Τι είναι η μείωση της οργανικής ουσίας;
Πηγές οργανικής ουσίας είναι τα υπολείμματα συγκομιδής, τα λιπάσματα ζωικής προελεύσεως, η χλωρή λίπανση, το κοπρόχωμα και άλλα οργανικά υλικά. Η μείωση της οργανικής ουσίας προκαλείται από τη μειωμένη παρουσία οργανισμών σε αποσύνθεση ή από τον αυξημένο ρυθμό αποσύνθεσης λόγω των αλλαγών σε φυσικούς ή ανθρωπογενείς παράγοντες. Η οργανική ουσία θεωρείται ζωτικό συστατικό ενός υγιούς εδάφους και η μείωσή της έχει ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση του εδάφους.
Γιατί είναι σημαντική η οργανική ουσία/ο οργανικός άνθρακας του εδάφους;
Η οργανική ουσία του εδάφους αποτελεί πηγή τροφής για την πανίδα του εδάφους, και συμβάλλει στη βιοποικιλότητα του εδάφους, ενεργώντας ως δεξαμενή θρεπτικών ουσιών όπως το άζωτο, ο φώσφορος και το θείο, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί τον κύριο συντελεστή γονιμότητας του εδάφους. Ο οργανικός άνθρακας του εδάφους υποστηρίζει τη δομή του εδάφους βελτιώνοντας το φυσικό περιβάλλον των ριζών ώστε να διεισδύσουν μέσα στο έδαφος.
Η οργανική ουσία απορροφάει νερό – έχει την ικανότητα να συγκρατεί περίπου έξι φορές το βάρος της σε νερό – και κατά συνέπεια η σημασία της για τη βλάστηση σε φυσικά ξηρά και αμμώδη εδάφη είναι καθοριστική. Τα πλούσια σε οργανική ουσία εδάφη έχουν καλύτερη δομή πράγμα που βελτιώνει τη διήθηση νερού και μειώνει την ευπάθεια του εδάφους στη συμπύκνωση, στη διάβρωση, στην απερήμωση και στις κατολισθήσεις.
Σε παγκόσμια κλίμακα, τα εδάφη περιέχουν περίπου τη διπλάσια ποσότητα άνθρακα από εκείνη που στην ατμόσφαιρα και την τριπλάσια
τόνους οργανικού άνθρακα. Όταν η οργανική ουσία του εδάφους αποσυντίθεται, απελευθερώνει διοξείδιο άνθρακα (CO2) ατμόσφαιρα, ενώ όταν η οργανική ουσία του εδάφους σχηματίζεται CO2 από την ατμόσφαιρα
Τι προκαλεί τη μείωση της οργανικής ουσίας;
Το περιεχόμενο οργανικού άνθρακα του εδάφους επηρεάζεται κατά κύριο λόγο από το κλίμα, τη σύνθεση του εδάφους, την υδρομορφία, τη χρήση της γης και τη βλάστηση.
- Κλίμα: Η οργανική ουσία αποσυντίθεται ταχύτερα στις υψηλότερες θερμοκρασίες και επομένως τα εδάφη στα θερμότερα κλίματα τείνουν να περιέχουν λιγότερη οργανική ουσία από ότι στα ψυχρότερα κλίματα.
- Σύνθεση του εδάφους: Τα εδάφη λεπτής σύνθεσης τείνουν να έχουν περισσότερη οργανική ουσία σε σύγκριση με τα χονδροειδή εδάφη και να συγκρατούν περισσότερες θρεπτικές ουσίες και υγρασία, παρέχοντας καλύτερες συνθήκες για την ανάπτυξη των φυτών. Τα χονδροειδή εδάφη αερίζονται καλύτερα και η παρουσία οξυγόνου έχει ως αποτέλεσμα την ταχύτερη αποσύνθεση της οργανικής ουσίας.
- Υδρομορφία εδάφους (στράγγιση): Όσο πιο πολύ υγρασία συγκρατεί το έδαφος, τόσο λιγότερο οξυγόνο είναι διαθέσιμο για την αποσύνθεση της οργανικής ουσίας με αποτέλεσμα η οργανική ουσία συσσωρεύεται.
- Χρήση της γης (όργωμα): Το όργωμα αναμειγνύει το οξυγόνο με το έδαφος και αυξάνει τη μέση θερμοκρασία του, συμβάλλοντας κατά συνέπεια στην πιο γρήγορη αποσύνθεση της οργανικής ουσίας. απώλεια οργανικής ουσίας παρατηρείται επίσης λόγω της διάβρωσης όπου το επιφανειακό έδαφος και ο χούμος συμπαρασύρονται. Γενικά, η καλλιέργεια της γης αποφέρει λιγότερη οργανική ουσία στο έδαφος σε σύγκριση με εκείνη που αποφέρει η φυσική άγρια βλάστηση.
- Βλάστηση: Οι ρίζες συμβάλλουν σημαντικά στην οργανική ουσία του εδάφους. Οι βοσκότοποι παράγουν βαθιές ρίζες οι οποίες αποσυντίθεται βαθιά μέσα στο έδαφος. αντιθέτα, τα δασικά εδάφη βασίζονται κυρίως στην αποσύνθεση της επιφανειακής φυλλόστρωσης για την είσοδο οργανικής ουσίας. Οι καλλιέργειες παράγουν περισσότερη υπέργεια βιομάζα σε σύγκριση με τις ρίζες. Η είσοδος οργανικής ουσίας σε καλλιεργούμενες εκτάσεις εξαρτάται από τις πρακτικές διαχείρισης της γης, συμπεριλαμβανομένου του βαθμού στον οποίο απομακρύνονται ή παραμένουν τα υπολείμματα συγκομιδής.
Θέση και μέγεθος
Η χρήση της γης όπως έχει πρόσφατα διαμορφωθεί και η παρατηρούμενη αλλαγή του κλίματος έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια οργανικού άνθρακα του εδάφους σε ποσοστό που ισοδυναμεί με το 10 % των συνολικών εκπομπών ορυκτών καυσίμων στην Ευρώπη συνολικά. Γενικά, εδάφη με χαμηλό περιεχόμενο οργανικού άνθρακα βρίσκονται σε θερμά, ξηρά κλίματα και εδάφη με υψηλότερο περιεχόμενο οργανικού άνθρακα βρίσκονται σε ψυχρότερα και υγρότερα κλίματα. Σχεδόν τα μισά από τα ευρωπαϊκά εδάφη διαθέτουν χαμηλό περιεχόμενο οργανικής ουσίας, κυρίως στη νότια Ευρώπη, αλλά επίσης και σε περιοχές της Γαλλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας.
Χάρτης όπου παρουσιάζεται το πραγματικό περιεχόμενο οργανικού άνθρακα
σε γεωργικά εδάφη στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Σχέση με άλλες διαδικασίες υποβάθμισης του εδάφους και περιβαλλοντικά ζητήματα
Η απώλεια του περιεχομένου οργανικού άνθρακα του εδάφους μπορεί να περιορίσει την ικανότητα του εδάφους να παράσχει θρεπτικές ουσίες για την αειφόρο παραγωγή φυτών. αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες σοδειές και να επηρεάσει την επισιτιστική ασφάλεια. Λιγότερος οργανικός άνθρακας σημαίνει επίσης λιγότερη τροφή για τους ζωντανούς οργανισμούς που βρίσκονται στο έδαφος, και, ως εκ τούτου, μείωση της βιοποικιλότητας του εδάφους.
Η απώλεια της οργανικής ουσίας του εδάφους μειώνει την ικανότητα απορρόφησης νερού του εδάφους, οδηγώντας σε αυξημένη απορροή και διάβρωση. Η διάβρωση με τη σειρά της μειώνει το περιεχόμενο οργανικής ουσίας συμπαρασύροντας το γόνιμο επιφανειακό έδαφος. Υπό ημιάνυδρες συνθήκες, αυτό μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε απερήμωση.
Η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη προβλέπεται να επιταχύνει την αποσύνθεση της οργανικής ουσίας, απελευθερώνοντας περισσότερο
CO2 και αυξάνοντας την αλλαγή του κλίματος. Κατά συνέπεια, η απερήμωση ενδέχεται να μετακινηθεί προς τα βόρεια. Οι δεξαμενές άνθρακα, οι οποίες διατηρούνται από τις ψυχρές και υγρές κλιματικές συνθήκες, εκτιμάται ότι θα απελευθερώσουν σημαντικές ποσότητες CO2 και μεθανίου (CH4) στην ατμόσφαιρα κάτω από θερμότερες συνθήκες. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και όταν οι υγρότοποι αποστραγγίζονται ή συγκομίζεται η τύρφη. Η συνεχιζόμενη αποστράγγιση των εναπομεινάντων τυρφώνων της Ευρώπης, για παράδειγμα, θα απελευθέρωνε 30 εκατομμύρια τόνους άνθρακα ετησία, ίδια ποσότητα με εκείνη από 40 εκατομμύρια επιπλέον αυτοκίνητα στους δρόμους της Ευρώπης.
Περισσότερες πληροφορίες
http://soco.jrc.ec.europa.eu
http://eusoils.jrc.ec.europa.eu/projects/soil_atlas/
Διαβάστε επίσης: