Δασική ιδιοκτησία

Δασική ιδιοκτησία

Μαχητό τεκμήριο κυριότητας Δημοσίου και
Χρησικτησία επί δημοσίων κτημάτων

dasos.jpg

Η απόφαση υπ΄ αριθ. 712/2015 του Γ΄ Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου ασχολήθηκε με την ερμηνεία και ανάλυση διατάξεων του βδ της 16.11.1936 «περί ιδιωτικών δασών» σχετικά με την έννοια του δάσους και ζητήματα δασικής ιδιοκτησίας. Όπως έγινε δεκτό με την απόφαση αυτή, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1, 2 και 3 του ως άνω διατάγματος αναγνωρίστηκε η κυριότητα του Δημοσίου επί των εκτάσεων που αποτελούσαν δάση, εκτός από εκείνες, οι οποίες πριν την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα ανήκαν σε ιδιώτες και των οποίων οι τίτλοι ιδιοκτησίας ήθελαν αναγνωρισθεί από το Υπουργείο των Οικονομικών, στο οποίο έπρεπε να υποβληθούν μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία ενός έτους από τη δημοσίευση του ανωτέρω διατάγματος που έχει ισχύ νόμου. Έτσι, με τις προμνησθείσες διατάξεις θεσπίστηκε υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου μαχητό τεκμήριο κυριότητος επί των δασών που υπήρχαν στα όρια του Ελληνικού κράτους κατά τον χρόνο ισχύος του διατάγματος αυτού, εφ΄ όσον δεν αναγνωρίστηκε η κυριότητα ιδιώτη, προϋπόθεση ωστόσο του τεκμηρίου τούτου είναι η ύπαρξη δάσους κατά τον χρόνο ισχύος του εν λόγω διατάγματος.

Κατά την έννοια δε των ως άνω διατάξεων, θεωρείται δάσος κάθε έκταση εδάφους, η οποία καλύπτεται, ολικά ή μερικά, από άγρια ξυλώδη φυτά οποιωνδήποτε διαστάσεων και ηλικίας, τα οποία προορίζονται για την παραγωγή ξυλείας ή και άλλων προϊόντων, σύμφωνα με τον ορισμό του δάσους της διατάξεως του άρθρου 1 του ν. ΛΧΝ/1888 «περί διακρίσεως και οριοθεσίας των δασών», η οποία περιελήφθη ως άρθρο 57 στον ν. 3077/1924 «περί δασικού κώδικος» και δεν διαφέρει από τις διατάξεις των άρθρων 45 του ν. 4173/1929, όπως ισχύει, 1 του αν 857/1937, 1 του νδ 69/1969 και 3 παρ. 1 και 2 του ν. 998/1979.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι το δάσος συνιστά οργανικό σύνολο αγρίων φυτών με ξυλώδη κορμό επί της επιφανείας του εδάφους, τα οποία μαζί με την εκεί συνυπάρχουσα πανίδα και χλωρίδα, αποτελούν διά της αμοιβαίας αλληλεξαρτήσεως και αλληλεπιδράσεώς τους ιδιαίτερη βιοκοινότητα (δασοβιοκοινότητα) και ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον (δασογενές). Δασική έκταση υπάρχει και όταν η άγρια ξυλώδης βλάστηση, υψηλή ή θαμνώδης, είναι αραιά. Κρίσιμη επομένως, για την έννοια του δάσους και της δασικής εκτάσεως είναι η οργανική ενότητα της δασικής (δενδρώδους ή θαμνώδους) βλαστήσεως, η οποία με τη συνύπαρξη της όλης δασογενούς χλωρίδας και πανίδας προσδίδει μόνη σε αυτό την ιδιαίτερη ταυτότητα του δασικού οικοσυστήματος. Στην έννοια του δάσους ή της δασικής εκτάσεως περιλαμβάνονται και οι εντός αυτών, οποιασδήποτε φύσεως ασκεπείς κορυφές ή αλπικές ζώνες των βουνών και οι άβατες κλιτύες τους. Δεν ασκεί δε επιρροή στο πραγματικό γεγονός της δασικής μορφής μιας εκτάσεως ότι ορισμένα τμήματά της κατά καιρούς εμφανίζονται χωρίς βλάστηση.

Σύμφωνα περαιτέρω με την απόφαση, έκτακτη χρησικτησία χωρεί και επί δημοσίων κτημάτων, όπως τα εθνικά δάση, προς τούτο όμως έπρεπε η τριαντακονταετής νομή να είχε συμπληρωθεί μέχρι και την 11.9.1915, διότι μεταγενέστερα δεν ήταν δυνατή χρησικτησία στα κτήματα αυτά, όπως προκύπτει από τις διατάξεις του ν. ΔΞΗ/1912, των διαταγμάτων «περί δικαιοστασίου» που εκδόθηκαν με βάση αυτόν και του άρθρου 21 του νδ της 22.4-15.5.1926 «περί διοικητικής αποβολής από των κτημάτων της Αεροπορικής Αμύνης», με τις οποίες έχει ανασταλεί κάθε παραγραφή, η δικαστική προθεσμία σε αστικές διαφορές και απαγορεύθηκε εφ΄ εξής οποιαδήποτε παραγραφή των δικαιωμάτων του Δημοσίου στα κτήματά του, άρα και η χρησικτησία τρίτων σε αυτά. Η απαγόρευση αυτή επαναλήφθηκε και από τις διατάξεις των άρθρων 2 και 4 του αν 1539/1938 «περί προστασίας δημοσίων κτημάτων», με τις οποίες ορίζεται ότι επί των δημοσίων δασών θεωρείται νομέας το Δημόσιο, έστω και αν ουδεμία πράξη νομής ενήργησε επ΄ αυτών και ότι τα επί ακινήτων κτημάτων δικαιώματα του Δημοσίου δεν υπόκεινται σε καμία παραγραφή, όπως αυτά επαναλήφθηκαν και με τις διατάξεις του άρθρου 58 νδ 86/1969. Ακόμη και υπό το καθεστώς του Αστικού Κώδικα δεν είναι δυνατή η απόκτηση κυριότητος σε δημόσιο δάσος με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία (1041, 1045, 974 ΑΚ), αφού αυτό είναι ανεπίδεκτο χρησικτησίας (1054 ΑΚ).

Εφ΄ όσον στο πλαίσιο της παρούσας δίκης, το Δημόσιο προβάλλει ότι το επίδικο ακίνητο είναι δημόσιο δάσος, το οποίο περιήλθε σε αυτό υπό την ιδιότητά του ως διαδόχου του Τουρκικού Δημοσίου, οπότε τεκμαίρεται ότι το Ελληνικό Δημόσιο έχει επ΄ αυτού κυριότητα, ο ενάγων μπορεί να αρκεστεί στην άρνηση της ιδιότητας του επιδίκου ως δάσους και ως δημοσίου κτήματος, προκειμένου να αποκρούσει τους ισχυρισμούς περί κυριότητος του Δημοσίου σε αυτό. Ωστόσο, λόγω του υφισταμένου τεκμηρίου κυριότητος του Δημοσίου, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν ανωτέρω, βαρύνεται με την απόδειξη του αρνητικού του ισχυρισμού ότι το επίδικο δεν φέρει χαρακτήρα δάσους ή δασικής εκτάσεως.

Σόφη Παυλάκη, Δικηγόρος,
sofiap@nb.org

_______________________________________

Βλ. ΑΠ 712/2015 (Τμ. Γ΄ Πολιτικό) σε περιοδικό «Περιβάλλον & Δίκαιο» τ. 4/2015, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη (www.nbonline.gr/journal/)

Το νομοθετικό πλαίσιο, που απασχόλησε την απόφαση, αφορά τις διατάξεις των άρθρων: 1-3 βδ της 16.11.1936 (περί ιδιωτικών δασών), 1 ν. ΛΧΝ/1888 (περί διακρίσεως και οριοθεσίας δασών), 57 ν. 3077/1924 (περί δασικού κώδικος), 45 ν. 4173/1929 (όπως τροπ. με άρθ. 9 αν 3/1935), 1 αν 857/1937, 1 νδ 69/1969, 3 (§§ 1-2) ν. 998/1979, 18, 21 ν. της 21.6-3.7.1937 (περί διακρίσεως κτημάτων), ν. ΔΞΗ/1912 (και δ/γματα περί δικαιοστασίου), 21 νδ της 22.4-15.5.1926, 2, 4 αν 1539/1938 (περί προστασίας δημοσίων κτημάτων), 58 νδ 86/1969 (δασικός κώδιξ), 78 Οθωμανικού Νόμου της 7ης Ραμαζάν 1274 (περί γαιών), 49 ν. 2052/1920, 101-104 δ/τος της 11-12.11.1929 (περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων), δ/γμα 2468/1979 (= ν. 1072/1917), βυζαντινορωμαϊκό δίκαιο (βρδ): ν. 8 παρ. 1 κωδ. (7, 39), ν. 9 παρ. 1 πανδ (50-14) ν. 2 παρ. 20 πανδ. (41 -4), ν. 6 πανδ. (44-3), ν. 76 παρ. 1 πανδ. (18-1), ν. 7 παρ. 2, ν. 7 παρ. 3 πανδ. (23-3), 51 Εισαγωγικού Νόμου Αστικού Κώδικος (ΕισΝΑΚ), 271, 974, 1041, 1045, 1054, 1094 Αστικού Κώδικα (ΑΚ), 559 (αριθ. 8) Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠολΔ).

dasarxeio.com

.

.

.

.

.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s