Advertisements

Συνταγματική προστασία της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας

Συνταγματική προστασία της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας

Σοφία Ε. Παυλάκη, Δικηγόρος,
ΜΔΕ Περιβαλλοντική Πολιτική

ΘΕΣΣΑΛΙΚΟΣ ΚΑΜΠΟΣ
(φωτογραφία: Νίκος Μεταξιώτης, www.dinfo.gr )

Με την απόφαση 1433/2017 του Ε΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας[1] κρίθηκαν ζητήματα που αφορούν την αδειοδότηση εγκαταστάσεων επεξεργασίας μη επικίνδυνων αποβλήτων για την παραγωγή βιοαερίου και σταθμών συμπαραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας. Το Δικαστήριο απεφάνθη επίσης σχετικά με τη συνταγματική προστασία της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας.

Συγκεκριμένα, όπως έγινε κατά πλειοψηφία δεκτό με την απόφαση, η εγκατάσταση μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από βιομάζα σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας επιτρέπεται και είναι σύμφωνη με τις συνταγματικές διατάξεις, εφ΄ όσον οι μονάδες αυτές είναι μικρές, χαμηλής οχλήσεως και χρησιμοποιούν πρώτη ύλη προερχομένη από γεωργικές εκμεταλλεύσεις της περιοχής εγκαταστάσεώς τους συμβατές με τον χαρακτήρα της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας.[2]

Κρίθηκε ακόμα ότι σύμφωνα με το Σύνταγμα,[3] ο χωροταξικός σχεδιασμός, ο οποίος αποτελεί μεταξύ άλλων χωρική έκφραση των προγραμμάτων οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, ανήκει στην αρμοδιότητα του Κράτους, το οποίο υποχρεούται σύμφωνα με τις αρχές και τα πορίσματα της επιστήμης της χωροταξίας να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για τον ορθολογικό χωροταξικό σχεδιασμό, προκειμένου να διασφαλίζεται η προστασία του περιβάλλοντος, οι άριστοι δυνατοί όροι διαβίωσης του πληθυσμού και η οικονομική ανάπτυξη σύμφωνα με την αρχή της αειφορίας, παρεμβαίνοντας στο αναγκαίο μέτρο στην οικονομική δραστηριότητα. Εντός του πλαισίου αυτού ουσιώδης συντελεστής για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων, των οποίων η οικιστική και εν γένει οικονομική ανάπτυξη πρέπει να συνδέεται με τη διατήρηση του χαρακτήρα τους και του ανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος και να μην παραβιάζει τη φέρουσα ικανότητά τους, είναι τα χωροταξικά σχέδια, με τα οποία τίθενται, με βάση την ανάλυση των δεδομένων και την πρόγνωση των μελλοντικών εξελίξεων, οι μακροπρόθεσμοι στόχοι της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης και ρυθμίζεται το πλαίσιο για τη διαμόρφωση των οικιστικών περιοχών, των περιοχών άσκησης παραγωγικών δραστηριοτήτων και των ελεύθερων χώρων στις εκτός σχεδίου περιοχές.[4]

Σύμφωνα με την απόφαση «φυσικό περιβάλλον» υπαγόμενο στην προστασία του άρθρου 24 του Συντάγματος αποτελούν όχι μόνο τα φυσικά οικοσυστήματα αλλά και τα τεχνητά, ιδίως δε η γεωργική γη, της οποίας η διατήρηση και ορθή διαχείριση είναι ουσιώδης όρος της βιώσιμης ανάπτυξης, αφού αποτελεί την αναντικατάστατη βάση του ανθρωπογενούς παραγωγικού συστήματος. Τούτο ισχύει, κατά μείζονα λόγο, για τη γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, της οποίας η διατήρηση και προστασία επιβάλλεται από τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης. Επομένως, κατά την άσκηση από το Κράτος της χωροταξικής πολιτικής και της οικιστικής ανάπτυξης, η οποία πρέπει να είναι σύμφωνη με τους κανόνες που απορρέουν από την ανωτέρω συνταγματική αρχή, απαιτείται να προστατεύεται και να διατηρείται η γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, η διαφύλαξη της οποίας εξυπηρετεί και αναπτυξιακούς στόχους.[5]

Όπως έγινε περαιτέρω δεκτό κατά τη γνώμη της πλειοψηφίας,[6] είναι σύμφωνο με τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης τόσο το Γενικό Χωροταξικό Πλαίσιο, το οποίο λαμβάνει ειδική μέριμνα για τη διαφύλαξη της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και ορίζει ότι η κατ΄ εξαίρεση απόδοσή της σε άλλες χρήσεις πρέπει να γίνεται με φειδώ και κατόπιν ειδικής στάθμισης των παραγόντων κόστους – ωφέλειας σε κοινωνικό, οικονομικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, όσο και το Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Θεσσαλίας. Ομοίως έγινε δεκτό ότι ήταν σύμφωνο και το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ (ΕΧΠ/ΑΠΕ), καθ΄ ο μέρος, πριν την τροποποίησή του με τον ν. 3851/2010,[7] απαγόρευε την εγκατάσταση σταθμών ΑΠΕ σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας. Περαιτέρω, κατά την κρατήσασα γνώμη, καθ΄ ο μέρος το ΕΧΠ/ΑΠΕ, όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 3851/2010, επιτρέπει την εγκατάσταση μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ειδικά από βιομάζα σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, είναι σύμφωνο με τις συνταγματικές διατάξεις του άρθρου 24 παρ. 1 και 2, εφ΄ όσον οι μονάδες αυτές είναι μικρές, χαμηλής οχλήσεως και χρησιμοποιούν πρώτη ύλη προερχόμενη από γεωργικές κ.λπ. εκμεταλλεύσεις της περιοχής εγκαταστάσεώς τους συμβατές με τον χαρακτήρα της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας, κατά την ειδικά αιτιολογημένη σχετική κρίση της Διοικήσεως.[8]

Κατά τη γνώμη ωστόσο της μειοψηφίας,[9] το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ (ΕΧΠ/ΑΠΕ) αντίκειται στις ανωτέρω συνταγματικές διατάξεις περί προστασίας της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και ορθολογικής χωροταξίας και μετά την τροποποίησή του με τον ν. 3851/2010, διότι επιτρέπει άνευ ετέρου και χωρίς τη θέσπιση νόμιμων κριτηρίων, όπως η φέρουσα ικανότητα, οι εναλλακτικές λύσεις κ.λπ., την εγκατάσταση των εν λόγω μονάδων σε περιοχές γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας κατόπιν αφηρημένης και όχι συγκεκριμένης, όπως επιβάλλεται από τις αρχές της ορθολογικής χωροταξίας, προκρίσεως ενός σκοπού δημοσίου ενδιαφέροντος, όπως η προώθηση εγκαταστάσεως σταθμών ΑΠΕ, σε βάρος ενός άλλου συνταγματικά προστατευόμενου αγαθού, ήτοι της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας.

Με τα δεδομένα αυτά, στην εξεταζόμενη υπόθεση, ανέκυψε κατά το Δικαστήριο ζήτημα αντιθέσεως του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 9 παρ. 4 και 7 του ν. 3851/2010, προς την Οδηγία 2001/42, κατά τη μειοψηφίσασα δε γνώμη και προς το Σύνταγμα, όπως επισημάνθηκε κατά τις σχετικές συζητήσεις επί του σχεδίου νόμου στη Βουλή.[10] Εν όψει τούτου, το Τμήμα ανέβαλε την εκδίκαση της υποθέσεως, προκειμένου οι διάδικοι να λάβουν θέση επί των τιθεμένων ζητημάτων που ασκούν επιρροή στην έκβαση της δίκης, δεδομένου ότι η επίμαχη μονάδα εγκαθίσταται σε περιοχή γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και παρέπεμψε την υπόθεση στο Τμήμα υπό μείζονα (7μελή) Σύνθεση.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Η απόφαση ΣτΕ 1433/2017 δημοσιεύεται στο περιοδικό «Περιβάλλον & Δίκαιο» τ. 4/2017 σ. 730.

[2] Στην εξεταζόμενη υπόθεση ζητήθηκε η ακύρωση: α) αποφάσεως έτους 2013 της Γενικής Γραμματέως Αποκ. Διοικήσεως Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδος, με την οποία είχαν εγκριθεί περιβαλλοντικοί όροι μονάδας επεξεργασίας μη επικίνδυνων αποβλήτων για την παραγωγή βιοαερίου και σταθμού συμπαραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας, ισχύος 3 Μwe, εταιρείας σε θέση του Δήμου Τρικκαίων ν. Τρικάλων καθώς επίσης και β) της αδείας εγκαταστάσεως της εν λόγω μονάδος, η οποία είχε χορηγηθεί το έτος 2014 στην εταιρεία με απόφαση της ιδίας ως άνω Γενικής Γραμματέως Αποκεντρωμένης Διοικήσεως. Όπως αναφέρεται στην απόφαση, το έτος 2011 με απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ) χορηγήθηκε στην εταιρία άδεια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδα βιοαερίου ισχύος 3,0 MW και μέγιστης ισχύος παραγωγής 3,0 MW στην ένδικη θέση του Δήμου Τρικκαίων νομού Τρικάλων. Στην άδεια αυτή είχε ορισθεί ότι το βιοαέριο που θα χρησιμοποιείτο ως καύσιμη ύλη θα προερχόταν από τη ζύμωση οργανικών αποβλήτων και αγροτικών υπολειμμάτων προερχομένων από κτηνοτροφικές μονάδες, βιομηχανίες τροφίμων και αγροτικές ενεργειακές καλλιέργειες. Στη συνέχεια, με αίτησή της προς την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδος η εταιρεία υπέβαλε φάκελο μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΜΠΕ) και ζήτησε την έγκριση περιβαλλοντικών όρων για την εγκατάσταση και λειτουργία μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αξιοποίηση βιομάζας στην ανωτέρω θέση. Το έτος 2012 με σχετικό έγγραφό της προς την ίδια Υπηρεσία η εταιρεία ζήτησε κατ΄ άρθρο 30 παρ. 4 του ν. 4014/2011 την υπαγωγή της στον νόμο αυτό. Επί της ΜΠΕ γνωμοδότησαν θετικά: το Δασαρχείο Τρικάλων, η αρμόδια Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, η αρμόδια Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, η Υπηρεσία Νεότερων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Θεσσαλίας, το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας, η Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Θεσσαλίας του ΕΟΤ, η Διεύθυνση Αερολιμένων της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), η Διεύθυνση Καθαριότητας, Περιβάλλοντος και Αμαξοστασίου του Δήμου Τρικκαίων, η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Τρικκαίων, η Διεύθυνση Πολεοδομίας του Δήμου Τρικκαίων και η Επιτροπή Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής ΠΕ Τρικάλων της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Αρνητικά γνωμοδότησαν το Τμήμα Περιβάλλοντος και Υδροοικονομίας της ΠΕ Τρικάλων Περιφέρειας Θεσσαλίας και το Περιφερειακό Συμβούλιο Περιφέρειας Θεσσαλίας. Λόγω των αντικρουόμενων στοιχείων το Τμήμα Περιβαλλοντικού και Χωρικού Σχεδιασμού της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος Θεσσαλίας, με υπηρεσιακό του σημείωμα προς τη Γενική Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδος ζήτησε, σύμφωνα με τα άρθρα 4 παρ. 4 και 13 παρ. 2 του ν. 4014/2011, τη γνωμοδότηση του ΠΕΣΠΑ, το οποίο με πράξη του έτους 2013 γνωμοδότησε θετικά για την έκδοση αποφάσεως εγκρίσεως περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ), εν συνεχεία δε εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση έτους 2013 της Γενικής Γραμματέως Αποκ. Διοίκησης Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδος, με την οποία εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι εγκατάστασης της εν λόγω μονάδος. Σύμφωνα περαιτέρω με την απόφαση, η μονάδα προβλεπόταν ότι θα εγκαθίστατο σε γήπεδο εμβαδού 39.497 τ.μ., αποτελούμενο από αγροτεμάχια, τα οποία -όπως και η γύρω περιοχή- συνιστούν γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, σύμφωνα με το ένδικο πρακτικό της Επιτροπής Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της ΠΕ Τρικάλων και σχετικό έγγραφο της Διευθύνσεως Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Η δραστηριότητα της μονάδας αφορούσε την παραγωγή βιοαερίου μέσω αναερόβιας συγχωνεύσεως αφ΄ ενός μη επικίνδυνων οργανικών αποβλήτων (ήτοι κόπρου από κτηνοτροφικές μονάδες, απόβλητα τυροκομείων κ.ά.), συνολικής ποσότητας 83.200 tn/έτος, τα οποία η παρεμβαίνουσα θα προμηθευόταν από μονάδες του νομού Τρικάλων και αφ΄ ετέρου γεωργικής βιομάζας (ενσίρωμα αραβοσίτου, άχυρα δημητριακών κ.ά.), συνολικής ποσότητας 20.870 tn/έτος, η οποία στη συνέχεια θα χρησιμοποιείτο ως καύσιμη ύλη για τη συμπαραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας και την οποία η παρεμβαίνουσα θα προμηθευόταν, βάσει σχετικής συμφωνίας, από παραγωγούς συγκεκριμένης περιοχής του νομού Λαρίσης.

[3] Κρίσιμες στην παρούσα υπόθεση θεωρήθηκαν οι ακόλουθες διατάξεις των άρθρων 24 παρ. 1-2, 79 παρ. 8 και 106 του ισχύοντος Συντάγματος: Άρθρο 24 παρ. 1-2: «1. Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων … 2. H χωρoταξική αναδιάρθρωση της Xώρας, η διαμόρφωση, η ανάπτυξη, η πoλεoδόμηση και η επέκταση των πόλεων και των oικιστικών γενικά περιoχών υπάγεται στη ρυθμιστική αρμoδιότητα και τoν έλεγχo τoυ Kράτoυς, με σκoπό να εξυπηρετείται η λειτoυργικότητα και η ανάπτυξη των oικισμών και να εξασφαλίζoνται oι καλύτερoι δυνατoί όρoι διαβίωσης. Οι σχετικές τεχνικές επιλογές και σταθμίσεις γίνονται κατά τους κανόνες της επιστήμης. Η σύνταξη εθνικού κτηματολογίου συνιστά υποχρέωση του Κράτους». Άρθρο 79 παρ. 8: «8. Tα πρoγράμματα oικoνoμικής και κoινωνικής ανάπτυξης εγκρίνoνται από την Oλoμέλεια της Boυλής, όπως νόμoς oρίζει». Άρθρο 106: «1. Για την εδραίωση της κoινωνικής ειρήνης και την πρoστασία τoυ γενικoύ συμφέρoντoς τo Kράτoς πρoγραμματίζει και συντoνίζει την oικoνoμική δραστηριότητα στη Xώρα, επιδιώκoντας να εξασφαλίσει την oικoνoμική ανάπτυξη όλων των τoμέων της εθνικής oικoνoμίας. Λαμβάνει τα επιβαλλόμενα μέτρα για την αξιoπoίηση των πηγών τoυ εθνικoύ πλoύτoυ, από την ατμόσφαιρα και τα υπόγεια ή υπoθαλάσσια κoιτάσματα, για την πρoώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης και την πρoαγωγή ιδίως της oικoνoμίας των oρεινών, νησιωτικών και παραμεθόριων περιoχών. 2. H ιδιωτική οικονομική πρωτοβουλία δεν επιτρέπεται να αναπτύσσεται σε βάρος της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή προς βλάβη της εθνικής οικονομίας».

[4] Βλ. ΣτΕ Ολ 3920/2010, ΣτΕ 4901/2013, 2489/2006 κ.ά.

[5] ΣτΕ 3375/2015, 4534/2013, 3181/2004, 3489/2001, 3698/2000, 4815/1998, 2303/1998, ΣτΕ ΠΕ 152/2011, 113/2010, 636/2002, 633/2002 κ.ά.

[6] Στην απόφαση εκτίθεται αναλυτικά το νομοθετικό πλαίσιο που αφορά η υπόθεση και ειδικότερα οι διατάξεις των άρθρων 56 παράγραφος 6 περίπτωση α΄ του ν. 2637/1998 (Α΄ 200, όπως η παράγραφος αυτή είχε αντικατασταθεί από το άρθρο 25 παρ. 37 του ν. 2945/2001 «Εθνικό σύστημα προστασίας της αγροτικής δραστηριότητας κ.λπ.», Α΄ 223), η κυα 168040/3.9.2010 (Β΄ 1528), με αντικείμενο τον καθορισμό των κριτηρίων ποιότητας και παραγωγικότητας, τη διαβάθμιση της γεωργικής γης σε ποιότητες και την κατάταξή της σε κατηγορίες παραγωγικότητας, ο ν. 2742/1999 (Α΄ 207), η υα 25292/25.6.2003 (Β΄ 1484), με την οποία εγκρίθηκε, κατ΄ επίκληση του ν. 2742/1997, το Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Περιφέρειας Θεσσαλίας (άρθρο 3 παρ. Β΄, Γ1, Γ2.7.1), η απόφαση 6876/4871/12.6.2008 της Ολομέλειας της Βουλής (Α΄ 128), με την οποία εγκρίθηκε, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 3 του ν. 2742/1999, το Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (εισαγωγικό κεφάλαιο παρ. ΙΙΙ περ. Β3.9, Δ1, Ε΄, άρθρο 2, άρθρο 6 παρ. Β1, άρθρο 7 παρ. Α΄, άρθρο 9, άρθρο 10 παρ. 4), η απόφαση 49828/12.11.2008 της Επιτροπής Συντονισμού της Κυβερνητικής Πολιτικής στον Τομέα του Χωροταξικού Σχεδιασμού και της Αειφόρου Ανάπτυξης (Β΄ 2464), που εκδόθηκε κατ΄ επίκληση του ν. 2742/1997, με την οποία εγκρίθηκε το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ/ΑΠΕ) και η στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού [βλ. ιδίως κεφ. Β΄ του Σχεδίου (άρθρα 4-11): κανόνες χωροθέτησης αιολικών εγκαταστάσεων (ειδικά το άρθρο 6 με τίτλο «Περιοχές αποκλεισμού και ζώνες ασυμβατότητας», όπως ίσχυε πριν τον ν. 3851/2010, Α΄ 85), κεφ. Γ΄ (άρθρα 12-16): κανόνες χωροθέτησης μικρών υδροηλεκτρικών έργων, κεφ. Δ΄ (άρθρα 17-20): κανόνες χωροθέτησης λοιπών εγκαταστάσεων ΑΠΕ (ειδικά το άρθρο 18 με τίτλο «Κριτήρια χωροθέτησης εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ενέργειας από βιομάζα ή βιοαέριο»), κεφ. Ε΄ (άρθρα 21-22): κατευθύνσεις για τον «υποκείμενο» χωροταξικό σχεδιασμό, μεταξύ των οποίων η κατ΄ άρθ. 8 παρ. 2 του ν. 2742/1999 υποχρέωση εναρμόνισης των περιφερειακών σχεδίων με το ΕΣΧ/ΑΠΕ (άρθρο 21 παρ. 1), κεφ. ΣΤ΄ (άρθρο 23): πρόγραμμα δράσης για την επίτευξη των στόχων του σχεδίου, κεφ. Ζ΄ (τελικές και μεταβατικές διατάξεις), Παραρτήματα και Διαγράμματα (ειδικά τον Πίνακα ΣΤ του Παραρτήματος ΙΙ, όπως ίσχυε πριν τον ν. 3851/2010 και το Παράρτημα VI)], η Οδηγία 2001/77/ΕΚ σχετικά με τους ενδεικτικούς στόχους συμμετοχής των ΑΠΕ στην εθνική ακαθάριστη κατανάλωση ενέργειας και την κοινοτική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας [ΗΕ-ΑΠΕ] μέχρι το 2010 (12% και 22,1% αντιστοίχως, βλ. αιτιολ. σκ. 7 και άρθ. 3 παρ. 4, ειδικώς δε για την Ελλάδα 20,1%, βλ. παράρτημα Ι της Οδηγίας) και τους τεθέντες στόχους με το άρθρο 27 παρ. 9 του ν. 3468/2010 (Α΄ 129) (ΗΕ-ΑΠΕ 20,1% μέχρι το 2010 και 29% μέχρι το 2020), ο ν. 3851/2010 «Επιτάχυνση της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής κ.λπ.» (Α΄ 85) (ιδίως άρθρα 1, 3 παρ. 1-2, 8 παρ. 1-2, 9 παρ. 1-3 και 7, 11, 12 παρ. 11), το άρθρο 56 περ. α΄ του ν. 2637/1998, το άρθρο 24 του ν. 2945/2001, το άρθρο 1 παρ. 2 του ν. 3468/2006, το άρθρο 3 παρ. 2 περ. α΄ της Οδηγίας 2001/42/ΕΚ (ΕΕ L 197), η κυα 107017/28.8.2006 (Β΄ 1225). Η εν λόγω στρατηγική μελέτη περιλαμβάνει μεταξύ των περιοχών αποκλεισμού και τη γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, εγκρίθηκε δε μαζί με το ΕΧΠ με την προαναφερθείσα απόφαση 49828/12.11.2008. Η κατά τα ανωτέρω τροποποίηση όμως του ΕΧΠ/ΑΠΕ με τον ν. 3851/2010 δεν έγινε κατόπιν νέας στρατηγικής μελέτης, όπως προβλέπει το άρθρο 2 περ. α΄ της Οδηγίας (βλ. απόφαση ΔΕΕ της 10.9.2015, C-473/14, Δήμος Κρωπίας, σκ. 44 επ., της 22.3.2012, C-567/2010, Inter-Environnement Bruxelles ASBL, sk. 36, πρβλ. ΔΕΚ 19.9.2000, C-287/1998, Linster).

[7] Στην παρούσα υπόθεση εφαρμόσθηκε το νομοθετικό πλαίσιο που ίσχυε κατά τον χρόνο έκδοσης των προσβαλλομένων πράξεων. Σε σχέση με τα κριθέντα ζητήματα είναι εν γένει εφαρμοστέες και οι διατάξεις του άρθρου 56 παρ. 1-2 και 6 του ν. 2637/1998 (Α΄ 200/27.8.1998) [όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 24 παρ. 37 του ν. 2945/2001 (Α΄ 223) και τροποποιήθηκε με την παρ. 23 του άρθρου 20 του ν. 3399/2005 (Α΄ 255), η οποία ωστόσο καταργήθηκε με το άρθρο 31 παρ. 4 του ν. 3937/2011 (Α΄ 60/31.3.2011), λαμβανομένης υπόψη και της διατάξεως του άρθρου 34 παρ. 14 του ν. 4030/2011 (Α΄ 249/25.11.2011) καθώς και όπως το άρθρο 56 του ν. 2637/1998  τροποποιήθηκε με τα άρθρα 1 παρ. 9 του ν. 4146/2013 (Α΄ 90/18.4.2013) και 9 παρ. 7 του ν. 3851/2010 (Α΄ 85/4.6.2010), κατά τις οποίες: «1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και Γεωργίας, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζονται τα κριτήρια με τα οποία διαβαθμίζεται σε ποιότητες και κατατάσσεται σε κατηγορίες παραγωγικότητας η αγροτική γη. 2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που εκδίδεται ύστερα από εισήγηση των Διευθύνσεων Αγροτικής Ανάπτυξης των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, καθορίζονται τα γεωγραφικά όρια της αγροτικής γης υψηλής παραγωγικότητας, στην οποία δεν περιλαμβάνεται εκείνη η γη που κείται εκατέρωθεν του άξονα εθνικών οδών και σε βάθος μέχρι εξακοσίων μέτρων. Έως τον κατά τα ανωτέρω καθορισμό, ο χαρακτηρισμός των αγροτεμαχίων ως γης υψηλής παραγωγικότητας γίνεται από τις ίδιες υπηρεσίες. Από τις διατάξεις των προηγούμενων εδαφίων εξαιρούνται οι περιοχές που έχουν καθοριστεί χρήσεις γης από εγκεκριμένα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ) ή Σχέδιο Χωρικής Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ) του ν. 2508/1997, καθώς και Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ) του άρθρου 29 του ν. 1337/1983 … 6α) Σε αγροτεμάχια που χαρακτηρίζονται από τη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης του οικείου νομού ως αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας, απαγορεύεται η άσκηση οποιασδήποτε άλλης δραστηριότητας, εκτός από τη γεωργική εκμετάλλευση και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από σταθμούς ΑΠΕ. Κάθε επέμβαση στις εκτάσεις αυτές, είτε για τη μεταβολή του προορισμού τους και τη διάθεσή τους για άλλες χρήσεις είτε για την εκτέλεση έργων ή τη δημιουργία εγκαταστάσεων ή παροχή άλλων εξυπηρετήσεων μέσα σε αυτές, έστω και χωρίς μεταβολή της κατά προορισμό χρήσης τους, αποτελεί εξαιρετικό μέτρο και ενεργείται πάντοτε με βάση τους όρους και τις προϋποθέσεις που ορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, που εκδίδεται μέσα σε δύο (2) μήνες από την έναρξη ισχύος του παρόντος και μόνο για λόγους που εξυπηρετούν το γεωργικό χαρακτήρα της αγροτικής εκμετάλλευσης ή την εγκατάσταση σταθμών ΑΠΕ. Η απαγόρευση της περ. α΄ της παρ. 6 του άρθρου 56, δεν ισχύει εφόσον πρόκειται για εκτέλεση στρατιωτικών έργων, που αφορούν την εθνική άμυνα της χώρας καθώς και για την εκτέλεση μεγάλων αναπτυξιακών έργων του Δημοσίου και των ΟΤΑ πρώτου και δεύτερου βαθμού ή για περιπτώσεις Στρατηγικών Επενδύσεων του ν. 3894/2010 ιδίως για επενδύσεις που αφορούν και συνδέονται με τη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων και τη βιομηχανία τροφίμων. Ειδικά, απαγορεύεται η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από σταθμούς ΑΠΕ σε αγροτεμάχια της Αττικής που χαρακτηρίζονται ως αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας καθώς και σε περιοχές της Επικράτειας που έχουν ήδη καθοριστεί ως αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας από εγκεκριμένα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ) ή Σχέδια Χωρικής Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ) του ν. 2508/1997 (Α΄ 124) καθώς και Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ) του άρθρου 29 του ν. 1337/1983 (Α΄ 33), εκτός αν διαφορετικά προβλέπεται στα εγκεκριμένα αυτά σχέδια. Με την επιφύλαξη του προηγούμενου εδαφίου, επιτρέπεται η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκούς σταθμούς σε αγροτεμάχια που χαρακτηρίζονται ως αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας. Στην περίπτωση αυτή η άδεια χορηγείται μόνον αν οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί για τους οποίους έχουν ήδη εκδοθεί άδειες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ή, σε περίπτωση απαλλαγής, δεσμευτικές προσφορές σύνδεσης από τον αρμόδιο Διαχειριστή, καλύπτουν εδαφικές εκτάσεις που δεν υπερβαίνουν το 1% του συνόλου των καλλιεργούμενων εκτάσεων του συγκεκριμένου νομού. Για την εφαρμογή της διάταξης του προηγούμενου εδαφίου χρησιμοποιούνται τα στοιχεία της Ετήσιας Γεωργικής Στατιστικής Έρευνας του έτους 2008 της Γενικής Γραμματείας της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδας. Για τον υπολογισμό της κάλυψης λαμβάνεται υπόψη η οριζόντια προβολή επί του εδάφους των φωτοβολταϊκών στοιχείων. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής είναι δυνατόν να ορίζονται όροι και προϋποθέσεις για την εγκατάσταση σταθμών ΑΠΕ σε αγροτεμάχια που χαρακτηρίζονται ως αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας, περιλαμβανομένων της μέγιστης κάλυψης εδάφους ανά σταθμό, των ελάχιστων αποστάσεων από τα όρια του γηπέδου του σταθμού, περιορισμών στον τρόπο θεμελίωσης και υποχρεώσεων για την αποκατάσταση του γηπέδου μετά την αποξήλωση των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ. β) Σε περιοχές που χαρακτηρίζονται κατά τα ανωτέρω ως αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας, απαγορεύεται η κατάτμηση των αγροτεμαχίων, είτε με διανομή μεταξύ των συνιδιοκτητών είτε με πώληση ή οποιαδήποτε άλλη πράξη με την οποία μεταβιβάζονται δικαιώματα κυριότητας, χωρίς προηγούμενη άδεια της οικείας Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης, με ποινή την απόλυτη ακυρότητα της σχετικής δικαιοπραξίας. Η άδεια παρέχεται μόνο εφόσον με την κατάτμηση διευκολύνεται η αγροτική εκμετάλλευση και επισυνάπτεται στη σχετική συμβολαιογραφική πράξη, στην οποία γίνεται μνεία αυτής. Η άδεια κατάτμησης απαιτείται και όταν πρόκειται για διανομή μεταξύ συνιδιοκτητών ή συγκληρονόμων που έχουν το δικαίωμα να λύσουν την κοινωνία και παρέχεται, εφόσον με τη λύση δεν επέρχεται κατάτμηση ή η επερχόμενη κατάτμηση δεν παραβλάπτει την αγροτική εκμετάλλευση. γ) Μεταβιβάσεις γεωργικής γης για νόμιμη αιτία, είναι απολύτως άκυρες, αν δεν συνοδεύονται από πιστοποιητικό της οικείας Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης, με το οποίο βεβαιώνεται αν το πωλούμενο αγροτεμάχιο είναι ή όχι γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας. Ο οικείος συμβολαιογράφος υποχρεούται να κάνει σχετική μνεία στο συμβόλαιο των στοιχείων του ανωτέρω πιστοποιητικού. δ) Κάθε μεταβίβαση της κυριότητας αγροτεμαχίων με πώληση, χωρίς να έχουν τηρηθεί οι διατάξεις της παραγράφου αυτής και του άρθρου 50 καθώς και κάθε μεταβίβαση με τίμημα μικρότερο από εκείνο που αναφέρεται στις διατάξεις της περ. δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 50 είναι άκυρη. ε) Οι παραβάτες των διατάξεων της παραγράφου αυτής τιμωρούνται με χρηματική ποινή πεντακοσίων χιλιάδων έως πέντε εκατομμυρίων δραχμών». Σχετική και η κυα 168040/2010 (Β΄ 1528/7.9.2010) «Καθορισμός κριτηρίων με τα οποία διαβαθμίζεται η αγροτική γη σε ποιότητες και κατατάσσεται σε κατηγορίες παραγωγικότητας». Ακολούθως, κατ΄ άρθρο 21 του ν. 4015/2011 (Α΄ 210 21.9.2011) [όπως τροποποιήθηκε με τα άρθρα 39 παρ. 8 του ν. 4062/2012 (Α΄ 70) και 8 του ν. 4203/2013 (Α΄ 235/1.11.2013) ορίσθηκε ότι: «1. Οι διατάξεις της παρ. 6 του άρθρου 56 του ν. 2637/1998, όπως αυτές αντικαταστάθηκαν με την παρ. 37 του άρθρου 24 του ν. 2945/2001 και τροποποιήθηκαν με την παρ. 7 του άρθρου 9 του ν. 3851/2010 (Α΄ 85), αρχίζουν να ισχύουν δέκα ημέρες μετά τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της κοινής απόφασης των Υπουργών Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που εκδίδεται κατά τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 56. Συμβολαιογραφικές πράξεις που συντάχθηκαν μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος και αφορούν εκτάσεις του άρθρου 56 του ν. 2637/1998, είναι έγκυρες και ισχυρές εφόσον δεν ακυρώθηκαν με αμετάκλητη δικαστική απόφαση. 2. Από τις διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου και όσον αφορά στην περ. α΄ της παρ. 6 του άρθρου 56 του ν. 2637/1998, όπως ισχύει, εξαιρούνται: α) φωτοβολταϊκοί σταθμοί, για τους οποίους έχουν υποβληθεί αιτήματα για χορήγηση Προσφοράς Σύνδεσης μετά την έναρξη ισχύος του ν. 3851/2010 (4.6.2010) και μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος (21.9.2011), β) σταθμοί λοιπών τεχνολογιών ΑΠΕ και γ) έργα δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, κατασκευής υποσταθμών και εν γένει κάθε κατασκευής που αφορά την υποδομή του ηλεκτρικού συστήματος». Πιο πρόσφατα, με τον ν. 4414/2016 (Α΄ 149/9.8.2016) εξειδικεύθηκε σειρά κριτηρίων για την προώθηση του νέου καθεστώτος στήριξης των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, ειδικότερα δε στο άρθρο 1 του νόμου αυτού ορίσθηκε ότι: «Σκοπός του παρόντος νόμου είναι: α) Η ανάπτυξη νέου καθεστώτος στήριξης των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και από Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ) συμβατού με τις «Κατευθυντήριες Γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας (2014-2020)» (ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής EE C200/28.6.2014). β) Η αναμόρφωση του καθεστώτος στήριξης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ προκειμένου να επιτευχθεί η σταδιακή ενσωμάτωση και συμμετοχή των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας με τον βέλτιστο τρόπο σε επίπεδο κόστους – οφέλους για την κοινωνία. γ) Η αξιοποίηση του εγχώριου δυναμικού ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ, κατά προτεραιότητα, με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος, τη διαφοροποίηση του εθνικού ενεργειακού μίγματος, την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και την ενίσχυση και ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας. δ) Η επίτευξη των εθνικών ενεργειακών στόχων, που προβλέπονται στον ν. 3468/2006 (A΄ 129), όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 3851/2010 (Α΄ 85), με τον οποίο εναρμονίστηκε η ελληνική νομοθεσία με την Οδηγία 2009/28/ΕΚ, ως προς τη συμμετοχή της ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας στη χώρα μέχρι το έτος 2020. ε) Η ανάπτυξη και εφαρμογή του καθεστώτος στήριξης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ στο πλαίσιο της ενιαίας πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, και την επίτευξη του στόχου συμμετοχής των ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας. στ) Η υποστήριξη της λειτουργίας των σταθμών ΣΗΘΥΑ, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και η εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον ν. 3734/2009 (Α΄ 8) και στον ν. 4342/2015 (Α΄ 143), με τις διατάξεις των οποίων εναρμονίσθηκε η ελληνική νομοθεσία με τις Οδηγίες 2004/8/ΕΚ και 2012/27/ ΕΕ, αντίστοιχα». Περαιτέρω, στον νέο Οργανισμό του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) (πδ/γμα 97/2017, Α΄ 138/15.9.2017) προβλέπεται, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 3 (Γενική Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης – Διάρθρωση – Αρμοδιότητες) παρ. Δ΄ (Διεύθυνση Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Κλιματικής Αλλαγής) περ. 3 (αρμοδιότητες Δ/νσης Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Κλιματικής Αλλαγής): «Οι αρμοδιότητες της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Κλιματικής Αλλαγής, κατανέμονται μεταξύ των τμημάτων που τη συγκροτούν, ως ακολούθως: … δ) Τμήμα Χωροταξίας: αα) … στστ) H εκπόνηση συστημάτων ταξινόμησης, κατηγοριοποίησης και κωδικοποίησης της γεωργικής γης και ο χαρακτηρισμός, η οριοθέτηση και η χαρτογράφηση, ανά Περιφερειακή Ενότητα και σε ανάλογης κλίμακας χάρτες, της γεωργικής γης, των υδατικών πόρων και της βιομάζας, που αποτελούν τους βασικούς εν ανεπαρκεία φυσικούς πόρους … ιι) H πρόταση για τη λήψη των αναγκαίων οργανωτικών μέτρων καθώς και η δημιουργία του απαραίτητου θεσμικού πλαισίου για τη διαφύλαξη και προστασία της Γεωργικής Γης και κυρίως της Γεωργικής Γης Υψηλής Παραγωγικότητας από την ανεξέλεγκτη αλλαγή χρήσης. ιαια) H πρόταση και εφαρμογή κινήτρων και αντικινήτρων (μέτρα, δράσεις) προκειμένου να προστατευθεί η Γεωργική Γη εν τω συνόλω της …».

[8] ΣτΕ 2468/2011.

[9] Γνώμη του Εισηγητή Συμβούλου ΣτΕ Θ. Αραβάνη.

[10] Βλ. Πρακτικά Ολομελείας, συνεδρίαση ΡΚ΄/13.5.2010, ιδίως σελ. 7129, 7147, ΡΚΓ΄/18.5.2010, σελ. 7262, 7269, ΡΚΔ΄/19.5.2010, σελ. 7306, 7309, 7323.

.

.


nomiki_epikairotita-001


.
Δημοσιεύτηκε στο dasarxeio.com | 25.04.2018

.


 

Advertisements
Μοιραστείτε το!
Share on Facebook
Facebook
Share on Google+
Google+
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin


ΚατηγορίεςΑ.Π.Ε., Νομοθεσία, Περιβάλλον

Tags: , , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: