Βίαιες συγκρούσεις μεταξύ πελαργών και αετών

eagle_stork

“Πόλεμος πάντων πατήρ” έλεγαν οι αρχαίοι πρόγονοί μας. Ο φυσικός νόμος “τρώγειν και τρώγεσθαι” κυριαρχεί τόσο στο βασίλειο των ζώων, όσο και στο βασίλειο των φυτών.Ότι συμβαίνει στις κοινωνίες των διαφόρων φυλών των ανθρώπων, το ίδιο συμβαίνει και στις κοινωνίες των ζώων, κατά συνέπειαν και στις κοινωνίες των πτερωτών, αλλά σε μικρότερη κλίμακα.

Του Αναστάσιου Στεφάνου, Δασολόγου (1971)

Ειδικά για τον πελαργό, ο μέγας φυσιοδίφης Μπυφόν εξαίρει στα έργα του τη μεγάλη αφοσίωση του πελαργού στην οικογένεια του και την αυτοθυσία του, προκειμένου να την υπερασπίσει εναντίον οιουδήποτε εχθρού. Επίσης εξαίρει και το πνεύμα αλληλεγγύης που υπάρχει μεταξύ των πτερωτών. Οι σχέσεις όμως των πελαργών μεταξύ των ιδίων και άλλων πουλιών είναι καθαρώς τυπικές. Δεν κάνουν συντροφιά μαζί τους και δεν δημιουργούν επεισόδια, εκτός των περιπτώσεων που θίγονται τα συμφέροντά τους, ή κινδυνεύει η ζωή η δική τους ή της οικογένειάς των. Τότε, αν χρειασθεί να δώσουν μάχες εναντίον οιουδήποτε, το κάνουν με πράγματι εκπληκτική για τον ήρεμο χαρακτήρα τους βιαιότητα.

Υπάρχει το ισχυρό γένος των αετών, που από τις ψηλές κορυφές των βουνών εποπτεύει σ’ όλο το ζωικό βασίλειο. Είναι ο βασιλεύς των πτερωτών. Ο αετός χάρις στην ευκινησία του, τη μεγάλη του τόλμη και τη μεγάλη του δύναμη, δεν σταματάει μπρος σε κανένα κίνδυνο, αφού και μικρά αρνάκια αρπάζει μέσα από την στάνη του τσομπάνου. Υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος, οι αετοί να εποφθαλμιούν τους μικρούς πελαργιδείς ή ακόμη και τους μεγάλους πελαργούς.

Δεν είναι λοιπόν σπάνιες οι συγκρούσεις και οι μάχες που δίδονται μεταξύ των αετών και των πελαργών, για τέτοια ή παρόμοια ζητήματα. Όταν συναντηθούν οι πελαργοί με τους αετούς, και τούτο γίνεται κατά την εποχή της αποδημίας των πελαργών, ξεσπάει μεταξύ τους ένας άγριος αγώνας μέχρι θανάτου. Η βαθύτερη έννοια των συγκρούσεων αυτών ακόμα δεν έχει εξηγηθεί από τους ειδικούς, αλλά πρόκειται για τις αγριότερες και πιο θεαματικές μάχες που μπορεί να συναντήσει κανείς ανάμεσα στα δυο αυτά είδη. Όπλα σε τέτοιες συναντήσεις είναι τα κοφτερά νύχια των αετών και τα σκληρά ράμφη των πελαργών, που είναι χειρότερα από ξίφη.

Πελαργοί, Józef_Chełmoński, 1900

Πελαργοί, Józef_Chełmoński, 1900

Μία ζωντανή περιγραφή μιας τέτοιας αερομαχίας οφείλεται στον δάσκαλο Χουσείν Καραγκόε, της περιοχής Ερζερούμ στην Ανατολική Τουρκία:

Βρισκόμουν σε μια πεδιάδα – αφηγείται ο Τούρκος δάσκαλος – όταν πριν από την μάχη είδα τα πουλιά παραταγμένα σε δυο αντίπαλες γραμμές. Η τακτική των πελαργών ήταν να ανεβούν ψηλότερα, πετώντας όχι κατακόρυφα αλλά ανεβαίνοντας σιγά – σιγά σταδιακά, ενώ οι αετοί πετώντας σε οριζόντια γραμμή έκαμαν πρώτοι την επίθεσή τους. Με την πρώτη σύγκρουση τραυματίστηκαν πολλοί πελαργοί. Εκείνοι που δεν τραυματίστηκαν ή δεν σκοτώθηκαν αμέσως, πέταξαν πάνω από τους αετούς και ο καθένας τους διάλεξε τον ατομικό του αντίπαλο. Με μαζεμένα κολλητά στο στήθος τα ποδάρια τους, τεντωμένο το λαιμό τους και προτεταμένο σαν βέλος το μακρύ ράμφος τους, ρίχτηκαν στη μάχη. Όταν το ράμφος του πελαργού χτυπήσει το κεφάλι του αετού, δεν υπάρχει περίπτωση να επιζήσει ο αετός. Πολλές φορές ο πελαργός δεν μπορούσε να τραβήξει απ’ το κεφάλι ή το σώμα του αετού το ράμφος του έξω, και τότε έπεφταν και οι δυο μαζί νεκροί ή βαρύτατα τραυματισμένοι κάτω στο έδαφος. Στο τέλος της μάχης μετρήθηκαν σκοτωμένοι και πληγωμένοι πενήντα αετοί στο έδαφος, οι δε ψαράδες της περιοχής περιμάζεψαν μέσα απ’ τα νερά πέντε πτώματα πελαργών και δεκαεπτά πτώματα αετών

Έχω κρατήσει από πολλά χρόνια αρκετές σημειώσεις για τις πολύνεκρες αυτές μάχες μεταξύ πελαργών και αετών, οι οποίες λαμβάνουν χώραν συνήθως κατά μήνα Ιούλιον – Αύγουστον, ήτοι κατά τον χρόνον αποδημίας των πελαργών προς τις θερμότερες χώρες της Αφρικής και της Ασίας. Ο γνωστότερος σε μας τόπος των συγκρούσεων αυτών είναι η Μέση Ανατολή και κυρίως η Τουρκία, γιατί η Τουρκία βρίσκεται στο δρόμο των πελαργών που ξεκινούν από την Ρωσία και προορίζονται για την Αφρική.

Θα ανασύρω απ’ το ημερολόγιό μου και θα παραθέσω εδώ μερικές από τις συγκρούσεις αυτές μαζί με τ’ αποτελέσματά τους. Προκαταβολικώς όμως έχω να παρατηρήσω ότι οι Τούρκοι αγαπούν και σέβονται τους πελαργούς. Τους θεωρούν ωφέλιμα και ιερά πουλιά, γι αυτό και ο τουρκικός λαός σε τέτοιες συγκρούσεις βρίσκεται στο πλευρό των πελαργών. Στις μάχες αυτές πολλές φορές λαμβάνουν μέρος και οι κάτοικοι των γύρω συνοικισμών και με τυφεκισμούς βοηθούν ή να νικήσουν οι πελαργοί ή να διαλυθεί η μάχη. Έπειτα τους τραυματισμένους πελαργούς τους περιμαζεύουν και τους περιποιούνται.

Έχω σημειώσει: Στις 7 Αυγούστου 1928 κατά τις μεσημβρινές ώρες ασυνήθης κίνηση παρετηρήθη στους πελαργούς του νομού Ροδόπης της Δυτικής Θράκης (όπου τότε υπηρετούσα). Ξαφνικά βλέπουμε να φεύγουν οι πελαργοί κατά πυκνά σμήνη με βόρειο-ανατολική κατεύθυνση προς την Σαμοθράκη και την Ίμβρο εγκαταλείποντας πίσω τους μικρούς πελαργιδείς των. Κανένας μας δεν ημπορούσε να δώσει εξήγηση για την ξαφνική αυτή αναχώρηση και οι προφητείες και οι δεισιδαιμονίες έδιδαν και έπαιρναν. Όλοι μας περιμέναμε κάποιο κακό.

Το άλλο πρωί όλοι οι πελαργοί της Ροδόπης ήταν στην θέση τους. Το συμβάν εκείνο εξηγήθηκε μετά από δύο ημέρες, όταν τα τουρκικά φύλλα της Κωνσταντινουπόλεως ανέγραψαν ότι: “σφοδρά μάχη μεταξύ εκατοντάδων πελαργών και ολίγων δεκάδων αετών έλαβε χώραν προ της δύσεως του ηλίου της 7ης Αυγούστου πλησίον του χωριού Σαλιλάρ της περιφερείας Δαρδανελλίων, με αποτέλεσμα να πέσουν νεκροί 14 πελαργοί και 12 αετοί εκτός των πληγωμένων” Έτσι εξηγήσαμε κι εμείς τότε την ξαφνική αναχώρηση των πελαργών της Ροδόπης προς την κατεύθυνση των Δαρδανελλίων. Αλλά έμεινε ακόμη ανεξήγητον με ποιο μέσον ειδοποιήθησαν οι πελαργοί της Ροδόπης να ενισχύσουν την μακρινή εκείνη σύγκρουση.

Την 19ην Αυγούστου 1934 αναγράφω άλλην είδηση: Κατά πληροφορίας εκ Δράμας οι πελαργοί της Ανατολικής Μακεδονίας εγκατέλειψαν όλως απροόπτως τους νεοσσούς των και ετράπησαν προς άγνωστον κατεύθυνσης. Το αυτό γεγονός κατά τους κατοίκους είχε σημειωθεί και προ 40 ετών. Η περίεργος αυτή φυγή των λίαν φιλόστοργων αυτών πτηνών είναι δυσεξήγητος και προκαλεί μυρίας υποθέσεις. Είτε πρόκειται να συμβή πρώιμος και και μέγας χειμών και οι πελαργοί με το αλάθητον ένστικτόν των επροτίμησαν να σωθούν εγκαίρως, εγκαταλείποντας την οικογένειάν των, είτε κατά συμπάθειαν προς του πελαργούς της Θράκης, εκήρυξαν και αυτοί πόλεμο προς τους αετούς της Ροδόπης. Κατ’ εμέ το πειστικότερο είναι το τελευταίο, ότι πράγματι εβοήθησαν τους πελαργούς της Ροδόπης, εν συνεχεία δε επανήλθαν στην Ανατολική Μακεδονία και επειδή επλησίαζε ο καιρός της αποδημίας των, μαζί με τους τρυφερούς βλαστούς των εταξίδεψαν για την Αφρική.

Εξ άλλου μία φονικότατη μάχη μεταξύ πελαργών και αετών επάνω από το μικρό λιμάνι του Τσεσμέ της Τουρκίας έλαβε χώραν, ακριβώς την 27 Ιουλίου του 1955. Η επίθεσις άρχισε λίγο πριν δύσει ο ήλιος. Μεγάλα σμήνη πελαργών πετούσαν κατά τις απογευματινές ώρες πάνω από το λιμάνι επί πολλές ώρες, έτοιμα να προστατεύσουν τους μικρούς πελαργιδείς που ευρίσκοντο ακόμη στις φωλιές τους. Όταν ο ήλιος επλησίαζε στην δύση του, τα αρπακτικά όρνεα επετέθησαν εναντίον των πελαργών και μεγάλες μάχες έλαβαν χώρα με πολλήν αγριότητα. Πολλοί πελαργοί έπεσαν νεκροί και άλλοι ετραυματίσθησαν. Οι γύρω κάτοικοι που είχαν ταχθεί με το μέρος των πελαργών, εμάζεψαν στα χωράφια όλους του πελαργούς που είχαν τραυματισθεί και τους περιποιήθηκαν.

Παρόμοιες συγκρούσεις και μάχες μεταξύ πελαργών και αετών, την ίδια ακριβώς εποχή, έλαβαν χώρα και σ’ άλλους τόπους πλησίον της περιοχής της Προύσης.

Κατά το έτος 1957 και ακριβώς την 4ην Αυγούστου, άλλη σφοδρά μάχη μεταξύ αετών και πελαργών διεξήχθη στην περιοχή Ακ-Χισσάρ της Μικράς Ασίας και ακριβώς πάνω από το χωριό Χοράι. Η συμπλοκή διήρκεσε τέσσαρες ώρες συνεχώς. Για να δώσουν τέρμα στη δραματική και αιματηρή αυτή σύγκρουση, οι γύρω χωρικοί πήραν τα όπλα και πυροβολούσαν τους αετούς για να τους αναγκάσουν να υποχωρήσουν. Τρεις πελαργοί και δυο αετοί έπεσαν στο πεδίο της μάχης νεκροί, άλλοι δε πέντε αετοί σκοτώθηκαν από τους πυροβολισμούς των χωρικών.

Το 1963 ο τύπος της Βορείου Ελλάδος στις 7 Ιουλίου ανέγραψε τούτη την είδηση για τους πελαργούς της Ναούσης: “Μία πρωτοφανής περίπτωσις κρατεί εις ζωηράν συγκίνησιν τους κατοίκους της πόλεως μας. Πρόκειται δια την ανεξήγητον αιφνίδια αναχώρησιν όλων των πελαργών Ναούσης, οι οποίοι εν μια και μόνη ημέρα εσκότωσαν τους νεοσσούς των, οι οποίοι δεν ηδύναντο να τους ακολουθήσουν εις την φυγήν των και ετράπησαν προς άγνωστον κατεύθυνσιν. Το γεγονός ανεφέρθη και από το Δασαρχείον εις τα προισταμένας του αρχάς. Οι προληπτικοί το θεωρούν ως κακόν οιωνόν προμηνύοντα πόλεμον ή λιμόν.” Το περιστατικό αυτό, αν είναι αληθινό, και ιδίως ότι οι πελαργοί εσκότωσαν χωρίς λόγο και παράκαιρα τους νεοσσούς των, κάνει στον καθένα εντύπωση, γιατί είναι γνωστή η στοργή των πελαργών και οι θυσίες στις οποίες υποβάλλονται οι πελαργοί, προκειμένου να σώσουν την ζωή των τέκνων τους. Οι πελαργοί κατ’ εφαρμογήν του νόμου του Λυκούργου, σκοτώνουν βέβαια τους μικρούς αδύνατους ή αρρωστημένους νεοσσούς των, τότε μόνον όταν βεβαιωθούν ότι είναι αδύνατον να παρακολουθήσουν το κοπάδι στα χειμαδιά. Αλλά αυτό γίνεται λίγες ημέρες προ της αποδημίας των, η οποία δια την Ελλάδα συνήθως συμπίπτει με τον μήνα Αύγουστον. Η 7η Ιουλίου που αναφέρεται ως ημέρα φόνου των πελαργιδών δεν προσφέρεται για την εύκολη εξήγηση του συμβάντος, εκτός αν συμβούλιο των γερόντων πελαργών απεφάσισε ενωρίς την εκτέλεσιν!

Προ διετίας άλλη εφημερίς των Ιωαννίνων ανέγραψε ότι μονομαχία γύπα και πελαργού για ένα φίδι έγινε στα λιβάδια του Περάματος, έξω από τα Γιάννινα, όπου βρίσκεται και το γνωστό σπήλαιο με τους λαμπρούς σταλακτίτες. Ο πελαργός είχε πιάσει με το ράμφος του το φίδι και ετοιμαζόταν να πετάξει στη φωλιά του, όταν δέχθηκε την αιφνιδιαστική επίθεση ενός γύπα, ο οποίος κατέβηκε με κάθετη εφόρμηση και του άρπαξε την λεία από το στόμα. Ο πελαργός του επετέθη αμέσως και τον κυνήγησε, αλλά ο γύπας υψώθηκε με καταπληκτική ταχύτητα και χάθηκε πάλι στα ύψη με κατεύθυνση προς τα απάτητα βουνά.

Μια άλλη αερομαχία μεταξύ σμήνους γερακιών και πελαργών ανέγραψε τον περασμένο χρόνο το Γαλλικό Πρακτορείο της Κωνσταντινουπόλεως. Η αερομαχία που σημειώθηκε πάνω από την πόλη Ισμίτ της αρχαίας Νικομηδείας, διήρκεσε πλέον της μιάς ώρας. Οι πελαργοί που είχαν την αριθμητική υπεροχή, τελικά ενίκησαν. Κατά τους απολογισμούς των χωρικών, οι απώλειες ανήρχοντο σε 18 γεράκια και 9 πελαργούς. Τρεις πελαργοί που άγγιξαν καλώδια υψηλής τάσης προεκάλεσαν βραχυκύκλωμα, με αποτέλεσμα να διακοπεί η ηλεκτροδότηση της πόλης Ταρσού στη Νότια Τουρκία. Συνεργείο επισκευών βρήκε απανθρακωμένα τα πτώματα των δυο πελαργών, ενώ ο τρίτος ετραυματίσθη μόνο. Τα αποδημητικά πουλιά έφεραν μεταλλική πλάκα με την ένδειξη ότι προέρχονται από τη Δυτική Γερμανία.

Με τα παραπάνω παραδείγματα φαίνεται καθαρά η αλληλεγγύη των πελαργών και η αλληλοϋποστήριξη τους σε κάθε εξωτερικό κίνδυνο. Και από τη σκοπιά αυτή θα νόμιζε κανείς ότι τα πιο αγαπημένα ζώα που ποτέ δεν έρχονται σε σύγκρουση αναμεταξύ τους είναι οι πελαργοί. Δυστυχώς ο φυσικός νόμος “τρώγειν και τρώγεσθαι” δεν κάνει εξαίρεση ούτε στους πελαργούς, όπως δεν κάνει εξαίρεση ούτε στα αδέρφια μιας και της αυτής οικογένειας ανθρώπων. Τα παρακάτω συμβάντα θα μας πείσουν ότι έτσι έχει το πράγμα και ότι και οι πράξεις των ζώων δεν διαφέρουν και πολύ από τις πράξεις των ανθρώπων. Έτσι, πολλές φορές συμβαίνει να συγκρούωνται τα συμφέροντα δυο διαφορετικών ομάδων πελαργών, είτε και η αποκατάσταση γενομένης προσβολής να έχει τον δάκτυλό της, οπότε έχουμε τις πελαργομαχίες, που κι αυτές δεν υστερούν σε σφοδρότητα και αγριότητα, από τις συγκρούσεις πελαργών και αετών.

Μια τέτοια πολύνεκρη και θεαματική πελαργομαχία έλαβε χώραν στις 23 Αυγούστου 1956 πάνω απ’ τον συνοικισμό “Νέος Σκοπός” της περιφέρειας Σερρών. Κατά την σύγκρουση αυτή, δώδεκα πελαργοί έπεσαν νεκροί και άλλοι ένδεκα τραυματισμένοι και από τις δυο παρατάξεις. Η μάχη διεξήχθη σε δύο φάσεις και έλαβαν μέρος σ’ αυτήν περί τους 80 πελαργούς από δύο συνοικισμούς. Ενωρίς την ημέρα εκείνη πετούσαν επάνω από τον συνοικισμό και πολλοί υπέθεσαν ότι έκαναν ετοιμασίες για ν’ αναχωρήσουν. Δεν πέρασε όμως πολλή ώρα και η σύγκρουση έγινε. Έπειτα από πέντε ώρες έλαβε χώραν “εκεχειρία” και η μάχη ξανάρχισε τις απογευματινές ώρες με τα παραπάνω αποτελέσματα.

Μια άλλη επίσης θεαματική και πολύνεκρη πελαργομαχία έλαβε χώραν στις 11 Αυγούστου 1946 στην περιοχή του Ικονίου της Μικράς Ασίας και ακριβώς πάνω από το χωριό Καραντάγ. Η συμπλοκή μεταξύ των δύο ομάδων πελαργών διήρκεσε περί τις έξι ώρες. Ματαίως οι χωρικοί προσπαθούσαν με εκφοβιστικούς πυροβολισμούς να τους ξεχωρίσουν. Τελικά εσταμάτησε η μάχη με αποτέλεσμα πέντε πελαργοί να πέσουν νεκροί στο έδαφος και άλλοι οκτώ βαριά τραυματισμένοι.

Πριν κλείσω το κεφάλαιο αυτό των συγκρούσεων των πτερωτών, για τις οποίες ο ελληνικός λαός ένα σωρό προλήψεις και προφητείες έχει παραδεχθεί, αναφέρω εδώ δυο ιστορικά περιστατικά, που είχαν κάποια σχέση ή επίδραση στην εξέλιξη του αγώνα του 1821 για ξεσκλάβωμα του σκλαβωμένου γένους.

Στην μάχη της Καλιακούδας Ευρυτανίας, που εδόθη στις 28 Αυγούστου του 1823 μεταξύ Ελήνων και Τούρκων, με αρχηγό τον Ανδρούτσο, ένας πελαργός κρατώντας στο ράμφος του ένα φίδι πετούσε πάνω από το στρατόπεδο των μαχόμενων. Ο πελαργός είτε γιατί τον εδάγκασε το φίδι, είτε γιατί εφοβήθη από τις ντουφεκιές των μαχομένων, άφησε το φίδι να πέσει ανάμεσα στο στρατόπεδο των Ελλήνων και όχι στο στρατόπεδο των Τούρκων. Αυτό ήρκεσε για να διασκορπισθούν οι Έλληνες και να εγκαταλείψουν την μάχη…

Στη μάχη του Βαλτετσίου εξ άλλου και την καταστροφή του Δράμαλη στα Δερβενάκια, δεν έπαιξε μικρότερο ρόλο η εκμετάλλευση της δεισιδαιμονίας από τον Κολοκοτρώνη. Στην ακμή της μάχης, όταν εκινδύνευε η έκβασή της, εφάνηκαν στον ουρανό μερικά κοράκια, που τραβούσαν κατά τους μαχόμενους. Τα κοράκια ετράβηξαν δεξιά κατά τον εχθρό. Τότε ο Κολοκοτρώνης δεν άφησε την ευκαιρία να χαθεί και με την βροντώδη φωνή του εφώναξε στους μαχόμενους: “Έλληνες…χαθήκανε οι οχτροί μας! Ε ρε, τρομάρα τους…Τους μυρίστηκαν τα κοράκια…” Κι εφώναξε και ξαναφώναξε στους μαχομένους: “Τα κοράκια εμυριστήκανε τα λέσια τους που θα στρώσουν τον κάμπο” Το κόλπο είχε επιτύχει, η ορμή διπλασιάστηκε και ο εχθρός ετράπηκε σε φυγή.

Του Δασολόγου Αναστάσιου Στεφάνου (1893-1984)
Από το βιβλίο «Το δάσος που λαχτάριζες», 1974
(Δημοσιεύτηκε αρχικά στο περιοδικό «Κυνηγετικά Νέα», τεύχος 473, Ιανουάριος 1971 και στα «Δασικά Χρονικά», τεύχος 147, Ιανουάριος 1971)
Επιμέλεια dasarxeio.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s