Μια νέα πανευρωπαϊκή έρευνα (https://doi.org/10.1098/rspb.2025.2235) ρίχνει φως σε μια σχετικά άγνωστη πτυχή της οικολογίας του λύγκα (Lynx lynx): τις βραχυχρόνιες εξορμήσεις πέρα από τα όρια της μόνιμης χωροκράτειας ενός ατόμου κατά την περίοδο αναπαραγωγής. Οι μετακινήσεις αυτές φαίνεται ότι αποτελούν μια στρατηγική αναζήτησης συντρόφου, ιδιαίτερα για τα αρσενικά. Πρόκειται για προσωρινές μετακινήσεις, με επιστροφή σε αυτήν μετά από λίγες ημέρες.
Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα τηλεμετρίας από 125 λύγκες την περίοδο 1995–2023, σε οκτώ πληθυσμούς της Ευρώπης, προσφέροντας την πιο ολοκληρωμένη μέχρι σήμερα εικόνα για το φαινόμενο.
Έντονη διαφορά μεταξύ φύλων
Τα αποτελέσματα έδειξαν σαφή διαφοροποίηση μεταξύ αρσενικών και θηλυκών. Το 33% των αρσενικών πραγματοποίησε τουλάχιστον μία εξόρμηση κατά την περίοδο ζευγαρώματος, έναντι μόλις 11% των θηλυκών.
Τα αρσενικά απομακρύνθηκαν κατά μέσο όρο 6,8 χιλιόμετρα πέρα από τα όρια της επικράτειάς τους, για περίπου πέντε ημέρες. Αντίθετα, τα θηλυκά κινήθηκαν σε μικρότερες αποστάσεις (2,6 χιλιόμετρα) και για μικρότερο χρονικό διάστημα (περίπου τρεισήμισι ημέρες).
Οι περισσότερες εξορμήσεις των αρσενικών καταγράφηκαν τον Μάρτιο, όταν κορυφώνεται η περίοδος σύλληψης. Τα θηλυκά εμφάνισαν μετακινήσεις είτε λίγο πριν είτε λίγο μετά το χρονικό αυτό «παράθυρο».
Στρατηγική αναζήτησης συντρόφου
Ο λύγκας είναι μοναχικό και χωροκρατικό είδος. Τα αρσενικά διατηρούν μεγάλες επικράτειες που επικαλύπτουν τις περιοχές περισσότερων θηλυκών. Ωστόσο, σε περιοχές χαμηλής πυκνότητας ή σε νεοσύστατους πληθυσμούς, τα διαθέσιμα θηλυκά μπορεί να είναι λιγότερο προβλέψιμα. Σε αυτές τις συνθήκες, οι εξω-επικρατειακές μετακινήσεις φαίνεται να αποτελούν μια ευέλικτη στρατηγική που αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχούς ζευγαρώματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα άτομα που είχαν μεταφερθεί στο πλαίσιο επανεισαγωγών εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά εξορμήσεων σε σύγκριση με τα άγρια γεννημένα άτομα από καθιερωμένους πληθυσμούς. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι σε νέα περιβάλλοντα ή σε πληθυσμούς χαμηλής πυκνότητας η ενεργή αναζήτηση συντρόφου είναι εντονότερη.
Ο ρόλος του ανθρώπινου παράγοντα
Η μελέτη δεν εντόπισε σαφή επίδραση των ανθρωπογενών παραγόντων (δρόμοι, οικισμοί, αγροτικές εκτάσεις) στη συχνότητα ή στην απόσταση των εξορμήσεων. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τέτοιες μετακινήσεις αυξάνουν την έκθεση των ζώων σε κινδύνους, όπως τα τροχαία ατυχήματα και η λαθροθηρία, ιδιαίτερα σε κατακερματισμένα τοπία της κεντρικής και νότιας Ευρώπης.
Επιπτώσεις για τη διατήρηση
Τα ευρήματα έχουν άμεση σημασία για τη διαχείριση και παρακολούθηση του είδους. Οι μετακινήσεις εκτός επικράτειας κατά την περίοδο ζευγαρώματος μπορεί να επηρεάζουν τις εκτιμήσεις πληθυσμού που βασίζονται σε φωτοπαγίδες και χωρικά μοντέλα σύλληψης–επανασύλληψης, εάν δεν ληφθούν υπόψη.
Παράλληλα, οι εξορμήσεις ενδέχεται να συμβάλλουν στη μείωση της αιμομιξίας και στην ενίσχυση της γενετικής ποικιλότητας, ιδιαίτερα σε μικρούς ή απομονωμένους πληθυσμούς και σε περιοχές επανεισαγωγής.
Συνολικά, η μελέτη αναδεικνύει ότι ο ευρωπαϊκός λύγκας εμφανίζει μεγαλύτερη ευελιξία συμπεριφοράς απ’ ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα. Οι βραχυχρόνιες εξορμήσεις ζευγαρώματος αποτελούν μια σημαντική –και μέχρι πρότινος υποτιμημένη– πτυχή της οικολογίας του, με ουσιαστικές προεκτάσεις για τη διατήρησή του στην Ευρώπη.
♦÷♦÷♦
Categories: Άγρια Ζωή