Με εξαιρετικά επείγουσα εγκύκλιο του αρμόδιου για τα δάση υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Γ. Αμυρά, δίδονται γενικές οδηγίες και κατευθύνσεις για την διαχείριση και αξιοποίηση της ξυλείας των καμένων δασών από τις πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές.
Αναλυτικά η υπ’ αρ. ΥΠΕΝ/ΔΔΔ/117627/3873/08.12.2021 εγκύκλιος αναφέρει τα εξής:
ΘΕΜΑ : Γενικές Οδηγίες – Κατευθύνσεις για την διαχείριση και αξιοποίηση της ξυλείας των καμένων δασών.
Σχετικά:
α)Το με Α.Π. ΥΠΕΝ/ΔΔΔ/98165/319/11.11.2021 έγγραφο μας «Διαχείριση και αξιοποίηση ξυλείας των καμένων δασών».
β) Οι σχετικές απαντήσεις των Δασικών Υπηρεσιών των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων στο ως άνω έγγραφο.
γ) Το με Α.Π. 575/19.10.2021 έγγραφο του Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας με συνημμένη την «Τεχνική έκθεση Διαχείριση και αξιοποίηση ξυλείας των καμένων δασών» ( Α.Π. Εισερχ. ΥΠΕΝ/ΓΔΔΔΠ/98165/4202/20.10.2021 και ΥΠΕΝ/ΔΔΔ/ 98165 /3194/20.10.2021) του οικείου Τμήματος Δασολογίας και Επιστημών Ξύλου.
δ) Οι σχετικές διατάξεις του Π.Δ. 19/30 Νοεμ. 1928 «Περί διαχειρίσεως Δασών, κανονισμού και τρόπου υλοτομίας, Δασικής φορολογίας και μισθώματος, διαθέσεως δασικών προϊόντων, ενοικιάσεως φόρου ρητίνης κλπ. ρητινοσυλλογής και ρητινοκαλλιεργείας κλπ» (ΦΕΚ 252/Α/30.11.1928).
ε) Οι σχετικές διατάξεις Ν.Δ. 86/69 «Δασικός Κώδιξ» (Α’ 7).
στ) Η με Α.Π. 179393/3128/18.12.2012 εγκύκλιό μας «Ατομικές ανάγκες σε καυσόξυλα» (ΑΔΑ: Β4ΜΕ0-ΤΧ6).
ζ) Η με Α.Π. 160596/4511/30.08.2017 Εγκύκλιος ΥΠΕΝ: «Ενέργειες που ακολουθούνται µετά από πυρκαγιά στις εκτάσεις που διέπονται από τις διατάξεις της δασικής νοµοθεσίας (ΑΔΑ: 7ΛΑΑ4653Π8-ΠΞΛ).
η)Την αριθμ. 87509/5117/08.09.1993 εγκύκλιο της Γενικής Γραμματείας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος « Απόληψη καμμένου ξυλώδους όγκου από μη Δημόσια Δάση» σύμφωνα με την οποία επιβάλλεται και πρέπει να ενθαρρύνεται η απόληψη του καμένου ξυλαποθέματος. θ) Η παρ. 3 του άρθρου 48 «Καταργούμενες – τροποποιούμενες – λοιπές διατάξεις» του ν. 4423/2016 «Δασικές Συνεταιριστικές Οργανώσεις και άλλες διατάξεις»
ι) Τα οριζόμενα στις υπ΄αριθμ. 10223/958/1953 και 158072/1120/30.07.1965 Εγκριτικών Διαταγών Προτύπων Τεχνικών Προδιαγραφών του Υπουργείου Γεωργίας και των υπ΄αριθμ. 162436/1643/03.04.1979, 135240/14.11.1984, 156270/07.10.1985, 68746/921/31.03.1988 και 74579/ 3022/11.07.1991 εγκυκλίων του Υπουργείου Γεωργίας.
ια) Η αριθμ. 29 Προσωρινή Πρότυπος Τεχνική Προδιαγραφή (περίπτωση Δ ΙΙ) που εγκρίθηκε με την 158072/1120/30-7-1965 Απόφαση του Υπουργού Γεωργίας.
ιβ) Η Αριθμ. 166780/1619/18 «Τροποποίηση των «Προσωρινών Πρότυπων Τεχνικών Προδιαγραφών Εργασιών Σύνταξης Δασοπονικών και λοιπών Μελετών Δασών και Δασικών Εκτάσεων» (Β΄ 1420).
Σε συνέχεια των ανωτέρω (α), (β) και (γ) σχετικών, με την παρούσα δίδονται γενικές οδηγίες και κατευθύνσεις για την διαχείριση και αξιοποίηση της ξυλείας των καμένων δασών από τις πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές, δεδομένου ότι στα καμένα δέντρα η δομή του ξύλου και οι μηχανικές του ιδιότητες παραμένουν αναλλοίωτες και ως εκ τούτου προκύπτουν τεράστιες ποσότητες ξυλείας που η απομάκρυνσή της μπορεί να προσδώσει οικονομικά οφέλη στη δημόσια οικονομία, στην τοπική κοινωνία (εξασφάλιση εργασίας για μέρος του πληθυσμού της περιοχής λόγω αύξησης εργασιών υλοτομίας), και προφανώς σε επιχειρήσεις του κλάδου ξύλου (παραγωγούς βιομηχανικής – τεχνικής πριστής ξυλείας, παραγωγούς μοριοσανίδας/ινοσανίδας, παραγωγούς/εμπόρους καυσοξύλων/pellet κλπ).
Λαμβάνοντας υπόψη την προτεραιότητα που θα πρέπει να δοθεί στην αξιοποίηση του βιομηχανικού – τεχνικού ξύλου, που εκτός όλων των άλλων λειτουργεί ευεργετικά και ως δεξαμενή αποθήκευσης CO2 έναντι της χρήσης του ως καυσόξυλου, θα πρέπει άμεσα να σχεδιάσετε και να μεριμνήσετε για την απόληψη της μέγιστης δυνατής ποσότητας ιστάμενης καμένης ξυλείας στις περιοχές που επλήγησαν από δασικές πυρκαγιές εντός των επόμενων δύο (2) διαχειριστικών ετών,
αρχής γενομένης μέχρι την ερχόμενη άνοιξη, ανάλογα με τις ιδιαίτερες κλιματεδαφικές συνθήκες που τυχόν επικρατούν και το θεσμικό προστατευτικό πλαίσιο των περιοχών (τυχόν προστατευτικά δάση), ενημερώνοντας σχετικά και τους ιδιώτες δασοκτήμονες, Αναγκαστικούς Δασικούς Συνεταιρισμούς και λοιπούς – καθώς και τους ΟΤΑ σε ότι αφορά την εναπομείνουσα παρόδια βλάστηση, ιστάμενη ή ήδη υλοτομημένη και κατακείμενη, για τις προβλεπόμενες και οφειλόμενες ενέργειες τους για την απόληψη της ξυλείας, λαμβάνοντας υπόψη τα ακόλουθα:
- Στα δάση όπου υλοποιείται η κατασκευή των επειγόντων αντιδιαβρωτικών έργων (κορμοδέματα, κορμοφράγματα, σανιδότοιχοι, κλαδοπλέγματα κλπ) οι υλοτομίες θα αρχίσουν μετά την ολοκλήρωση τους. Εξυπακούεται ότι οι περιοχές στις οποίες εκτελούνται τώρα τα έργα αυτά, όπως τα όρια αυτών προσδιορίζονται από τις αρμοδίως εγκεκριμένες δασοτεχνικές μελέτες, θα εξαιρεθούν προς το παρόν από τις υλοτομίες μέχρι την ολοκλήρωση των ως άνω έργων.
- Επίσης θα πρέπει να εξαιρεθούν και περιοχές – που δεν περιλαμβάνονται στα όρια εκείνων όπου κατασκευάζονται τα αντιδιαβρωτικά – στις οποίες λόγω των συνθηκών υπάρχει πολύ μεγάλο δυναμικό διάβρωσης (κλίση μεγαλύτερη από 55%, ιδιότητες εδάφους), το οποίο θα αυξηθεί ακόμη και αν οι εργασίες συγκομιδής και απόληψης γίνουν με μεγάλη προσοχή.
- Κατά προτεραιότητα μπορεί να απομακρυνθεί η καμένη ξυλεία από περιοχές όπου δεν πραγματοποιούνται έργα, χωρίς μεγάλες κλίσεις, για την έγκαιρη προστασία της αναγέννησης, κοντά σε ρέματα, σε περιοχές όπου πρόκειται να γίνει τεχνητή αναδάσωση και σε λοιπές θέσεις, όπου βάσει εμπειρίας και τεχνογνωσίας κρίνει αναγκαίο η οικεία Δασική Υπηρεσία.
- Στα δάση (δημόσια ή μη δημόσια) για τα οποία υπάρχει σε ισχύ εγκεκριμένη Διαχειριστική Μελέτη, αυτή θα πρέπει να τροποποιηθεί, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 64 του Ν.Δ. 86/69.
- Στα δάση (δημόσια ή μη δημόσια) για τα οποία δεν υπάρχουν εγκεκριμένες Διαχειριστικές Μελέτες ή αυτές έχουν λήξει, οι υλοτομίες θα πραγματοποιηθούν με σύνταξη και έγκριση Πινάκων Υλοτομίας έκτακτης κάρπωσης, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Ν.Δ. 86/1969 και του Π.Δ. 19/30 Νοεμ. 1928 και ια΄σχετικό.
- Οι εργασίες υλοτομίας, συγκομιδής, μετατόπισης και εξωδάσωσης του λήμματος δεν θα γίνει δια κυλίσεως, αλλά σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στο άρθρο 27 του Π.Δ. 19/30 Νοεμ. 1928 ή και με χρήση ζώων μεταφοράς, ώστε να μην επέλθει ζημιά ή να επέλθει η μικρότερη δυνατή στα αρτίφυτρα με την χρήση των λίαν απαραίτητων μικρών διαδρόμων, απαγορευομένης αυστηρά της χρήσης ερπυστριοφόρων μηχανημάτων οποιουδήποτε είδους και μεγέθους για την προστασία τόσο της αναγέννησης, όσο και του εδάφους. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες του εδαφικού ανάγλυφου σε συνδυασμό με την υπάρχουσα προσβασιμότητα και κατά την κρίση σας, όπως αυτή διαμορφώνεται σύμφωνα με τους κανόνες της δασολογικής επιστήμης αλλά και την εμπειρία σας, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ειδικά μηχανικά μέσα, που δεν θα προκαλέσουν όμως ζημιά στη φυσική αναγέννηση των δασικών οικοσυστημάτων.
- Κατά την διενέργεια των υλοτομικών και λοιπών εργασιών συγκομιδής να ληφθεί κάθε δυνατό μέτρο για την προστασία της φυσικής αναγέννησης και του εδάφους.
- Πέραν των υφισταμένων δρόμων δεν θα πρέπει να διανοιχτεί κανένας νέος δασικός δρόμος ή ράμπα εντός του καμένου δάσους.
- Δεν θα υλοτομηθούν δένδρα στα οποία έχει παραμείνει άκαυτο και ζωντανό έστω και ελάχιστο τμήμα της κόμης τους.
- Κατά την κρίση σας και εφόσον θεωρείται αναγκαίο και απαραίτητο δεν θα υλοτομηθούν δένδρα και θάμνοι εκατέρωθεν των κοιτών ρεμάτων και μισγαγγειών για την προστασία του εδάφους από την διάβρωση.
- Τα υπολείμματα των υλοτομιών δεν θα «απορρίπτονται» ως έχουν, αλλά θα τεμαχίζονται/ θρυμματίζονται και θα διασπείρονται κατάλληλα μέσα στην καείσα δασική έκταση, ενισχύοντας έτσι την εδαφοκάλυψη και την προστασία του εδάφους. Όταν υφίσταται μεγάλη ποσότητα υπολειμμάτων θα εξετάζετε τη δυνατότητα συγκομιδής και εξωδάσωσής τους για την περαιτέρω αξιοποίησή τους.
- Σε ότι αφορά τα παραγόμενα δασικά προϊόντα θα ληφθούν υπόψη τόσο οι ατομικές ανάγκες των κατοίκων, όσο και η μέγιστη δυνατή κάρπωση εμπορεύσιμης τεχνικής και βιομηχανικής ξυλείας, ανάλογα με τις δυνατότητες κάθε περιοχής.
- Για την διενέργεια των υλοτομικών και λοιπών εργασιών και σε ότι αφορά τις διαδικασίες εγκατάστασης, αδειοδότησης, αποκόμισης, μεταφοράς και διάθεσης των δασικών προϊόντων αυτών, θα τηρηθούν απαρέγκλιτα τα προβλεπόμενα στις σχετικές διατάξεις της δασικής νομοθεσίας.
- Στην περίπτωση που τμήμα του δάσους βρίσκεται εντός των ορίων περιοχής του οικολογικού δικτύου NATURA 2000, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα σχετικά αναφερόμενα στα ΜΕΡΗ Β ΚΑΙ Δ του ιβ’ σχετικού.
- Για την ενίσχυση της βιοποικιλότητας των περιοχών και κατά την κρίση σας θα πρέπει να γίνει πρόβλεψη για την διατήρηση κατ΄ ελάχιστον δεκαπέντε (15) ιστάμενων καμένων δένδρων ανά εκτάριο (ha). Στο άρθρο 5ΣΤ της ΚΥΑ Η.Π. 8353/276/Ε103/12 «Τροποποίηση και συμπλήρωση της υπ’ αριθ. 37338/1807/2010 Κοινής Υπουργικής Απόφασης «Καθορισμός μέτρων και διαδικασιών για τη διατήρηση της άγριας ορνιθοπανίδας και των οικοτόπων/ενδιαιτημάτων της, σε συμμόρφωση με την Οδηγία 79/409/ΕΟΚ….» (ΦΕΚ 415 Β/23-2-2012) και στην παράγραφο 3γ, προβλέπεται για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας «γ) για τη διατήρηση τουλάχιστον του 10% της συστάδας από ώριμα και υπερώριμα δένδρα, άτομα στρεβλά, κακόμορφα, κουφαλερά, διχαλωτά, νεκρά ιστάμενα και κατακείμενα».
- Σε κάθε περίπτωση όλες οι εργασίες υλοτομίας, συγκομιδής, μετατόπισης και εξωδάσωσης της καμένης ιστάμενης ξυλείας, θα υλοποιηθούν σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, τους κανόνες της δασολογικής επιστήμης και τις υποδείξεις των υπηρεσιών σας, εξασφαλίζοντας τόσο την προστασία των εδαφών και των ήδη διαταραγμένων δασικών οικοσυστημάτων, όσο και την καλύτερη αξιοποίηση του διαθέσιμου ξύλου.
Τέλος υπενθυμίζουμε ότι στην περίπτωση ύπαρξης στις περιοχές σας ιδιωτικών και συνιδιόκτητων μετά του Δημοσίου δάση, που πρέπει να υλοτομηθούν και των οποίων η διαχείριση και εκμετάλλευση έχει από εικοσαετίας και πλέον εγκαταλειφθεί, χωρίς οι ιδιώτες να έχουν επιδείξει κανένα ενδιαφέρον για αυτό, θα πρέπει να εφαρμοστεί η παρ. 3 του άρθρου 48 «Καταργούμενες – τροποποιούμενες – λοιπές διατάξεις» του Ν. 4423/2016 «Δασικές Συνεταιριστικές Οργανώσεις και άλλες διατάξεις» (182 Α’) με την οποία αντικαταστάθηκε η παρ. 1 του άρθρου 19 του Ν. 3208/2003 (Α΄ 303) ως εξής: :
«1. Ιδιωτικά δάση ως και δάση του άρθρου 152 του Δασικού Κώδικα (συνιδιόκτητα μετά του Δημοσίου δάση), των οποίων η διαχείριση και εκμετάλλευση έχει από εικοσαετίας και πλέον εγκαταλειφθεί, τίθενται από την αρμόδια δασική αρχή υπό διαχείριση, για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος και προαγωγής της εθνικής οικονομίας, σύμφωνα με τις περί διαχειρίσεως και εκμεταλλεύσεως των δημοσίων δασών ισχύουσες διατάξεις».
Σε εφαρμογή της ανωτέρω έχει εκδοθεί η αριθμ. 168586/1388/18 Απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΦΕΚ 3519 Β/21.08.2018) «Διαχείριση και εκμετάλλευση εγκαταλελειμμένων ιδιωτικών ή συνιδιόκτητων μετά του Δημοσίου δασών, από εικοσαετίας και πλέον» με την οποία καθορίζεται η διαδικασία για την διαχείριση και εκμετάλλευση εγκαταλελειμμένων πέραν της εικοσαετίας ιδιωτικών ή συνιδιοκτητών μετά του Δημοσίου δασών από τις Δασικές Υπηρεσίες των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων.
Παρακαλούμε για την πιστή τήρηση των ανωτέρω καθώς και για τη συνεχή ενημέρωσή μας επί της προόδου υλοποίησης.
Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΜΥΡΑΣ
