Δημόσιος δασικός χαρακτήρας φρυγανικών εκτάσεων στις Κυκλάδες

Δημόσιος δασικός χαρακτήρας φρυγανικών εκτάσεων στις Κυκλάδες

Σόφη Ε. Παυλάκη, Δικηγόρος

Πνοές από τη ρεματιά ευωδιάζοντας λυγαριά και σχίνο…
τραγουδώντας μες στα τούλια των χρωματιστών ανέμων α! υπάρξεις περιούσιες
«Η αγνότητα» είπε «είναι αυτή στις πλαγιές το ίδιο και στα σπλάχνα σου»
– Οδ. Ελύτης –

Εκτάσεις σε επικλινή, άγονα και πετρώδη εδάφη νησιών των Κυκλάδων αποτελούμενες από κέδρους, αγριοκυπάρισσα, σχοίνους και φρύγανα, που χρονολογούνται από αμνημονεύτων χρόνων, έχουν δασικό χαρακτήρα. Εφ΄ όσον δε στις εκτάσεις αυτές δεν υφίσταται ίχνος καλλιέργειας ή ιδιωτικής εκμετάλλευσης, πεζούλας ή περίφραξης, ουδέποτε δε διέθεταν ήμερο δένδρο, αλλά λόγω της ιδιομορφίας του εδάφους δεν υπάγονταν στην κατοχή κανενός, ούτε και άσκησε ποτέ κανείς ιδιώτης επ΄ αυτών διακατοχικές πράξεις, οι δασικές αυτές εκτάσεις ήταν, επί Τουρκοκρατίας, δημόσιες γαίες, μετά δε την απελευθέρωση περιήλθαν ως αδέσποτα στο Ελληνικό Δημόσιο, το οποίο έκτοτε τις νέμεται και τις διαχειρίζεται ως δημόσια περιουσία διά της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας.

Από τις διατάξεις των άρθρων 1 και 2 του βδ/τος της 17-29ης Νοεμβρίου – 1ης Δεκεμβρίου 1836 «περί ιδιωτικών δασών»,[1] οι οποίες εφαρμόζονται και στις Κυκλάδες,[2] συνάγεται ότι τα δάση:

α) είναι ιδιωτικά αν, μετά την τήρηση της διαδικασίας του άρθρου 3 του άνω διατάγματος αναγνωρίστηκαν ως τέτοια από το Υπουργείο Οικονομικών ή, σε αρνητική περίπτωση, από τα δικαστήρια,

β) είναι δημόσια (αδιαφιλονίκητα εθνικά), αν δεν υπεβλήθησαν αρμοδίως και εμπροθέσμως οι απαιτούμενοι τίτλοι για την αναγνώρισή τους ως ιδιωτικών, ανεξάρτητα αν υπήρχαν ή όχι οι εν λόγω τίτλοι και

γ) είναι προσωρινώς διακατεχόμενα από ιδιώτες, δήμους – κοινότητες ή μοναστήρια, αν υπεβλήθησαν από αυτούς αρμοδίως και εμπροθέσμως οι εν λόγω τίτλοι, αλλά είτε δεν κρίθηκαν από το ως άνω Υπουργείο, είτε κρίθηκαν μη νόμιμοι, άκυροι κ.λπ. και συνεπεία τούτου εκκρεμεί η διαφορά στα δικαστήρια ή δεν έγινε προσφυγή στα αρμόδια δικαστήρια ούτε από το Δημόσιο ούτε από τους ενδιαφερομένους.

Περαιτέρω, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1 και 3 του προαναφερθέντος βδ/τος «περί ιδιωτικών δασών» και του άρθρου 1 του νόμου ΑΧΝ΄/1888 «περί διακρίσεως και οριοθεσίας των δασών»,[3] οι οποίες είναι σύμφωνες με το περιεχόμενο των διατάξεων του άρθρου 3 §§ 1 και 3 του ν. 998/1979, προκύπτει ότι ως «δασική έκταση» νοείται εκείνη που καλύπτεται, εν όλω ή εν μέρει, από άγρια ξυλώδη φυτά οποιωνδήποτε διαστάσεων και ηλικίας, τα οποία προορίζονται για την παραγωγή ξυλείας ή και άλλων προϊόντων, στην έννοια δε του δάσους ή της δασικής εκτάσεως περιλαμβάνονται και οι εντός αυτών οποιασδήποτε φύσεως ασκεπείς εκτάσεις, χορτολιβαδικές ή μη, βραχώδεις εξάρσεις και γενικά ακάλυπτοι χώροι καθώς και οι πάνω από τα δάση ή τις δασικές εκτάσεις ασκεπείς κορυφές ή αλπικές ζώνες των βουνών και οι άβατες κλιτύες τους. Δεν ασκεί δε επιρροή στο πραγματικό γεγονός της δασικής μορφής του ακινήτου ότι ορισμένα τμήματά του κατά καιρούς εμφανίζονται χωρίς δασική βλάστηση, ασκεπή ή βραχώδη.[4]

Στην προκειμένη περίπτωση[5] το δικαστήριο δέχθηκε ότι τα επίδικα πέντε όμορα ακίνητα, συνολικού εμβαδού 1.957,75 τ.μ., τα οποία χαρακτηρίζονταν από τους ενάγοντες ως «οικόπεδα», αποτελούσαν τμήμα μείζονος δασικής εκτάσεως τριακοσίων (300) περίπου στρεμμάτων, σε θέση της νήσου Πάρου των Κυκλάδων. Τα ακίνητα αυτά, όπως και η ευρύτερη συνεχόμενη προς αυτά περιοχή, έχουν έδαφος άγονο και πετρώδες και είναι επικλινή, καλυπτόμενα εξ ολοκλήρου από δασική βλάστηση, η οποία αποτελείται από κέδρους, αγριοκυπάρισσα, σχοίνους και φρύγανα πολύ μεγάλης ηλικίας, που χρονολογείται από αμνημονεύτων ετών, αφού γενεές γενεών δεν εγνώρισαν κατά το δικαστήριο διαφορετική κατάσταση. Η βλάστηση αυτή που υπάρχει στα επίδικα ακίνητα και στη συνεχόμενη με αυτά περιοχή, προσδίδει σε αυτά τον χαρακτήρα του δάσους, το οποίο υπήρχε κατά τον χρόνο ισχύος του βδ/τος της 16.11.1836, αλλά και πολύ πριν την ισχύ του.

Επί των επιδίκων ακινήτων, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, δεν υπάρχει κανένα ίχνος καλλιέργειας, πρόσφατης ή παλαιάς, ούτε ίχνος ιδιωτικής εκμετάλλευσης, πεζούλας ή περίφραξης. Επίσης τα ακίνητα αυτά δεν διέθεταν κανένα ήμερο δένδρο, αλλ΄ αποτελούσαν τμήμα ευρύτερης δασικής εκτάσεως επί Τουρκοκρατίας. Λόγω δε της ιδιομορφίας του εδάφους τους δεν υπάγονταν στην κατοχή κανενός, ούτε και άσκησε ποτέ κανείς ιδιώτης επ΄ αυτών διακατοχικές πράξεις. Για όλους τους προαναφερθέντες λόγους τα ακίνητα αυτά υπάγονταν ως δασική έκταση, κατά την απόφαση, στην κατηγορία των νεκρών γαιών (Μεβάτ) του Οθωμανικού νόμου,[6] δηλαδή ήταν δημόσιες γαίες κατά τα άρθρα 6 και 102-105 του ανωτέρω νόμου. Μετά την υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων και την απελευθέρωση, τα επίδικα ακίνητα και όλη η ευρύτερη συνεχόμενη δασική έκταση, περιήλθαν ως αδέσποτα στο Ελληνικό Δημόσιο «δικαίω πολέμου» (κατά διαδοχή του Τουρκικού Δημοσίου), το οποίο έκτοτε τα νεμόταν και τα διαχειριζόταν με διάνοια κυρίου, ως δημόσια περιουσία διά της αρμοδίας δασικής Υπηρεσίας, η οποία τα επιτηρούσε.

Παρά ταύτα όμως, κατά το έτος 1955, η οικεία Κοινότητα, ισχυριζόμενη ότι ήταν κυρία των ακινήτων αυτών με έκτακτη χρησικτησία, δυνάμει αγοραπωλητηρίου συμβολαίου του έτους 1955, πώλησε και μεταβίβασε την ανωτέρω έκταση σε ιδιώτη, ο οποίος εν συνεχεία τη μεταπώλησε σε τρίτον. Ωστόσο δεν αποδείχθηκε ότι στα επίδικα ακίνητα, τα οποία όπως προαναφέρθηκε αποτελούσαν δασική έκταση, άσκησαν οποιαδήποτε διακατοχική πράξη οι απώτεροι δικαιοπάροχοι των εναγόντων, επί μία συνεχή τριακονταετία μέχρι την 11.9.1915, έτσι ώστε να καταστούν κύριοι αυτών με έκτακτη χρησικτησία. Αντιθέτως ισχυρίζονται ότι οι ίδιοι και οι δικαιοπάροχοί τους άσκησαν διακατοχικές πράξεις επί των επιδίκων για το χρονικό διάστημα από το έτος 1955 και εντεύθεν. Επομένως με την ένδικη μεταβίβαση οι ενάγοντες ουδέποτε απέκτησαν κυριότητα των επιδίκων ακινήτων, αφού τα απέκτησαν παρά μη κυρίων, ενώ το έτος 1979 αυθαιρέτως και παρανόμως διανοίχθηκε και δρόμος (μήκους 57,50 μ. και πλάτους 6μ.) στα ακίνητα αυτά, προκειμένου οι ενάγοντες να έχουν πρόσβαση σε παρακείμενη παραλία.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Βλ. άρθρο 1 του βδ/τος της 17-29.11-1.12.1836 «περί ιδιωτικών δασών», που έχει ισχύ νόμου, κατά το οποίο: «Εντός ενός έτους από της δημοσιεύσεως του παρόντος οφείλουν οι ιδιοκτήτες των υπό τα άρθρα 1 και 2 δασών να παρουσιάσουν εις την επί των Οικονομικών Γραμματείαν … τους νομίμους τίτλους της ιδιοκτησίας των. Η Γραμματεία θέλει εξετάσει αυτούς, θέλει τους αναγνωρίσει ή απορρίψει και εις την πρώτην περίπτωσιν θέλει δώσει επισήμως την κατοχήν εις τους ιδιοκτήτες, εις δε την δευτέραν αποπέμψει τας ελλείπουσας νομίμων αποδείξεων αξιώσεις αυτών ενώπιον των αρμοδίων δικαστηρίων. Εις την περίπτωσιν αυτήν όμως μέχρι της τελειωτικής δικαστικής αποφάσεως περί της ιδιοκτησίας μένει η διακατοχή του διαφιλονικουμένου δάσους αναφαίρετος εις ον ευρίσκεται. Παρελθούσης της ανωτέρω προθεσμίας θεωρούνται όλα τα δάση, περί των οποίων δεν παρουσιαστούν οι ως άνω απαιτούμενοι τίτλοι, ως αδιαφιλονίκητα εθνικά και θέλουν διατίθενται ως τοιαύτα». Οι διατάξεις των άρθρων 1 και 2 του ως άνω διατάγματος αναφέρουν περαιτέρω ως ιδιωτικά δάση: α) εκείνα για τα οποία «δι΄ εγγράφων εκδιδομένων κατά τους νομίμους τύπους από τας αρμοδίας Τουρκικός Αρχάς αποδειχθούν ότι πριν από την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα ανήκαν σε ιδιώτες», β) εκείνα τα οποία κείνται «εις ιδιωτικά χωρίς – τζεκλίκια, εντός των ακριβώς υποδειχθέντων ορίων … και σχηματίζουν αναγκαίον και φυσικόν συστατικόν μέρος αυτών» και γ) εκείνα «περί της ιδιοκτησίας των οποίων εγείρουν αξιώσεις Δήμοι ή Μοναστήρια στηριζόμενας εις νομικά έγγραφα …».

[2] Βλ. ΑΠ 363/2017 (Τμ. Γ΄ Πολιτικό), ΑΠ 1810/2009.

[3] Όπως είχε τροποποιηθεί με τον νόμο ΒΠΛΖ΄/1903 και το εκτελεστικό διάταγμα της 11.2-24.3.1889 περί εκτελέσεως του περί διακρίσεως και οριοθεσίας δασών ν. ΑΧΝ΄ που περιελήφθη ως άρθρο 57 στον ν. 3077/1924 «περί δασικού κώδικα».

[4] ΑΠ 266/2010.

[5] ΑΠ 363/2017 ό.π.

[6] Οθωμανικός Νόμος της 7ης Ραμαζάν 1274 (χριστιανικό έτος 1856) «περί γαιών».

.

.


nomiki_epikairotita-001


.
Δημοσιεύτηκε στο dasarxeio.com | 09.08.2017

.


Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s