(@ Δασαρχείο Θεσσαλονίκης / Δρ. Π. Κουράκλη)
Το Περιαστικό Δάσος της Θεσσαλονίκης (Σειχ Σου), αποτελεί ένα δάσος κωνοφόρων και αειφύλλων πλατυφύλλων που βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με τη Θεσσαλονίκη και είναι το μεγαλύτερο περιαστικό δάσος της Ελλάδος.
Προστατεύεται και διαχειρίζεται αποκλειστικά από τη Δασική Υπηρεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Τα τελευταία χρόνια, η Δασική Υπηρεσία έχει κάνει πλήθος έργων και ειδικών δράσεων, αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, με πιο εμβληματικά τα παρακάτω:
- Λειτουργεί Σταθμό Δασοπροστασίας, ως έδρα του Δασονομείου Θεσσαλονίκης και αρμόδιου Κλιμάκιου του Πυροσβεστικού Σώματος.
- Συνέταξε ειδική δασική διαχειριστική μελέτη δεκαετούς διάρκειας (2019-2028), βάση της οποίας υλοποιούνται όλες οι θεματικές δράσεις διαχείρισης.
- Κατασκεύασε 102 τσιμεντένια και λιθόδμητα φράγματα σε όλες τις λεκάνες απορροής του δάσους, τα οποία προστατεύουν άμεσα την πόλη από πλημμύρες.
- Κατασκεύασε, συντηρεί και βελτιώνει ένα πλήρες και αποτελεσματικό δίκτυο υποδομών αντιπυρικής προστασίας με δασικούς δρόμους και αντιπυρικές ζώνες (ξεπερνούν τα 155 χλμ.), ξύλινα πυροφυλάκια και πολλές εποπτικές θέσεις θέας, 7 υδατοδεξαμενές, δίκτυο υδροδότησης μήκους 33,5χλμ. και 70 πυροσβεστικούς κρουνούς. Φέτος, το δίκτυο δεξαμενών – σωληνώσεων-κρουνών εκσυγχρονίζεται και επεκτείνεται.
- Αναδάσωσε χιλιάδες στρέμματα με εκατομμύρια δασικά δέντρα, διαφόρων ειδών, με τρόπο που ενίσχυε τη φυσική δομή, έτσι ώστε σήμερα να εμφανίζει μεγάλη φυσικότητα. Η τελευταία αναδάσωση έγινε το 2025 με περισσότερα από 5.000 πλατύφυλλα δέντρα.
- Διαχειρίζεται το δάσος μέσω υλοτομιών και απομακρύνει ξερά δέντρα, διασφαλίζοντας την καλή κατάσταση των δασικών οικοσυστημάτων. Τα καυσόξυλα από τις υλοτομίες μοιράζονται σε ευαίσθητες κατηγορίες πολιτών δωρεάν.
- Ανέπτυξε και συντηρεί ένα δίκτυο ειδικών αντιπυρικών ζωνών εδώ και τέσσερα χρόνια στη ζώνη μίξης δάσους-οικιστικού ιστού. Η χρηματοδότηση έχει ενταχθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Προστασίας Δασών AntiNERO και όλες οι εργασίες γίνονται με γνώμονα την προστασία του δάσους και του εδάφους.
- Εκτελεί συστηματική διαχείριση μέσω αεροψεκασμών για τον περιορισμό της Πευκοκάμπιας και την προαγωγή της καλής υγείας των πεύκων. Οι αεροψεκασμοί γίνονται από το 1985 από την Πολεμική Αεροπορία, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών. Είναι το μοναδικό δάσος στην Ελλάδα που γίνεται τέτοια δράση.
- Τοποθέτησε ειδική σήμανση με χάρτες προσανατολισμού στο δαιδαλώδες δασικό οδικό δίκτυο, οπότε είναι ευκολότερη η πρόσβαση και ο προσανατολισμός από την Πυροσβεστική Υπηρεσία, αλλά και τους επισκέπτες του δάσους.
- Περιέφραξε το μεγαλύτερο τμήμα του δάσους.
- Παρακολουθεί συστηματικά την κατάσταση του πληθυσμού επιλεγμένων ειδών εντόμων.
- Κατασκεύασε χώρους δασικής αναψυχής, μονοπάτια και θέσεις με περίοπτη , απομάκρυνε τις κατεστραμμένες υποδομές αναψυχής και κατά θέσεις ενίσχυσε με νέες.
- Το δασικό προσωπικό του Δασαρχείου Θεσσαλονίκης εκτελεί καθημερινά περιπολίες για τον έλεγχο και την προστασία του δάσους, εφαρμόζοντας τη Δασική Νομοθεσία.
- Σύστησε Ομάδα Δασικής Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Ενημέρωσης, η οποία αποτελείται από έμπειρους δασικούς υπαλλήλους και διεξάγει ΔΩΡΕΑΝ εκπαιδευτικό πρόγραμμα εγκεκριμένο από το Υπουργείο Παιδείας που περιλαμβάνει και επιτόπου επίσκεψη στο Περιαστικό Δάσος Θεσσαλονίκης. Μέχρι σήμερα έχουν ξεναγηθεί χιλιάδες μαθητές.
Επιπλέον, η Δασική Υπηρεσία συνεργάζεται με όλους τους τοπικούς φορείς όπως ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού (π.χ. για την αποκομιδή των σκουπιδιών), αλλά και ερευνητικά ιδρύματα και πανεπιστήμια. Παράλληλα, είναι πολύτιμη η συνδρομή των πολιτών στην προστασία του δάσους και ειδικά των εθελοντών δασοπυροσβεστών και άλλων εθελοντών πολιτικής προστασίας.
Η Δασάρχης Θεσσαλονίκης, κ. Φιλοθέη Μελά δήλωσε «η Δασική Υπηρεσία, με το επιστημονικά καταρτισμένο και ιδιαίτερα έμπειρο προσωπικό της, τηρεί τις αρχές της Δασολογικής Επιστήμης και της Δασικής Νομοθεσίας, αποτελεί μόνιμη ασπίδα προστασίας και ανάδειξης του δασικού πλούτου της Θεσσαλονίκης και προάγει την αειφορία και τον πολυλειτουργικό ρόλο του Περιαστικού Δάσους Θεσσαλονίκης.»
Λίγα λόγια για την ιστορία του δάσους
Το Περιαστικό Δάσος της Θεσσαλονίκης δημιουργήθηκε κατόπιν αναδασώσεων καθώς τα χρόνια της τουρκοκρατίας το προϋπάρχον δάσος πλατυφύλλων υπέστη ληστρικές λαθροϋλοτομίες και ισχυρή βόσκηση με αποτέλεσμα να αφανιστεί. Η απογύμνωση του δάσους είχε ως αποτέλεσμα, κατά την εκδήλωση ισχυρών βροχοπτώσεων, την εμφάνιση πλημμυρικών φαινομένων και την μεταφορά φερτών υλών στο κέντρο της πόλης της Θεσσαλονίκης.
Για την αποτροπή των προαναφερθέντων φαινομένων, πριν έναν αιώνα περίπου και συγκεκριμένα το 1929, αποφασίστηκε η αναδάσωση του κατεστραμμένου δάσους με την ουσιαστική συμβολή και επιστημονική καθοδήγηση καθηγητών της Σχολής Δασολογίας του ΑΠΘ. Δεδομένου ότι το γόνιμο χώμα είχε ξεπλυθεί και τα απαιτητικά πλατύφυλλά δένδρα δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν, μονόδρομος αποτέλεσε η επιλογή λιτοδίαιτων και ξηρανθεκτικών δασικών ειδών όπως η τραχεία πεύκη και το κυπαρίσσι.
Σήμερα, το Περιαστικό Δάσος της Θεσσαλονίκης συνιστά ένα από τα πλέον πολύτιμα δασικά περιαστικά οικοσυστήματα της χώρας, η διαμόρφωσή του οποίου έχει επηρεαστεί από την ιστορία και τη δομή του αστικού ιστού της πόλης (χρήση, οδικά έργα κλπ). Έχει πολυλειτουργική σημασία και αξία, αφού συμβάλλει καθοριστικά στην προστασία της πόλης από πλημμυρικά φαινόμενα, προστατεύει τα εδάφη από τη διάβρωση, συμβάλλει στον εμπλουτισμό υπόγειων υδροφόρων οριζόντων. Επιπλέον, αποτελεί φυσικό φίλτρο σκόνης, ρύπων και CO2 της πόλης και παράγει οξυγόνο συμβάλλοντας στη βελτίωση του αστικού μικροκλίματος. Τέλος, φιλοξενεί μεγάλο αριθμό ειδών χλωρίδας και άγριας πανίδας, ενώ αποτελεί πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες όλο το χρόνο ως χώρος ευρύτερης αναψυχής και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης.
Η διαχείριση του δάσους γίνεται βασιζόμενη στις αρχές της αειφορίας και αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Διαχρονικά, αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του δάσους έναντι κλιματικών επιδράσεων και ακραίων καιρικών φαινομένων (παρατεταμένη ξηρασία, υψηλές θερμοκρασίες, ραγδαίες βροχοπτώσεις, κλπ), ασθενειών και εξάρσεις επιδρομών από έντομα, δασικών πυρκαγιών, ανθρωπογενών επιδράσεων (ρύπανση από σκουπίδια και μπάζα, καταστροφή δασικών υποδομών, εκτός δρόμου τροχοκίνηση κ.α.), ενώ είναι σημαντικό το δάσος να είναι χώρος προσιτός και ευχάριστος για τους ανθρώπους.
Δασαρχείο Θεσσαλονίκης