Εγκύκλιο με διευκρινίσεις σχετικά με τις αρμοδιότητες των εμπλεκόμενων υπηρεσιών επί των υδατορεμάτων εξέδωσε η Γενική Διεύθυνση Δασών & Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ.
Στην εγκύκλιο που υπογράφει ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ, κ. Αραβώσης, αναφέρονται τα εξής:
ΘΕΜΑ: Αρμοδιότητες των Δασικών Υπηρεσιών σχετικά με την εκτέλεση έργων και καθαρισμών στις ορεινές κοίτες χειμάρρων
ΣΧΕΤ:
α. Το 130938/2294/22-05-2013 έγγραφο μας.
β. Το 175112/2304/08-11-2018 έγγραφό μας.
Σε συνέχεια των ανωτέρω σχετικών εγγράφων και με αφορμή ερωτήματα που δεχόμαστε σχετικά με τις αρμοδιότητες των εμπλεκόμενων υπηρεσιών επί των υδατορεμάτων, σας κάνουμε γνωστά τα εξής:
- Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην εν γένει δασική νομοθεσία, η δασική προστασία ασκείται από την δασική υπηρεσία σύμφωνα με τον θεσμικό της ρόλο επί των εκτάσεων που διέπονται από τις προστατευτικές διατάξεις της δασικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων και των υδατορεμάτων πέριξ (ή και εντός) των οποίων φύεται δασική βλάστηση.
- Ο καθορισμός της πεδινής και ορεινής κοίτης των υδατορεμάτων, που πραγματοποιήθηκε βάσειτης υπ. αριθμόν ΒΥ3/35081/οικ./04-04-1983 κοινής εγκυκλίου των Υπουργών Γεωργίας και Δημοσίων Έργων και προβλέπεται και στην υπ. αριθμόν33/3147/12-10-1998 εγκύκλιο της Δ/νσης Εγγειοβελτιωτικών Έργων (Δ7) της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, δεν συμπίπτει απαραίτητα με τις εκτάσεις εκείνες στις οποίες ισχύουν οι διατάξεις της δασικής νομοθεσίας ως προς την προστασία τους. Ο εν λόγω καθορισμός πεδινής και ορεινής κοίτης των υδατορεμάτων αφορά τον ορισμό των αρμοδιοτήτων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών (Περιφερειών και Δασικών Υπηρεσιών), μέσω του προσδιορισμού των αντίστοιχων τμημάτων κοιτών, με σκοπό την κατασκευή και συντήρηση των κατ’ αρμοδιότητα αντιπλημμυρικών έργων, τεχνικών ή δασοτεχνικών αντίστοιχα, ενώ δεν υπεισέρχεται σε θέματα καθαρισμού των υδατορεμάτων, όπως η έννοια αυτή προσδιορίζεται στο άρθρο 4 του ν. 4258/2014 που «ως καθαρισμός – άρση προσχώσεων κοίτης υδατορέματος νοείται κάθε έργο, με εξαίρεση τις αμμοληψίες, που αποσκοπεί στον καθαρισμό της κοίτης από φερτά υλικά ή άλλα εμπόδια που δυσκολεύουν την ελεύθερη απορροή των υδάτων του υδατορέματος».
- Αναφορικά με την αρμοδιότητα του καθαρισμού των κοιτών των υδατορεμάτων ισχύει το άρθρο 224 του ν. 4555/2018 (Κλεισθένης), σύμφωνα με το οποίο το αντικείμενο του καθαρισμού των υδατορεμάτων αποτελεί πλέον εξολοκλήρου, ανεξαρτήτως του καθορισμού ορεινής και πεδινής κοίτης των υδατορεμάτων, αρμοδιότητα των Περιφερειών της χώρας.
- Με δεδομένα τα ανωτέρω καθίσταται σαφές ότι είναι διακριτές οι έννοιες «συντήρηση δασοτεχνικού έργου (φράγμα, αναβαθμός κ.τ.λ.) σε υδατόρεμα» και «καθαρισμός υδατορέματος». Η συντήρηση των δασοτεχνικών έργων αφορά την αποκατάσταση λειτουργίας υφιστάμενων υποδομών και δεν ταυτίζεται σε καμία περίπτωση με τις εργασίες καθαρισμού υδατορεμάτων, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν απομάκρυνση απορριμμάτων, φερτών υλικών (άρθρο 4 του ν. 4258/2014) και στην πλειοψηφία των οποίων δεν παρατηρείται ουσιαστική τροποποίηση στα γεωμορφολογικά και υδρολογικά χαρακτηριστικά των κοιτών τους. Όπως έχει, δε, αναφερθεί και στο ανωτέρω (β) σχετικό έγγραφό μας, σε περίπτωση ανάγκης απομάκρυνσης τυχόν φυόμενης δασικής βλάστησης επί υδατορεμάτων, εντός ή εκτός της κοίτης τους, αυτή ισχύουν και εφαρμόζονται οι οικείες διατάξεις του ν.δ. 86/1969 περί δασικού κώδικα για την σύνταξη πινάκων υλοτομίας, έγκρισή τους και έκδοσης, αρμοδίως, απόφασης έκτακτης κάρπωσης απόληψης δασικών προϊόντων με αντίστοιχο ορισμό του τρόπου διάθεσης και διακίνησης των παραχθέντων δασικών προϊόντων
- Περαιτέρω, σε περίπτωση που οι αρμόδιες δασικές υπηρεσίες, κατ΄ εφαρμογή των προστατευτικών διατάξεων της δασικής νομοθεσίας, εντοπίσουν σε ορεινές κοίτες των υδατορεμάτων συχνή και έντονη απόθεση φερτών υλικών ή παρουσία δασικής βλάστησης, που ανακόπτει την ορθή λειτουργία των χειμάρρων, ο καθαρισμός των συγκεκριμένων υδατορεμάτων θα πρέπει να γίνεται από την αρμόδια υπηρεσία της Περιφέρειας μετά την σύμφωνη γνώμη και έγκριση της οικείας αρμόδιας δασικής υπηρεσίας και της ακολουθητέας ως άνω διαδικασίας στο πλαίσιο της επίτευξης του στόχου της ορθολογικής λειτουργίας των υδατορεμάτων.
- Εν κατακλείδι, καθίσταται σαφές ότι δεν πρέπει να συγχέεται το αντικείμενο των προστατευτικών διατάξεων της δασικής νομοθεσίας με τη διάκριση των κοιτών των υδατορεμάτων σε ορεινές – πεδινές (ΒΥ3/35081/οικ./04-04-1983 κοινή εγκύκλιος των Υπουργών Γεωργίας και Δημοσίων Έργων και 33/3147/12-10-1998 εγκύκλιος της Διεύθυνσης Εγγειοβελτιωτικών Έργων (Δ7) της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.). Ταυτόχρονα, η αστυνόμευση υδατορεμάτων από τις αρμόδιες υπηρεσίες των Περιφερειών της χώρας περιορίζεται στις περιπτώσεις εξ’ αυτών, που δεν ισχύουν οι προστατευτικές διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. Τέλος, η αρμοδιότητα καθαρισμών δεν ανήκει στη Δασική Υπηρεσία, καθώς δεν υφίσταται σχετική νομοθετική πρόβλεψη περί τούτου.
Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΥΔΑΤΩΝ
Κ. ΑΡΑΒΩΣΗΣ