ΝΕΡΟ, δικαίωμα και αγαθό

Καταρράκτες Παλαιοκαρυάς, Τρίκαλα

Σοφία Ε. Παυλάκη,
Δικηγόρος, M.Sc.

Γιορτή των υδάτων σήμερα, αλλά και μία αφορμή για ν’ αναλογιστούμε πως εξ αιτίας της δημογραφικής έκρηξης και των σύγχρονων εξελίξεων στο μοντέλο κατανάλωσης, η παγκόσμια ζήτηση σε νερό αναμένεται να αυξηθεί κατά 20-30%, σε σχέση με το τρέχον επίπεδο, έως το 2050, σύμφωνα με όσα αναφέρουν ο ΟΗΕ και η UNESCO στην ετήσια έκθεσή τους. Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή με τα συνακόλουθα φαινόμενα ξηρασίας και πλημμυρών, αναμένεται να δυσχεράνει ακόμα περισσότερο την πρόσβαση των ανθρώπων παγκοσμίως σε πόσιμο νερό.

Η ανεπαρκής πρόσβαση σε πόσιμο νερό ποιότητας και η έλλειψη υπηρεσιών καθαρισμού των χρησιμοποιημένων υδάτων κοστίζουν ακριβά σε ανθρώπινες ζωές. Υπολογίζεται ότι περίπου 844 εκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλείς υπηρεσίες πόσιμου ύδατος και ότι μόνο το 39% του παγκόσμιου πληθυσμού διαθέτει ασφαλείς υπηρεσίες καθαρισμού.

Σήμερα, τουλάχιστον τρεις στους δέκα ανθρώπους παγκοσμίως (ή 2,4 δισεκατομμύρια) δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές και άμεσα διαθέσιμο νερό στο σπίτι, ενώ έξι στους δέκα ανθρώπους (ή 4,4 δισεκατομμύρια) δεν διαθέτουν σωστά διαχειριζόμενη αποχέτευση, σύμφωνα με νεώτερες εκθέσεις της UNICEF και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.).

Δισεκατομμύρια άνθρωποι έχουν αποκτήσει πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες πόσιμου νερού και αποχέτευσης από το 2000, αλλ’ αυτές οι υπηρεσίες δεν παρέχουν αναγκαστικά ασφαλές νερό και αποχέτευση. Ως αποτέλεσμα, κάθε χρόνο, 361.000 παιδιά κάτω των 5 ετών πεθαίνουν από διάρροια. Η κακή αποχέτευση και το μολυσμένο νερό συνδέονται επίσης με τη μετάδοση σοβαρών ασθενειών, όπως η χολέρα, η δυσεντερία, η ηπατίτιδα Α και ο τύφος.

Η πρόσβαση στο καθαρό και πόσιμο νερό είναι ζωτικό δικαίωμα καθοριστικής σημασίας για την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου. Παρ’ όλα αυτά δισεκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να το στερούνται… Ο στόχος της βιώσιμης ανάπτυξης, που έχει καθορίσει το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη (UNDP) και ο οποίος προβλέπει, έως το 2030, παγκόσμια και δίκαιη πρόσβαση στο πόσιμο νερό, σε ένα προσιτό κόστος, δεν έχει επιτευχθεί[1].

Σημαντικότερες πηγές μόλυνσης του νερού παγκοσμίως θεωρούνται σήμερα τα περιττώματα ανθρώπων και ζώων, τα ζιζανιοκτόνα και το νιτρικό άλας από τη γεωργία, τα υλικά που έρχονται σε επαφή με το πόσιμο νερό, όπως οι σωλήνες, αλλά και ποικίλοι ανερχόμενοι, ρυπογόνοι παράγοντες, όπως τα υπολείμματα φαρμάκων. Παράλληλα, η φτώχεια, η ξηρασία σε εκτεταμένες περιοχές του πλανήτη, η αποψίλωση των δασών και η απερήμωση αποτελούν καταλυτικούς παράγοντες για την εντεινόμενη συρρίκνωση των πηγών και των αποθεμάτων πόσιμου, καθαρού ύδατος σε παγκόσμια κλίμακα.

Όλα δείχνουν πως, παρά τη ραγδαία οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη που γνωρίζει η ανθρωπότητα, το πλέον ζωτικό και στοιχειώδες αγαθό στον πλανήτη παραμένει ζητούμενο…

Το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο στην Ελλάδα

Στη χώρα μας, η προστασία των υδάτων ρυθμίζεται κυρίως από τις διατάξεις του νόμου 3199/2003 (ΦΕΚ Α’ 280/09.12.2003) «Προστασία και διαχείριση των υδάτων – Εναρμόνιση με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000».

Συναφείς ρυθμίσεις ισχύουν δυνάμει του Προεδρικού Διατάγματος 51/2007 (ΦΕΚ Α’ 54/08.03.2007) «Καθορισμός μέτρων και διαδικασιών για την ολοκληρωμένη προστασία και διαχείριση των υδάτων σε συμμόρφωση με τις διατάξεις της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000», ενώ η υπουργική απόφαση οικ. 146896/17.10.2014 (ΦΕΚ Β’ 2878/27.10.2014) προβλέπει τα σχετικά με τις κατηγορίες αδειών χρήσης και εκτέλεσης έργων αξιοποίησης των υδάτων, τη διαδικασία και τους όρους έκδοσης σχετικών αδειών και με το περιεχόμενο και τη διάρκεια της ισχύος τους.

Η ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης σε συμμόρφωση με την Οδηγία 98/83/ΕΚ (όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2015/1787, ΕΕ L 260/07.10.2015) ρυθμίζεται από την υπουργική απόφαση Γ1(δ)/ΓΠ οικ. 67322/21.06.2017 (ΦΕΚ Β’ 3282/19.09.2017). Περαιτέρω, με την υπουργική απόφαση 39626/2208/Ε 130/25.09.2009 (ΦΕΚ Β’ 2075/25.09.2009) καθορίζονται τα μέτρα για την προστασία των υπογείων υδάτων από τη ρύπανση και την υποβάθμιση, σε συμμόρφωση με την Οδηγία 2006/118/ΕΚ, ενώ η ποιότητα και τα μέτρα διαχείρισης των υδάτων κολύμβησης, σε συμμόρφωση με την Οδηγία 2006/7/ΕΚ προβλέπονται από την υπουργική απόφαση Η.Π. 8600/416/Ε 103/23.02.2009 (ΦΕΚ Β’ 356/26.02.2009).

Με την υπουργική απόφαση Η.Π. 31822/1542/Ε 103/20.07.2010 (ΦΕΚ Β’ 1108/21.07.2010) προβλέπεται η αξιολόγηση και η διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας, σε συμμόρφωση με την Οδηγία 2007/60/ΕΚ, ενώ με την υπουργική απόφαση οικ. 16190/1335/09.06.1997 (ΦΕΚ Β’ 519/25.06.1997) θεσπίζονται τα απαραίτητα μέτρα και οι όροι για την προστασία των υδάτων από τη νιτρορρύπανση γεωργικής προέλευσης.

Σημαντικές διατάξεις θεσπίστηκαν και με τον νόμο 2425/1996 (ΦΕΚ Α’ 148/04.07.1996) που αφορά την κύρωση της Σύμβασης του ΟΗΕ για την προστασία και τη διαχείριση των διασυνοριακών υδάτων και των διεθνών λιμνών, όπως ετέθη σε ισχύ την 6η Δεκεμβρίου 1996, με την Ανακοίνωση Φ. 0546/36/ΑΣ 645/Μ. 4498/1996 (ΦΕΚ Α’ 245).

Περαιτέρω, σύμφωνα και με την πάγια νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων γίνεται δεκτό, ότι στο προστατευόμενο από το άρθρο 24 παρ. 1 του Συντάγματος φυσικό περιβάλλον περιλαμβάνεται και το πόσιμο νερό. Η συνταγματική αυτή διάταξη έχει αναγάγει το φυσικό περιβάλλον σε αυτοτελώς προστατευόμενο αγαθό, για τη διαφύλαξη του οποίου το Κράτος έχει υποχρέωση να λαμβάνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας.

Η αναγωγή του φυσικού περιβάλλοντος σε αυτοτελώς προστατευόμενο κοινόχρηστο αγαθό, καθιερώνει κοινωνικό δικαίωμα επί του περιβάλλοντος, η δε παράνομη παραβίαση του δικαιώματος απόλαυσης των περιβαλλοντικών αγαθών συνιστά παράνομη προσβολή της προσωπικότητας του ατόμου, η οποία παρέχει σε αυτό τις προβλεπόμενες από τα άρθρα 57 και 59 του Αστικού Κώδικα αξιώσεις για άρση της προσβολής και παράλειψή της στο μέλλον και εφ’ όσον υφίστανται, οι σχετικές προϋποθέσεις, αξιώσεις αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης.

Το δικαίωμα του ανθρώπου στη χρήση και απόλαυση της ωφέλειας του ζωτικού του χώρου αποτελεί επομένως την ιδιωτικού δικαίου έκφανση της κατοχύρωσης από το άρθρο 24 παρ. 1 του Συντάγματος του κοινωνικού δικαιώματος στο περιβάλλον, η δε συνταγματική αυτή διάταξη τριτενεργεί έμμεσα στις ιδιωτικές έννομες σχέσεις, μέσω των άρθρων 57 και 967 επ. ΑΚ περί προστασίας της προσωπικότητας και του δικαιώματος απόλαυσης των κοινοχρήστων αγαθών.

Η καθ’ οιονδήποτε τρόπο προσβολή στοιχείου του ζωτικού χώρου του ανθρώπου συνιστά προσβολή του θεμελιώδους συνταγματικού δικαιώματος της αξίας του προσώπου (άρθρο 5 Συντ.), την οποία δεν μπορεί να νομιμοποιήσει οποιαδήποτε κανονιστική διάταξη της κοινής νομοθεσίας, αφού τέτοια διάταξη θα ήταν αντισυνταγματική και παράνομη[2].

Η προστασία του δικαιώματος της προσωπικότητας μέσω των ως άνω διατάξεων του Αστικού Κώδικα, σε περίπτωση μόλυνσης του πόσιμου νερού, απαιτεί τη συνδρομή των ακόλουθων προϋποθέσεων: α) προσβολή του δικαιώματος χρήσεως που συνίσταται στη διατάραξη από τρίτους κάποιου περιβαλλοντικού στοιχείου κατά τέτοιον τρόπο, ώστε ν’ αλλοιώνεται ή να καταργείται η κοινή ωφέλεια που πηγάζει από τη χρήση του συγκεκριμένου πράγματος ή προσβολή της υγείας (σωματικής ή ψυχικής) του προσώπου, και β) παράνομος χαρακτήρας της προσβολής, δηλαδή ύπαρξη συμπεριφοράς αντίθετης με τις επιταγές ή απαγορεύσεις της έννομης τάξης, η οποία προσβάλλει την κοινή χρήση ή την κοινή ωφέλεια κοινού σε όλους ή κοινοχρήστου πράγματος ή τη σωματική ή ψυχική υγεία του ατόμου.

Η αξίωση που απορρέει από την προσβολή του δικαιώματος αυτού συνίσταται, εκτός των άλλων, στην άρση της προσβολής και την παράλειψή της στο μέλλον, εφ’ όσον υπάρχει βάσιμη απειλή επικείμενης προσβολής (προληπτική αξίωση για παράλειψη). Για την άσκηση των αξιώσεων αυτών νομιμοποιείται ο χρήστης του συγκεκριμένου πράγματος ή το πρόσωπο (ως προς τα σωματικά ή ψυχικά αγαθά) που υπέστη την προσβολή, ο οποίος στην πρώτη περίπτωση θα πρέπει να βρίσκεται σε ορισμένη τοπική σχέση με το αντίστοιχο περιβαλλοντικό αγαθό. Τούτο δε, διότι η παραδεκτή άσκηση αγωγής με αίτημα την προστασία της προσωπικότητας από τον χρήστη του συγκεκριμένου στοιχείου του ζωτικού χώρου, το οποίο υφίσταται προσβολή, προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη εννόμου συμφέροντος.

Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Οδηγία 98/83/ΕΚ του Συμβουλίου της 3ης Νοεμβρίου 1998 (ΕΕ L 330/32/05.12.199) ρυθμίζει τα σχετικά με την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, ενώ με την Οδηγία 2006/118/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006 (ΕΕ L 372/19/27.12.2006) προβλέπεται η προστασία των υπογείων υδάτων από τη ρύπανση και την υποβάθμιση.

Με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000 (ΕΕ L 327/1/22.12.2000) θεσπίστηκε το κοινοτικό πλαίσιο δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων. Επίσης ρυθμίστηκαν: με την Οδηγία 2006/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Φεβρουαρίου 2006 (ΕΕ L 64/37/04.03.2006) η διαχείριση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης και με την Οδηγία 91/676/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 1991 (ΕΕ L 375/1/31.12.1991) η προστασία των υδάτων από τη νιτρορρύπανση γεωργικής προέλευσης.

Η Οδηγία 2007/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2007 (ΕΕ L 288/27/06.11.2007) προβλέπει σχετικά με την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας, το δε άρθρο 13 της Οδηγίας 2008/98 (ΕΕ L 312/3/22.11.2008) ορίζει ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι η διαχείριση των αποβλήτων πραγματοποιείται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ανθρώπινη υγεία και χωρίς να βλάπτεται το περιβάλλον, ιδίως δε χωρίς να δημιουργείται κίνδυνος για το νερό, τον αέρα, το έδαφος, την πανίδα και τη χλωρίδα.

Κείμενα διεθνούς δικαίου

Η Σύμβαση του ΟΗΕ για την προστασία και τη χρήση των διασυνοριακών υδάτων και των διεθνών λιμνών έχει κυρωθεί από την Ελλάδα με τον ν. 2425/1996[3], ενώ έχει υπογραφεί από τη χώρα μας το σχετικό Πρωτόκολλο του 2004. Επίσης έχουν υπογραφεί από την Ελλάδα η Σύμβαση του 1992 για τα διασυνοριακά βιομηχανικά ατυχήματα καθώς και το Πρωτόκολλο του 1992 για την αστική ευθύνη και αποζημίωση για ζημία προερχομένη από βιομηχανικά ατυχήματα σε διασυνοριακά ύδατα και διεθνείς λίμνες[4].

Υποσημειώσεις:

[1] Ο Στόχος 6 των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, όσον αφορά το νερό, μεταξύ άλλων επιδιώκει: 6.1) Έως το 2030, επίτευξη καθολικής και ισότιμης πρόσβασης σε ασφαλές και προσιτό πόσιμο νερό για όλους. 6.2) Έως το 2030, επίτευξη επαρκούς και ισότιμης πρόσβασης σε εγκαταστάσεις – συστήματα υγιεινής για όλους, βάζοντας τέλος στην ανοιχτή αφόδευση, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των γυναικών και των κοριτσιών καθώς και εκείνων που βρίσκονται σε ευάλωτες καταστάσεις. 6.3) Έως το 2030, βελτίωση της ποιότητας του νερού, μέσω της μείωσης της ρύπανσης, της εξάλειψης των απορρίψεων, της ελαχιστοποίησης της απελευθέρωσης επικίνδυνων χημικών και υλικών, της μείωσης, κατά το ήμισυ, του ποσοστού των ανεπεξέργαστων υγρών αποβλήτων, καθώς και της σημαντικής αύξησης της ανακύκλωσης και της ασφαλούς επαναχρησιμοποίησης του νερού σε παγκόσμιο επίπεδο. 6.4) Έως το 2030, ουσιαστική αύξηση της αποδοτικότητας της χρήσης του ύδατος σε όλους τους τομείς και διασφάλιση της βιώσιμης άντλησης και προμήθειας πόσιμου νερού, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η λειψυδρία και να μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των ανθρώπων που πλήττονται από την έλλειψη νερού. 6.5) Έως το 2030, εφαρμογή της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδατικών πόρων, σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένου μέσω της διασυνοριακής συνεργασίας, ως ενδείκνυται. 6.6) Έως το 2020, προστασία και αποκατάσταση των υδατικών οικοσυστημάτων, συμπεριλαμβανομένων των βουνών, των δασών, των υδροβιότοπων, των ποταμών, των υδροφόρων οριζόντων και των λιμνών. 6.α) Έως το 2030, επέκταση της διεθνούς συνεργασίας και υποστήριξη της οικοδόμησης-ικανοτήτων των αναπτυσσόμενων χωρών σε δραστηριότητες και προγράμματα που σχετίζονται με το νερό και την υγιεινή, όπως τη συλλογή υδάτων, την αφαλάτωση, την αποδοτικότητα χρήσης των υδατικών πόρων, την επεξεργασία υγρών αποβλήτων, και τις τεχνολογίες ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης ύδατος. 6.β) Στήριξη και ενδυνάμωση της συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων στη βελτίωση της διαχείρισης του νερού και των εγκαταστάσεων υγιεινής.

[2] ΑΠ 195/2007, ΕφΑθ 219/2007 Εφαρμογές Αστικού Δικαίου (ΕφΑΔ) 2008, σελ. 67, ΠΠρΑθ 29/2007 Νομικό Βήμα (ΝοΒ) 2007, σελ. 626, MΠρXαλκίδος 91/2004 ΝοΒ 2005, σελ. 320, ΜΠρΧαλκίδος 1158/2010 Περιβάλλον και Δίκαιο 3/2010 σελ. 487.

[3] UN Economic and Social Council – Economic Commission for Europe, Meeting of the Parties to the Convention on the Protection and use of Transboundary Watercourses and International Lakes, MP.WAT/2000/1 EUR/ICP/EHCO 020205/8Fin/18 October 1999.

[4] Protocol on Civil Liability and Compensation for Damage caused by the Transboundary Effects of Industrial Accidents on Transboundary Waters to the 1992 Convention on the Protection and Use of Transboundary Watercourses and International Lakes and to the 1992 Convention on the Transboundary Effects of Industrial Accidents.

Πηγές:

1. «Ηνωμένα Έθνη: Στόχος 6 “Καθαρό νερό και αποχέτευση”», σε: https://unric.org/

2. «3 στους 10 δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό», σε:
https://www.4green.gr/news/data/diethnh-nea/3-10-den-exoyn-prosbash-se-katharo-neros_116435.asp

3. «ΟΗΕ: Πρόσβαση σε πόσιμο νερό, ο Οργανισμός παρουσιάζει τον απολογισμό των παραμελημένων πληθυσμών», σε: https://www.amna.gr/health/article/344538/OIE-Prosbasi-se-posimo-nero–o-Organismos-parousiazei-ton-apologismo-ton-paramelimenon-plithusmon

4. «Οδηγία 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 2008, για τα απόβλητα και την κατάργηση ορισμένων οδηγιών», σε: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32008L0098

5. Σοφία Παυλάκη, «Περιβαλλοντική ευθύνη», εκδ. Νομόραμα, Αθήνα 2018, σελ. 139 επ.

6. «Οδηγία 2006/118/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με την προστασία των υπόγειων υδάτων από τη ρύπανση και την υποβάθμιση», σε:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex%3A32006L0118

7. Directive 2000/60/EC of the European Parliament and of the Council of 23 October 2000 establishing a framework for Community action in the field of water policy (OJ L 327/1/22.12.2000).

8. Σόφη Παυλάκη, «Η συνταγματική προστασία του περιβάλλοντος (άρθρο 24 Συντ.)», σε: https://dasarxeio.com/2017/03/13/42574/

9. Protocol on Water and Health to the 1992 Convention on the Protection and Use of Transboundary Watercourses and International Lakes, done in London, on 17 June 1999.

10. Κωνσταντίνα Τσαμπούκου – Σκαναβή, «Περιβάλλον & Κοινωνία – Μια σχέση σε αδιάκοπη εξέλιξη», εκδ. Καλειδοσκόπιο.

11. Γλυκερία Σιούτη, «Η Συνταγματική κατοχύρωση της προστασίας του περιβάλλοντος», εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα.

12. Ιωάννης Καράκωστας, «Περιβάλλον & Δίκαιο – Δίκαιο διαχείρισης και προστασίας των περιβαλλοντικών αγαθών», 3η έκδοση, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2011.

13. Rio Declaration on Environment and Development (Rio de Janeiro, 3-14 June 1992).

14. Μάριος Χαϊνταρλής, Αντώνης Σηφάκης, Σοφία Παυλάκη, Μαρία Μαγαλιού, «Περιβαλλοντική Νομοθεσία», εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2012.

15. Γεώργιος Kασιμάτης, «Tο ζήτημα της τριτενέργειας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων», Το Σύνταγμα (TοΣ) 1981, σελ. 1.

16. Ιουλία Ηλιοπούλου – Στράγκα, «Η τριτενέργεια των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων του Συντάγματος του 1975», 1990.

17. Αγγελική Καλλία – Αντωνίου, «Η αξιολόγηση του αγαθού “περιβάλλον” σε σχέση με τα λοιπά αγαθά στη νομολογία του ΣτΕ και του ΔΕΚ», Περιβάλλον και Δίκαιο 2/1999, σελ. 182.

18. Ελισάβετ Πούλου, «Θεμιτές εκπομπές και προσβολή της προσωπικότητας», Περιβάλλον και Δίκαιο 3/2013, σελ. 401.

19. Ιωάννης Καράκωστας, «Η προστασία των περιβαλλοντικών αγαθών μέσα από τη νομολογία των πολιτικών δικαστηρίων», ΝοΒ 41, σελ. 45.

20. Ελένη Τροβά, «Οι περιπέτειες του Θεού ποταμού», Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου 2014, σελ. 18.

21. Σοφία Παυλάκη, «Περιβαλλοντική Ευθύνη», σειρά: Εφαρμογές Ειδικών Αστικών Νόμων, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2015.

22. «Οδηγία 98/83/ΕΚ του Συμβουλίου της 3ης Νοεμβρίου 1998 σχετικά με την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης», σε: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex%3A31998L0083

 


 



ΚατηγορίεςΑπόψεις, Νομοθεσία

Tags: , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: