Απολογισμός του σκοτεινού Συστήματος Δασοπυρόσβεσης του 2026

Δρ. Ελευθέριος Σταματόπουλος Δασολόγος – Περιβαλλοντολόγος, Μελετητής

Μετά την ολοκλήρωση της Αντιπυρικής περιόδου του 2026 χρειάζεται κάποιος απολογισμός του έργου του συστήματος της Πυροσβεστικής;

Μα φυσικά και χρειάζεται.

Όμως ας μην περιμένουμε κάποιον απολογισμό της Πυροσβεστικής. Δεν απέδωσε ποτέ απολογισμό γιατί να αποδώσει και τώρα.

Είχαμε 9 νεκρούς μόνο από Δασικές Πυρκαγιές, 400.000 καμένα στρέμματα και Δασών και μόνιμων καλλιεργειών. Μάλιστα είχαμε την πολυήμερη Δασική Πυρκαγιά στην Κόνιτσα που πέρασε στην κοιλάδα του Αώου σε μια από τις σημαντικότερες προστατευόμενες φυσικές περιοχές της Ηπείρου (που δεν την προστάτευσε κανείς…) και την τεράστια καταστροφή των Συμπλεγμάτων της Δυτικής Αττικής και πρακτικά την καταστροφή του οικισμού του Πόρτο Γερμενό που σήμερα πνίγεται.

Είναι αξιοσημείωτο ότι είχαμε την απώλεια τριών πυροσβεστών κατά την αντιμετώπιση πυρκαγιών χαμηλής χορτολιβαδικής βλάστησης, δύο ακόμη μελών πληρώματος πυροσβεστικού ελικοπτέρου σε αδικαιολόγητο τραγικό δυστύχημα, για τις συνθήκες και τα αίτια του οποίου είναι αναγκαία η πλήρης διερεύνηση και η δημόσια ενημέρωση, καθώς και τεσσάρων πολιτών.

Νέα Πυροσβεστικά Δόγματα με τεράστια χρηματοδότηση πήγαν περίπατο. Τώρα θα περιμένουμε το νέο δόγμα που θα σκαρφιστεί μια αποτυχημένη ηγεσία και θα προωθήσει στα μέσα ενημέρωσης εργολαβικά και με το αζημίωτο το Γραφείο τύπου της Πυροσβεστικής.

ΟΙ ΠΡΟΑΓΩΓΕΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗΣ

Έχουμε από πολύ καιρό τώρα επισημάνει ότι οι προαγωγές των αξιωματικών της Πυροσβεστικής δεν γίνονται έπειτα από αξιολόγηση του έργου της αποτελεσματικότητας και της συμπεριφοράς τους, αλλά με διαφορετικά ακατανόητα και σκοτεινά κριτήρια.

Οι προαγωγές αξιωματικών που κατείχαν θέσεις ευθύνης κατά τη διάρκεια μεγάλων καταστροφικών δασικών πυρκαγιών, όπως εκείνες στον Έβρο, στη Βόρεια Εύβοια και στο Μάτι, εγείρουν εύλογα ερωτήματα σχετικά με τα κριτήρια αξιολόγησης, τη σύνδεση της υπηρεσιακής εξέλιξης με την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και την απόδοση ευθυνών.

Ωστόσο, για πρώτη φορά ένας Υπουργός προσπαθεί να ελέγξει αυτόν τον μηχανισμό, ο οποίος στα ανώτατα κλιμάκιά του φαίνεται να λειτουργεί με αδιαφανή κριτήρια και πρακτικές που εγείρουν σοβαρά ζητήματα αξιοκρατίας και λογοδοσίας.

Ιδίως οι προαγωγές των αξιωματικών της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού προκαλούν σοβαρό προβληματισμό. Η αποτελεσματικότητα των ερευνών για τα αίτια των δασικών πυρκαγιών, η επάρκεια των αποδεικτικών στοιχείων που συγκεντρώνονται και η τεκμηρίωση των σχετικών κατηγοριών αποτελούν ζητήματα που απαιτούν ουσιαστική αξιολόγηση και διαφάνεια. Είναι αναγκαίο να δημοσιοποιούνται συγκεντρωτικά στοιχεία για την πορεία και την τελική δικαστική έκβαση των υποθέσεων εμπρησμού, ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί αντικειμενικά το έργο της αρμόδιας υπηρεσίας.

Να είμαστε σίγουροι. Θα βρουν κάποιο άλλο δόγμα. Αλλά ας μην τους βάζω ιδέες. Πληρώνουν την γνωστή ΜΚΟ για ιδέες. Πληρώνουν κάθε καρυδιάς καρύδι για μελέτες, σχέδια κλπ με μία μόνη προϋπόθεση:  Να ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ ΔΑΣΟΛΟΓΟΙ.

Δεν θέλουν καν να ακούσουν το αυτονόητο. Αυτό που λέει ολόκληρη η κοινωνία μας, η Διεθνής Επιστημονική και Τεχνική εμπειρία και που υποστηρίζουν ακόμα και ορισμένοι σήμερα εν ενεργεία τίμιοι αξιωματικοί. ΟΙ ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ.  

Τους τα λένε και τα παιδιά των ΕΜΟΔΕ (που αντικατέστησαν τους παλιούς Δασοκομάντος της Δασικής Υπηρεσίας). Βλέπεις οι ΕΜΟΔΕ έχουν αρκετούς Δασολόγος και Δασοπόνους που τους επισημαίνουν τις επιχειρησιακές ατέλειες ή τα εγκληματικά λάθη τους.

Ο ιδιότυπος αυτός πόλεμος έχει χαρακτηριστικά κρυφού σιωπηρού ανταγωνισμού που συχνά οδηγείται στην ύφεση λόγω των τεράστιων κονδυλίων και της πίεσης που ασκείται μέσω των μεταθέσεων και των προαγωγών..

Έχει γίνει παρέμβαση το 2026 της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης που ζητά πλήρη οικονομικό απολογισμό για κάθε σύμβαση, δαπάνη και έργο που αφορά την Δασοπυρόσβεση.

Για να έχετε μια γεύση γιατί μιλάμε μόνο το 2023 ξοδεύτηκαν πάνω από 200 εκατομμύρια ΕΥΡΩ μόνο για τα εναέρια μέσα.

Μέχρι να παρουσιαστεί ο απολογισμός (αν παρουσιαστεί ποτέ και δεν είναι χαλκευμένος) ας κάνουμε κι εμείς μια προσπάθεια.

Στην συνέχεια δίνουμε τους προϋπολογισμούς του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας μαζί με το Πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ 2,12 δις το οποίο διαιρέσαμε δια πέντε υποθέτοντας ότι υπήρχε ισοκατανομή των δαπανών του στα τελευταία 5 χρόνια.

Σημειώνουμε ότι στα ποσά αυτά δεν συμπεριλαμβάνουμε τα έξοδα της αεροπυρόσβεσης ούτε τα 500 περίπου εκατομμύρια του προγράμματος ANTINERO που μετατράπηκε σε πρόγραμμα πυροπροστασίας προς βοήθεια της Πυροσβεστικής.

Από τα ποσά του προϋπολογισμού του Υπουργείου περίπου το 60% κατευθύνεται αποκλειστικά στην Πυροσβεστική. Αν όμως συμπεριλάβουμε και τις δαπάνες της αεροπυρόσβεσης τότε το ποσοστό αυτό ανεβαίνει πάνω από 80%.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ.

Στα εικοσιοκτώ χρόνια (από το 1998) που ανέλαβε η Πυροσβεστική Υπηρεσία την κατάσβεση των πυρκαγιών κάηκαν τόσα δάση όσα θα καιγόντουσαν με το παλιό σύστημα σε 180 χρόνια περίπου και παρά τα αμφισβητούμενα στατιστικά στοιχεία, όλοι γνωρίζουμε ο χρόνος πρώτης επέμβασης και ο μέσος όρος καμένων δασών έχει ανεβεί δραματικά.

Ο λυπηρός απολογισμός των καταστροφών, οι πάνω από 10 νεκροί συμπολίτες μας τον χρόνο, οι καταστροφές του Έβρου, της Βόρειας Εύβοιας, όλων των Συμπλεγμάτων της Αττικής είναι δυστυχώς παγκόσμια ρεκόρ… και μάλιστα την στιγμή που οι ετήσιες δαπάνες μας για τον σκοπό αυτό έχουν πολλαπλασιαστεί σαράντα φορές.

Όλοι μας καταλάβαμε ότι πρέπει να προσαρμοστούμε στην κλιματική αλλαγή και φυσικά η προσαρμογή δεν πρέπει να στηριχθεί σε αμφισβητούμενα στοιχεία και σε σπατάλες εξοπλισμών και των μυστικών κονδυλίων του Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας (Το μυστικό ταμείο θεσπίστηκε με το άρθρο 53 του Ν.4662/2020).

Πρέπει να στηριχθεί η ΠΡΟΛΗΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΔΑΣΗ.   

Για να αποκαταστήσουμε τις έννοιες γράφουμε ότι Πρόληψη δασικής πυρκαγιάς, δεν είναι η αγορά… νέων πυροσβεστικών οχημάτων.

Είναι π.χ οι δασοκομικές παρεμβάσεις και οι χειρισμοί έτσι ώστε να βγει ο πλεονάζων και ξερός όγκος ξύλου. Με την απομάκρυνση των όγκων αυτών, μπορούμε να καλύψουμε εκατοντάδες ανάγκες όπως ξυλεία για δεκάδες εφαρμογές, όπως έπιπλα, λυόμενες οικίες, πρώτη ύλη για πέλλετ, για χαρτί, για παραγωγή βιοκαύσιμου κλπ.

Αυτό γίνεται μόνον με την πλήρη Διαχείριση του Δάσους.

Το Δάσος δεν είναι καύσιμη ύλη. Είναι ένα οικοσύστημα. Και προσεγγίζεται μέσα από επιστημονικές μεθόδους διαχείρισης και όχι με διαταγές καραβανάδων.

Η Διαχείριση του δάσους δεν αφορά μόνον την πυροπροστασία και τις υλοτομίες. Απαντά και στον τρόπο αναγέννησης του δάσους, στην προστασία της πανίδας και Ορνιθοπανίδας, στην διαχείριση των νερών με την καλλιέργεια των πηγών, πιθανές αναδασώσεις για την στήριξη πρανών ή στις λεκάνες απορροής για την απόσβεση χειμάρρων μαζί με τα υπόλοιπα αντιδιαβρωτικά έργα ή και τα αντιπλημμυρικά φράγματα κλπ.

Οργανώνει την Δασική Οδοποιία, κατασκευάζει πυροφυλάκια και μέσα εκεί εντάσσει και το ειδικό σχέδιο Πυροπροστασίας με οργάνωση των γραμμών αμύνης, κύριας, δευτερεύουσας, τριτεύουσας πλήξης με δεξαμενές επί τόπου ανεφοδιασμού δασοπυροσβεστικών Οχημάτων ή εναέριων μέσων.

Εκεί στο ειδικό σχέδιο εντάσσεται και η Δασική Οδοποιία με πρόσθετους δρόμους πυροπροστασίας πρόσβασης και διαφυγής και οι αντιπυρικές λωρίδες.

Πάντως με την αφαίμαξη όλων των πόρων για την αγορά εξοπλισμού χλιδής και πυροσβεστικών (έχουμε 4.000 !!! οχήματα σχεδόν όσα έχουν η Γαλλία, η Πορτογαλία, Ιταλία και η Ισπανία μαζί…), και για μυστικές αμοιβές αυτόκλητων Καθηγητών άλλων ειδικοτήτων ή σκορπώντας μυστικά χρήματα δεξιά κι αριστερά, εμποδίζοντας την Διαχείριση των Δασών θα διαιωνίζεται συνεχώς το πρόβλημα.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΝΑ ΝΕΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΔΑΣΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

1. Ανάθεση του Συντονισμού της Δασοπυρόσβεσης στο Δασικό Σώμα της Δασικής Υπηρεσίας (όπως προβλέπεται από το ομόφωνο πορίσματα της Βουλής των Ελλήνων του 1993).
2. Ενίσχυση της Δασικής Υπηρεσίας (όπως προβλέπεται από τα πορίσματα της Βουλής των Ελλήνων του 2008 με Πρόεδρο τον σημερινό Πρωθυπουργό).
3. Μετάταξη με τροποποίηση της σύμβασής τους σε αορίστου χρόνου όλων των ΕΜΟΔΕ (Δασοκομάντος) που σήμερα δεν χρησιμοποιούνται ως Δασοκομάντος αλλά ως … Υγειονομικό προσωπικό με την επανεκπαίδευσή τους (Τροποποίηση του ΠΔ 220/2022).
4. Μετάταξη όλου του έκτακτου εποχιακού προσωπικού της Πυροσβεστικής στην Δασική Υπηρεσία με μετατροπή της σύμβασης εργασίας τους επίσης σε αορίστου χρόνου. Οι άνθρωποι αυτοί μόλις περάσουν τα 38 χρόνια τους και θα αποκτήσουν τεράστια εμπειρία θα πεταχτούν στον δρόμο.

Δεν είναι ανόητο ή αντιπαραγωγικό; Ας περάσουν στις δασικές Υπηρεσίες και με μια μικρή ενημερωτική εκπαίδευση έχουν να προσφέρουν πολλά. Τροποποίηση του ΠΔ 220/2022).

(Με την εφαρμογή των παραπάνω δημιουργήσαμε το βασικό αναγκαίο προσωπικό του ΔΑΣΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ χωρίς κανένα απολύτως νέο έξοδο).

5. Επαναλειτουργία όλων των εγκαταλελειμμένων πυροφυλακίων στα μεγάλα υψόμετρα που έχουν άριστη ορατότητα και παρείχαν (όταν λειτουργούσαν) άμεση αναγγελία του κάθε περιστατικού μέρα-νύχτα. Φυσικά στα πυροφυλάκια θα αξιοποιηθεί και ο σύγχρονος εξοπλισμός.
6. Μεταφορά 1.000 οχημάτων (κυρίως των ευέλικτων) από την Πυροσβεστική στο Δασικό Σώμα.
7. Μεταφορά όλων των σχετικών κονδυλίων για την Πρόληψη (και τα αναγκαία έργα) σε ειδικό Λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας Δασών.
8. Εισαγωγή σε πλήρη Διαχείριση όλων των Δασικών Συμπλεγμάτων με παράλληλη εκτέλεση των απαραίτητων Δασικών έργων από τις Δασικές Υπηρεσίες, είτε απ’ ευθείας είτε μα ανάθεση σε δασικά Γραφεία.
9. Κατάργηση των άρθρων 1 και 6 του Ν. 2612/1998 (με τα άρθρα αυτά αφαιρέθηκαν οι αρμοδιότητες την Πρόληψης, της επιτήρησης ακόμα και των περιπόλων από τις Δασικές Υπηρεσίες).
10. Τροποποίηση άρθρων 29,30,32,33,34,36,38,39,44,45,46,47,48 του Ν. 4662/2020 και
11. ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ των άρθρων του ίδιου Νόμου:

• 37 που χρησιμοποιείται για την μετατροπή του αναπτυξιακού περιφερειακού προγράμματος ΕΣΠΑ σε άχρηστο πια πυροσβεστικό εξοπλισμό,
• 40 Προβλέπεται ένα Κέντρο μελετών απροσδιορίστου σκοπού και χρησιμότητας πέρα από τις Κρυφές συμβάσεις μελετών κλπ.
• 41 Προβλέπεται ένα Επιστημονικό Συμβούλιο με ξεχωριστό προϋπολογισμό και απροσδιόριστο σκοπό και χρησιμότητας πέρα από το βόλεμα μερικών στο ΔΣ και πάλι σε Κρυφές συμβάσεις.
• 42 Με αυτό το άρθρο αφαιρούνται ΟΛΕΣ ΟΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΧΩΡΙΣ ΚΑΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΣΗ.
• 43 Με το άρθρο αυτό δημιουργείται ένα ακόμα κέντρο μελετών Μεσογειακό τώρα.
• Κατάργηση του άρθρου 53 των μυστικών κονδυλίων. Τι ανάγκες μυστικών κονδυλίων έχει η Πυροσβεστική; Δεν είναι κανένας μας αφελής.

Αγαπητοί φίλοι,

Η κλιματική αλλαγή δεν περιμένει. Πρέπει να σώσουμε Ζωές, Καλλιέργειες,  Δάση, Χρήματα. Και όσο χάνουμε Δάση τόσο χάνουμε και την μάχη της κλιματικής αλλαγής. Πρέπει να αντιστρέψουμε την εξέλιξη της κλιματικής αλλαγής ΤΩΡΑ!!!.

Η βασική υποδομή υπάρχει δεν είναι κρίμα να απαξιώνεται;

♦-♦-♦