Κοσμάς-Αριστοτέλης Δούκας
Ομότιμος Καθηγητής Α.Π.Θ.
Ο σχεδιασμός των χρήσεων γης-χωροταξίας είναι το απαραίτητο εργαλείο ανάπτυξης – επενδύσεων για τις εκτός σχεδίου περιοχές, που όμως έχουν ως απαραίτητο υπόβαθρο τον Δασικό Χάρτη και το Δασολόγιο και αυτά με την σειρά τους αποτελούν βασικό ανάχωμα στην επερχόμενη κλιματική αλλαγή.
Το κτηματολόγιο (Δασικοί Χάρτες) οριοθετεί τα δάση και δασικές. Το Δασολόγιο επιλέγει μη δασικές 5α, 5β αν είναι δασικού χαρακτήρα και θεματοποιεί τα φυτοπολύγωνα. Έτσι γνωρίζουμε στα πλαίσια και ΜΠΕ, που επιτρέπεται να επέμβουμε (αρθ. 45-61, ν. 998/79), χωρίς ή με ελάχιστη επίπτωση στο Φυσικό Περιβάλλον.
Όσον αφορά την οικιστική επέμβαση (χρήση) σε εκτός σχεδίου δασικές περιοχές:
Μέσα σε δάση και δασικές εκτάσεις ιδιωτικές ή δημόσιες, δεν επιτρέπεται οικιστική χρήση (αρθ. 36, ν. 4280/2014, αντ. παρ. 1, αρθ. 60 ν. 998/79).
Υπο προϋποθέσεις επιτρέπεται:
1. Σε Ιδιωτικές Δασικές για Ιδιωτική Πολεοδόμηση.
Στις εκτός σχεδίου δασικές σύμφωνα με ν. 4280/2014 «Εκτάσεις περιβαλλοντικής αναβάθμισης και ιδιωτικής πολεοδόμησης»: Διευκολύνεται η πολεοδόμηση ιδιωτικής περιοχής που τμήμα της εμπίπτει σε δάσος, δασική ή αναδασωτέα έκταση (άρθρο 7 παρ. 2). Αποδίδεται το 50% της προστατευόμενης ιδιωτικής έκτασης στο δημόσιο. Απαιτούνται έργα αποκατάστασης.
2. Σε χορτολιβαδικές εκτάσεις (αρθ. 3, παρ. 5α, ν. 998/79), όταν βρίσκονται επί ημιορεινών, ορεινών και ανώμαλων εδαφών και συγκροτούν φυσικά οικοσυστήματα αποτελούμενα από φρυγανική, ποώδη ή άλλη αυτοφυή βλάστηση ή από δασική μεν βλάστηση που δεν συνιστά δασοβιοκοινότητα δηλ. πεδινές με υψομ.<100μ., κλίση μικρότερη του 8% (μέση) και <12% (μέγιστη). Εξετάζονται κατά π.δ. 32/16 αρθ. 5, αν αποτελούν Δασοβιοκοινότητα και εκδίδεται διαπιστωτική πράξη. Δεν αναρτώνται σε ΔΧ μέχρι την διερεύνηση του δασικού χαρακτήρα τους (ν. 4280/2014, Τροπ. ν. 4467/2017, Άρθρο 6 παρ. 5).Όταν χαρακτηρίζονται πεδινές δεν διέπονται από την δασική νομοθεσία.
– Σε δημόσιες 5α, 5β, είναι δυνατή η δημιουργία οικιστικής περιοχής (στην Ηπειρωτική Ελλάδα, Κρήτη, Εύβοια ) σε προβλεπόμενη πολεοδομική επέκταση και προκειμένου να αποτελέσουν ακίνητα υποδοχής συντελεστή δόμησης ή και ακίνητα ανταλλαγής οικοδομικών συνεταιρισμών (αρθ. 36, παρ. 2, ν. 4280/2014 αντ. αρθ. 60, ν. 998/79). Αν διαπιστωθεί ότι ο οικοδομικός συνεταιρισμός δεν είναι σε έκταση δασικού χαρακτήρα κτίζονται (Άρθρο 36, ν. 4280/14, αντ. αρθ. 61). Άδεια κτήσης γης από οικοδομικό συνεταιρισμό), μετά από έγκριση του Υπουργείου και εισήγηση της Δ/νσης προστασίας Δασών. Αν είναι δασικού χαρακτήρα, τότε μπορεί να ανταλλαγούν με μη δασικές (άρθρα 11-15, ν. 4280/2014).
– Χορτολιβαδικές ιδιωτικές δεν διέπονται από την δασική νομοθεσία και επομένως οικοδομούνται με άδεια πολεοδομίας (ν. 4280/2014, άρθρο 32 παρ. 5 σε αντ. αρθ. ν. 998/79). Η ιδιοκτησία αποδεικνύεται, όταν οι ιδιοκτήτες τους διαθέτουν συμβόλαια ή άλλα επίσημα έγγραφα, που έχουν μεταγραφεί (κατατεθεί στο υποθηκοφυλακείο) πριν από την 23.2.1946 ή χρησικτησία 30 ετών πριν το 1915.
Επομένως, η οικιστική χρήση αφορά τις εκτός σχεδίου χορτολιβαδικές παρ 5α, αρθ. 3, ν. 998/79 και ιδιωτικές δασικές (ν. 4280/2014, αρθ. 7 παρ. 2). Ο άμεσος αειφορικός χωροταξικός σχεδιασμός με βάση το Δασολόγιο είναι απαραίτητο εργαλείο προστασίας των εκτός σχεδίου περιοχών.
Ανησυχούμε με το νέο χωροταξικό νομοσχέδιο, λαμβάνοντας υπόψη ότι:
- Με Απόφαση (Y.A. 182363/2395/13.5.2019 (ΑΔΑ: ΩΚΘΓ4653Π8-ΗΘΑ)), αποχαρακτηρίζονται ευκολότερα φρυγανότοποι δηλ. η έκταση φρυγάνων χαρακτηρίζεται χορτολιβαδική, όταν η συγκόμωση της δασικής βλάστησης σε αυτήν είναι <15% και όχι μόνο όταν περικλείουν τα φρύγανα (παρ. 5α, 5β, ν. 4280/2014, άρθρο 32 σε αντ. αρθ. ν. 998/79).
- Στις Κυκλάδες ισχύει η χρησικτησία χωρίς το τεκμήριο υπερ Δημοσίου και στα Δωδεκάνησα (Πάτμος) δεν ισχύει το τεκμήριο και η χρησικτησία σε Δημόσια, δημιουργεί πιθανά προβλήματα στην επίλυση του Ιδιοκτησιακού και στο φυσικό περιβάλλον.
- Οι επιτροπές του Δασολογίου μπορούν να αλλάξουν τον χαρακτηρισμό του ΔΧ από δασικό σε 5α (Y.A.183185/1282/7 Ioυν. 2019, παρ. 7 (ΑΔΑ:ΨΤΗΡ4653Π8-ΒΗΚ)) κατά την ανάρτηση του δασικού Χάρτη, προτού αρχίσει η σύνταξη του Δασολογίου.
Το νέο Χωροταξικό Νομοσχέδιο για την εξωαστική δόμηση φιλοδοξεί, να στηρίξει την εθνική προσπάθεια για ανάπτυξη και επενδύσεις και να το συνδυάσει με την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς φιλοδοξεί να περιορίσει την εκτός σχεδίου δόμηση παράλληλα με την εφαρμογή ενός εκτεταμένου προγράμματος τοπικών πολεοδομικών σχεδίων. Έτσι, μειώνεται ο συντελεστής δόμησης κατά 10% για τα εκτός σχεδίου. Δεν αλλάζει τίποτα για την εκτός σχεδίου δόμηση στα 4 στρέμματα και άνω, μέχρι την υιοθέτηση των τοπικών πολεοδομικών σχεδίων. Για τα κάτω των 4 στρεμ., σε διάστημα 6 χρόνων μπορεί να αξιοποιηθεί η οικοδομική άδεια (που εκδίδεται μέχρι το 2023) με τα παλιά πολεοδομικά σχέδια.
Διερωτόμαστε, δεδομένου ότι οι 5α, 5β δεν αναρτώνται προκειμένου να ερευνηθεί ο δασικός χαρακτήρας τους, αν κινδυνεύουν να αποχαρακτηρισθούν για να κτισθούν στο μεταβατικό διάστημα, που είναι μεγαλύτερο των 6 χρόνων (δεν «μετράει» ο χρόνος που χρειάζεται για τις άδειες του δασαρχείου ή της αρχαιολογικής υπηρεσίας). Πως προστατεύουμε το φυσικό περιβάλλον (Φ.Π) δημιουργώντας δεδομένα για το Δασολόγιο και πως επιταχύνουμε την Χωροταξία;
Κατά το ΣτΕ η δόμηση στον εξωαστικό χώρο μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις επιτρέπεται, με παρεκκλίσεις ή χωρίς αυτές (ΣτΕ 847/16), και μπορεί να απαγορεύεται μερικώς ή συνολικά με ιδιαίτερα αυστηρούς όρους και περιορισμούς, που να είναι προσαρμοσμένοι στην ιδιαίτερη φύση της κάθε περιοχής και σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να εξομοιώνονται οι εκτός σχεδίου με τις εντός σχεδίου περιοχές (ΣτΕ 2136-2137/2016).
Διαχρονικά ο σχεδιασμός της οικοδομικής δραστηριότητας στα εκτός σχεδίου με βάση την ως τώρα εμπειρία των χρήσεων/καλύψεων δασικής γης, χωρίς Δασικούς Χάρτες και Δασολόγιο είναι απλά ευχολόγια και δεν εγγυώνται προστασία του Φ.Π, ιδιαίτερα στα ημιορεινά και πεδινά. H Προστασία του Φυσικού Περιβάλλοντος και ο αειφορικός χωροταξικός σχεδιασμός είναι λειτούργημα ανεξάρτητης αρχής. ■
-❖-❖-❖-
Νόμος 4685/20: «Εκσυγχρονισμός της Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας…. στον Βωμό της οικονομίας»
Αλληλένδετες καθυστερήσεις μεταξύ Δασικών Χαρτών, Δασολογίου και Κτηματολογίου