Στην αρχή της δεκαετίας του 2010, τα όρνια της Σαρδηνίας βρίσκονταν στα πρόθυρα εξαφάνισης. Ο πληθυσμός τους μειωνόταν δραματικά λόγω έμμεσης δηλητηρίασης από φυτοφάρμακα και χημικά που κατανάλωναν μέσω των ζώων που τρέφονταν, αλλά και από άμεσες ενέργειες εξόντωσής τους, παρά το γεγονός ότι δεν αποτελούσαν απειλή για τον άνθρωπο ή τα ζώα εκτροφής.

Η μείωση των όρνιων έθετε σε κίνδυνο ολόκληρο το οικοσύστημα της Σαρδηνίας, καθώς τα όρνια βοηθούν στον καθαρισμό των πτωμάτων, απομακρύνοντας επικίνδυνα βακτήρια που θα μπορούσαν να προκαλέσουν λοιμώδη νοσήματα σε άλλα ζώα.

Προγράμματα για τη διάσωση των όρνιων

Από το 2015 έως το 2020, ένα πρόγραμμα που χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε προσπάθειες για την αναστροφή της μείωσης των όρνιων. Το έργο «Life Under Griffon Wings» επικεντρώθηκε στην περιοχή Μπόσα, ενισχύοντας την παροχή τροφής, μειώνοντας τις παρεμβάσεις στις περιοχές φωλεοποίησης και ευαισθητοποιώντας το κοινό.

Το 2021 ξεκίνησε το «αδελφό» – πρόγραμμα «Life Safe for Vultures», το οποίο θα διαρκέσει έως το τέλος του 2026 με προϋπολογισμό άνω των 3 εκατομμυρίων ευρώ και τη συμμετοχή φορέων όπως το Πανεπιστήμιο του Σασάρι, η Υπηρεσία Δασών Forestas, το Σαρδηνικό Δασικό Σώμα και το Ίδρυμα Προστασίας Όρνιων.

Το πρόγραμμα έχει δημιουργήσει ειδικούς σταθμούς τροφοδοσίας – τους λεγόμενους carnai – για την ασφαλή και τακτική παροχή τροφής, ενώ έχουν βελτιωθεί και οι γραμμές υψηλής τάσης για την αποφυγή ηλεκτροπληξίας των πουλιών. Παράλληλα, οι κυνηγοί έχουν ενημερωθεί για τη χρήση αμόλυβδης σφαίρας, μειώνοντας τα περιστατικά δηλητηρίασης.

Ανάκαμψη και επέκταση του πληθυσμού

Κεντρική δράση του προγράμματος είναι η απελευθέρωση νεαρών όρνιων, πολλά από τα οποία προέρχονται από κέντρα διάσωσης στην Ισπανία, σε περιοχές της Σαρδηνίας όπου το είδος είχε εξαφανιστεί για δεκαετίες. Τα τελευταία 15 πουλιά έφτασαν από τη Βαρκελώνη τον Ιανουάριο και προετοιμάζονται σε ειδικό κλωβό πριν την απελευθέρωσή τους στη φύση αργότερα μέσα στη χρονιά.

Η τελευταία απογραφή καταγράφει πληθυσμό μεταξύ 516 και 566 ατόμων, αύξηση 21% σε σχέση με το 2024. Παρά το γεγονός ότι περίπου το 60% εξακολουθεί να ζει γύρω από τη Μπόσα, οι αποικίες αναπτύσσονται πλέον και στο κεντρικό και νότιο τμήμα της Σαρδηνίας.

Τα αποτελέσματα αναπαραγωγής είναι επίσης θετικά: το 2025 καταμετρήθηκαν 120 ζευγάρια σε περιοχή της βορειοδυτικής Σαρδηνίας, τη μοναδική αναπαραγωγική ζώνη, αύξηση 14,3% σε σχέση με το 2024, σύμφωνα με τη Φιαμέττα Μπερλίνγκουερ, επιστημονική διευθύντρια του «Life Safe for Vultures». Ο αριθμός των νεοσσών που πέταξαν αυξήθηκε κατά 15,5%, ενώ τα ενισχυμένα και τα ντόπια πουλιά σχημάτισαν επιτυχώς ζευγάρια.

Η Υπηρεσία Forestas τόνισε ότι «ο απώτερος στόχος είναι φιλόδοξος: να επεκταθεί η παρουσία των όρνιων σε όλο το νησί, συνδέοντας τους βόρειους πληθυσμούς με νέες περιοχές φωλεοποίησης στο νότιο τμήμα της Σαρδηνίας».

Πηγή: euronews.com