Επαναφορά στη ζωή εξαφανισμένων ειδών: Η δυνατότητα και το ηθικό ζήτημα

Πρόσφατα η επιστημονική κοινότητα έκανε ένα σημαντικό άλμα προόδου, ανακαλύπτοντας την αλληλουχία DNA της τίγρης της Τασμανίας. Η ανακάλυψη κρίνεται ως σημαντική, καθώς με αυτή οι επιστήμονες είναι σε θέση να επαναφέρουν την τίγρη στη ζωή, παρά το γεγονός ότι το ζώο θεωρείται εξαφανισμένο.

Ναταλία Πετρίτηhttp://tvxs.gr

Για την ακρίβεια, η τίγρης ή και λύκος της Τασμανίας, το μεγαλύτερο μαρσιποφόρο σαρκοβόρο ζώο στον κόσμο, εξαφανίστηκε στην γενέτειρά του τη δεκαετία του 1930. Έκτοτε έχουν υπάρξει περίπου 4000 αναφορές ότι το ζώο υπάρχει και αναπαράγεται ακόμα, όμως η πλειοψηφία της επιστημονικής κοινότητας το θεωρεί επίσημα εξαφανισμένο.

Με την πιθανότητα επαναφοράς και κλωνοποίησης του ζώου μέσω της ανάλυσης γενετικής αλληλουχίας προκύπτουν ωστόσο πολύ σημαντικά ερωτήματα: Πόσο μακρυά δικαιούται η επιστημονική κοινότητα να φτάσει για να εμποδίσει το τεράστιο κύμα εξαφάνισης ζώων και ποιες είναι οι ηθικές και οικολογικές προεκτάσεις του ζητήματος της επαναφοράς διαφόρων ειδών στη ζωή μέσω του DNA;

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης, Άντριου Πάσκ, που είναι υπεύθυνος του προγράμματος, είναι σαφής και κατηγορηματικός. Αναφέρει ότι αφού η ανθρωπότητα είναι υπεύθυνη για την εξαφάνιση του είδους λόγω του εκτεταμένου κυνηγιού του, τότε είναι εξίσου υπεύθυνη για την επαναφορά του στη ζωή.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί όμως πως αντίστοιχα επιστημονικά projects βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, με χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό του Κουάγκα. Το Κουάγκα ήταν ένα εξαφανισμένο για 100 χρόνια είδος ζέβρας, μια εξαφάνιση που είχε προκύψει και αυτή λόγω εκτεταμένου κυνηγιού του ζώου. Το τελευταίο είχε πεθάνει το 1883 σε έναν ζωολογικό κήπο του Άμστερνταμ και χρειάστηκε να περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα για να γίνει αντιληπτή η εξαφάνισή του.

Το 1987, επιστήμονες στο Κέιπ Τάουν της Αφρικής αποφάσισαν να ξεκινήσουν ένα πρότζεκτ για τη σταδιακή επαναφορά του στη ζωή και στο φυσικό του περιβάλλον. Με επιλεκτικό ζευγάρωμα με μια γενιά ζεβρών που έφερε παρόμοια γενετικά χαρακτηριστικά, τουλάχιστον αναφορικά με τα σχέδια που φέρει στο τρίχωμά του, το πρότζεκτ είδε τα πρώτα του αποτελέσματα.

Φυσικά υπάρχει έντονα η κριτική που υπενθυμίζει πως ενώ είναι εφικτή η δημιουργία ενός είδους με παρόμοια εμφάνιση, είναι σχεδόν αδύνατη η συμπεριφορική και οικολογική ταύτιση του νέου είδους με το εξαφανισμένο. Το ίδιο ισχύει και για το ενδεχόμενη επαναφορά στη ζωή του μαμούθ, ένα επιστημονικό project, που βρίσκεται στα πρώτα στάδια.

Με άλλα λόγια, ενώ είναι πιθανό να δούμε μια επαναφορά στη ζωή της τίγρης της Τασμανίας, όπως και της ζέβρας quagga, είναι πραγματικά αμφίβολο το κατά πόσο αυτή θα είναι σε θέση να επιβιώσει εκ νέου στο φυσικό τους περιβάλλον, ενώ το ηθικό ζήτημα για τα όρια της επιστήμης και τους ανθρώπου παραμένει πάντα πάνω στο τραπέζι.

Με πληροφορίες από τον Guardian

 

Advertisements

2 thoughts on “Επαναφορά στη ζωή εξαφανισμένων ειδών: Η δυνατότητα και το ηθικό ζήτημα

  1. Είναι διαφορετικό να επαναφέρεις στη ζωή εξαφανισμένα είδη από το να προστατεύεις τα είδη που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.

  2. Αγαπητοί φίλοι
    Το 2013, στους μαθητές μου της Γ’ Γυμνασίου, έδωσα, ως κείμενο προβληματισμού, μια μελέτη για την «απο-εξαφάνιση» των εξαφανισμένων ειδών. Παραπάνω από το μισό εμοιαζε λίγο-πολύ με το σχολιαζόμενο κείμενο. Το υπόλοιπο αναφερόταν, με περισσότερη έκταση, στα Ηθικά και τα Βιολογικά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Παίρνω το θάρρος να το προσάψω εδώ. Αν θέλετε το αφαιρείτε ή το βάζετε σαν ξεχωριστό κείμενο.

    Τα Ηθικά προβλήματα (και όχι μόνο) της Απο-εξαφάνισης

    Ο κλωνισμός εξαφανισμένων ειδών δημιουργεί, εκτός από τα τεχνικά, και προβλήματα ηθικά. Αν αποφασίσουμε, και καταφέρουμε να κλωνοποιήσουμε τον γονότυπο εξαφανισμένων ειδών, θα “παίξουμε τον Θεό”, ρόλο που δεν είναι βέβαιο πως θα παίξουμε με επάρκεια. Πιστεύουμε πραγματικά πως να επαναφέρουμε στη ζωή ένα-δύο άτομα από κάποιο εξαφανισμένο είδος σημαίνει πως επαναφέρουμε στη ζωή το είδος; Μήπως κατασκευάζουμε ένα ζώο που έχει τη μορφή των ατόμων του εξαφανισμένου είδους, αλλά το είδος είχε και αρκετά άλλα χαρακτηριστικά που δεν τα διαθέτουν τα άτομα που θα κατασκευάσουμε; Ακόμα και αν τα έμβρυα του βατράχου Rheobatrachus silus ολοκλήρωναν την ανάπτυξή τους, τα άτομα που θα δημιουργούνταν θα ήταν ίδια με τα άτομα τους είδους που γεννιόνταν και μεγάλωναν στη φύση; Αν υποθέσουμε πως οι άνθρωποι εξαφανίζονταν από τον πλανήτη και ο ανθρώπινος γονότυπος πλωνοποιούνταν από κάποια εξωγήινη μορφή ζωής, τα άτομα που θα παράγονταν θα ήταν άνθρωποι ή θα είχαν μόνο τη μορφή του ανθρώπου; Και πόσο ηθικό θα ήταν να σταματήσουμε να νοιαζόμαστε για την διατήρηση του περιβάλλοντος που θα βοηθήσει τα είδη που ακόμα ζουν να επιβιώσουν και να αποφύγουν την εξαφάνιση και, αντί γι’ αυτό, να συνεχίσουμε την καταστροφή του και να γίνουμε αιτία για την εξαφάνιση όλο και περισσότερων ειδών με την δικαιολογία πως η συμπεριφορά μας δεν είναι εγκληματική γιατί, τάχα, θα μπορούμε όποιο εξαφανισμένο είδος θέλουμε να το κλωνοποιήσουμε;

    Βιολογικά προβλήματα της κλωνοποίησης

    Ανεξάρτητα από τις δηλώσεις του κυρίου Archer, που θεωρεί πως δεν υπάρχουν βιολογικά προβλήματα, ας μας επιτραπεί να αναφέρουμε εμείς δύο προβλήματα πολύ σοβαρά:
    1. Κάθε είδος δεν μεταφέρει μόνο τα γονίδιά του στα παιδιά του, κάνει και κάτι άλλο πολύ σημαντικό: Για κάποιο διάστημα χρόνου, που ποικίλει από είδος σε είδος, οι γονείς (ο ένας ή και οι δύο, ή και με τη βοήθεια και άλλων ατόμων από την ομάδα (ελέφαντες, δελφίνια, φάλαινες) ασχολούνται με μεγάλη επιμέλεια με τα παιδιά τους για να τους μεταφέρουν τις γνώσεις που χρειάζονται για να επιβιώσουν! Ο τρόπος που αναζητούν την τροφή τους, ο τρόπος που προστατεύονται από τους εχθρούς τους, ο τρόπος που επιλέγουν το ταίρι τους, και ίσως και πολλές άλλες γνώσεις, μεταφέρονται από τους γονείς στα παιδιά τους, και είναι το σύνολο ΚΑΙ αυτών των πληροφοριών που, μαζί με τον γενετικό κώδικα, αποτελούν αυτό που λέμε “είδος”, και όχι μόνο οι γενετικές πληροφορίες. Τι είδος θα ήταν ένας κλωνοποιημένος άνθρωπος χωρίς γνώση της περιπέτειας του είδους στον πλανήτη, χωρίς ιδέα για το θαύμα των ανθρώπινων πολιτισμών, χωρίς το θαύμα της Ελληνικής γλώσσας;
    2. Για κάθε ιδιότητα του φαινότυπου (αυτού που βλέπουμε από το ζώο) υπάρχουν περισσότερες από μία εντολές μέσα στον γονότυπο (το σύνολο των γονιδίων, που είναι αόρατα). Μέσα στο είδος όμως, για κάθε ιδιότητα του φαινότυπου υπάρχουν πάρα πολλές διαφορετικές εντολές στο σύνολο των γονοτύπων του είδους (το σύνολο των γονιδίων του είδους, που το ονμάζουμε Γονιδιακή δεξαμενή). Στη Βιολογία έχουμε το “φαινόμενο του λαιμού της φιάλης”. Τι σημαίνει αυτό; Όταν έχουμε ένα πληθυσμό που αποτελείται από πολλά άτομα, η “δεξαμενή των γονιδίων” τους είναι πολύ πλούσια σε ποικιλία των διαφορετικών γονιδίων που είναι υπεύθυνα για την ίδια ιδιότητα, την κάθε ιδιότητα. Η ποικιλία αυτή είναι απαραίτητη για την διατήρηση του είδους. Αν ο πληθυσμός τους για κάποιο λόγο μειωθεί πολύ, η δεξαμενή των γονιδίων τους γίνεται πολύ φτωχότερη, μερικές φορές τόσο φτωχή που το είδος, ακόμα και αν κανείς δεν εμποδίσει την επιβίωσή του, θα εξαφανιστεί. Αυτό, αν το δούμε σε διάγραμμα, μοιάζει με τη μείωση της επιφάνειας ενός υγρού όταν φτάσει στο λαιμό του μπουκαλιού! Οι βιολόγοι μάλιστα μπορούν να υπολογίσουν τον ελάχιστο αριθμό των ατόμων μιας ομάδας ζώων που είναι απαραίτητος για να μπορεί το είδος να επιβιώσει, στους ελέφαντες, π.χ. αυτός ο αριθμός είναι περίπου 300. Αυτό σημαίνει πως χρειάζονται τουλάχιστον 300 ελέφαντες για να μπορεί το είδος να επιβιώσει, και πάλι με δυσκολία, γιατί αν αλλάξει το περιβάλλον που ζουν, μπορεί στα γονίδια κάποιου από τα άτομα που δεν επιβίωσαν στο νέο περιβάλλον να υπήρχε εκείνο το γονίδιο που θα επέτρεπε στην ομάδα να επιβιώσει.

    Τι θα έπρεπε να κάνει, λοιπόν, ο κύριος Archer, και κάθε επιστήμονας που συμφωνεί μαζί του; Θα έπρεπε να μπορεί να έχει το γενετικό υλικό όχι από ένα τριχωτό μαμούθ, αν είναι το μαμούθ που θέλει να απο-εξαφανίσει, αλλά τουλάχιστον από 300 διαφορετικά άτομα του είδους! Μετά, αφού τα δημιουργήσει, θα πρέπει να μπορεί να τα διδάξει πώς να επιβιώνουν σε ένα περιβάλλον που δεν μοιάζει καθόλου με αυτό για το οποίο ήταν φτιαγμένα. Και αυτό χωρίς να ξέρουμε τη γλώσσα τους!

    Μήπως, λοιπόν, θα ήταν πιο φθηνό, πιο απλό, πιο εφικτό και πιο ηθικό να αφήναμε καταμέρος αυτά τα πειράματα και να καταπιανόμασταν στα σοβαρά με την κατανομή των πόρων και των προσπαθειών μας στο να διατηρήσουμε το περιβάλλον; Απο-εξαφανίζουμε ένα εξαφανισμένο ζώο για να το επιστρέψουμε στο ίδιο περιβάλλον (αν το βρούμε) και στα νύχια των λαθροθηρών; Μήπως οι πόροι θα απέδιδαν περισσότερο αν χρησιμοποιούνταν για μορφώσουμε οτυς λαθροθήρες και τους λαούς που πιστεύουν πως το κέρατο του φουκαριάρη ρινόκερου θα βελτιώσει τον …ανδρισμό των αρσενικών; Να περιορίσουμε την καταστροφή των βιοτόπων των υπό εξαφάνιση ζώων, να σταματήσουμε τον τρελό χορό του κέρδους από τον φόνο τους ώστε να μπορέσουν τα είδη των υπό εξαφάνιση ζώων να επιβιώσουν; Σκοτώνουμε ό,τι σέρνεται, περπατάει, πετάει και κολυμπάει, ακόμα και αν γνωρίζουμε πως πιθανόν να σκοτώνουμε το τελευταίο άτομο κάποιου είδους. Ο άνθρωπος δε θα μπορέσει να επιβιώσει αν καταστρέψει την οικολογική ισορροπία που εξασφαλίζεται από τη συνεργασία όλων των ειδών. ¨Ετσι, με τέτοια μυαλά, θα είναι το τελευταίο θύμα της καταστροφικής για το περιβάλλον και των άλλων ειδών συμπεριφοράς του. Πέντε-δέκα άτομα από μερικά απο-εξαφανισμένα είδη δεν θα τον σώσουν!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s