements
Μοιραστείτε το!
Share on Facebook
Facebook
Share on Google+
Google+
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin


ΚατηγορίεςΕπιλογές - Προτάσεις

Tags: ,

4 replies

  1. Και να φανταστεί κανείς οτι το άρθρο γράφτηκε το 93. Όλα αυτά τα χρόνια τα ίδια άλυτα προβλήματα

    • Η κατάσταση δεν είναι απλώς η ίδια, είναι χειρότερη, λόγω του «συνωστισμού» κι άλλων ειδικοτήτων σχετικών με το περιβάλλον στο φυσικό χώρο (Περιβαλλοντολόγων, Μηχανικών Περιβάλλοντος, Αρχιτεκτόνων Τοπίου κ.λπ.). Λέγω λοιπόν -κάτι που υποστήριζα ήδη από το 1993, σχεδόν προφητικά!- ότι ο δασολόγος πρέπει να δηλώνεται ως περιβαλλοντολόγος, εμφανίζοντας ως παράλληλη (ή δεύτερη αν θέλετε) αυτή την επαγγελματική του ιδιότητα (του περιβαλλοντολόγου), παρά το γεγονός ότι εμπεριέχεται στη φύση της επιστήμης του, ασκώντας με τον τρόπο αυτόν μια -τρόπον τινά- πολιτική δηλοποίησής του στο γνωστικό του αντικείμενο, που εντέλει σημασιοδοτεί και δηλοποιεί το ρόλο του ως επιστήμονα και τις απορρέουσες επαγγελματικές δυνατότητές του. Εφησυχαζόμενος ο δασολόγος σε «υψηλού ύφους» λογικές του τύπου ότι, ο δασολόγος είναι περιβαλλοντολόγος και δεν πρέπει να δηλώνεται ως τέτοιος, οδηγήθηκε στην αγνόηση και στο περιθώριο.

Trackbacks

  1. Το “πρότυπο” πανεπιστημιακό χωριό στο Περτούλι καταρρέει… | Δασαρχείο
  2. ΝΑ ΚΑΕΙ Η ΔΑΣΙΚΗ ΜΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ; του Αντώνιου Β. Καπετάνιου | Δασαρχείο

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: