Περιβαλλοντικές ενισχύσεις ΟΤΑ

perivallon

.

Σόφη Παυλάκη, Δικηγόρος

.

Η περιβαλλοντική ενίσχυση της παρ. 2 του άρθρου 19 του ν. 3054/2002 χορηγείται αποκλειστικά σε δήμους, στην περιφέρεια των οποίων είναι εγκατεστημένα και λειτουργούν διυλιστήρια. Η διατύπωση της διατάξεως είναι σαφής και δεν είναι δυνατόν να ερμηνευθεί κατά τρόπον, ώστε να συμπεριλάβει και δήμους, στους οποίους απλώς υφίστανται εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαιοειδών προϊόντων. Οι προσβαλλόμενες αποφάσεις διεύρυναν παράνομα τους δήμους, οι οποίοι δικαιούνται να μετάσχουν στην κατανομή της ειδικής εισφοράς του άρθρου 19 παρ. 2 ν. 3054/2002, ώστε να συμπεριλαμβάνονται σε αυτούς και δήμοι στους οποίους δεν είναι εγκατεστημένα διυλιστήρια, αλλ΄ απλώς διαθέτουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαιοειδών προϊόντων με χωρητικότητα άνω των 10.000 κ.μ., με αποτέλεσμα να περιορίζονται τα κονδύλια για την αντίστοιχη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων δήμων που, όπως ο αιτών, επιβαρύνονται από τη λειτουργία διυλιστηρίων. 


Με την απόφαση ΣτΕ 439/2016 (Τμ. Δ΄)[1] ακυρώθηκαν οι υπουργικές αποφάσεις Δ2/Γ/18188/16.9.2010 «Τροποποίηση υα Δ2/5810/7.3.2008 ως προς τον επανακαθορισμό της επιχορήγησης στους Δήμους του ποσοστού (15%) της ειδικής εισφοράς» (Β΄ 1592) και Δ2/Φ.11/24505/23.11.2010 «Διάθεση χρηματικού ποσού για τη χρηματοδότηση των Δήμων Ασπροπύργου, Ελευσίνας, Μάνδρας, Αγ. Θεοδώρων, Εχεδώρου, Ελευθερίου – Κορδελιού, Μεγάρων, Νέας Περάμου και Αμφιλοχίας για την ετήσια ενίσχυση των περιβαλλοντικών τους προγραμμάτων».

Συγκεκριμένα, το άρθρο 3 του ν. 3054/2002 «Οργάνωση της αγοράς πετρελαιοειδών και άλλες διατάξεις» (Α΄ 230), ορίζει ότι:

«Για τους σκοπούς του νόμου αυτού οι παρακάτω όροι έχουν την ακόλουθη έννοια: 1. … 2. Διύλιση: Η κατεργασία αργού πετρελαίου ή ημικατεργασμένων προϊόντων που πραγματοποιείται σε ειδικές εγκαταστάσεις για την παραγωγή πετρελαιοειδών προϊόντων. 3. Διυλιστήριο: Οι ειδικές εγκαταστάσεις στις οποίες πραγματοποιείται η διύλιση. Στο διυλιστήριο, πέραν των μονάδων επεξεργασίας, περιλαμβάνονται και οι αναγκαίοι αποθηκευτικοί χώροι και οι διευκολύνσεις εισαγωγής και εξαγωγής αργού πετρελαίου και πετρελαιοειδών προϊόντων. 4. …». Το άρθρο 19 του ιδίου ως άνω νόμου, όπως έχει τροποποιηθεί με το άρθρο 11 του ν. 3335/2005 (Α΄ 95), ορίζει ότι: «1. … 2. Ο ειδικός λογαριασμός στην Τράπεζα της Ελλάδος με την επωνυμία “Λογαριασμός Χρηματοδότησης Εταιριών Εμπορίας Πετρελαιοειδών για Μεταφορές Καυσίμων στις Προβληματικές Περιοχές της Χώρας”, που συνεστήθη με την υπ΄ αριθ. Δ2/Γ/8570/14.4.1995 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας … κατ΄ εξουσιοδότηση του άρθρου 16 του ν. 1571/1985, συνεχίζει να λειτουργεί με τις εξής τροποποιήσεις: α. Η ειδική εισφορά ορίζεται σε ποσοστό ένα κόμμα δύο τοις εκατό (1,2%) στην προ εισφορών και φόρων αξία των πετρελαιοειδών προϊόντων που διακινούν: … β. Η εισφορά αυτή υπολογίζεται και εισπράττεται κατά τη διαδικασία του εκτελωνισμού των πετρελαιοειδών προϊόντων και αποτελεί πόρο του Ειδικού Λογαριασμού … ποσοστό ύψους 15% της εισφοράς [διατίθεται] για ετήσια ενίσχυση περιβαλλοντικών προγραμμάτων των δήμων, στην περιφέρεια των οποίων είναι εγκατεστημένα και λειτουργούν διυλιστήρια … 3. Οι λεπτομέρειες της διάθεσης του λογαριασμού καθορίζονται με απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Ανάπτυξης. Με την απόφαση ρυθμίζονται το ύψος της διάθεσης ή της επιδότησης κατά περιοχή και κατά προϊόν και κατά δικαιούχο και σκοπό, ο τρόπος βεβαίωσης και είσπραξης της εισφοράς, η διαδικασία χορήγησης της επιδότησης, ο διοικητικός και οικονομικός έλεγχος του λογαριασμού».

Με την υπ΄ αριθ. 178/Φ.2785/1.2.2005 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβούλου του Κράτους, η οποία έγινε δεκτή με την από 14.3.2005 πράξη του Υπουργού Ανάπτυξης, διατυπώθηκε η γνώμη ότι της ενισχύσεως του άρθρου 19 παρ. 2 του ν. 3054/2002 δικαιούνται όχι μόνον οι δήμοι, στην περιοχή των οποίων λειτουργούν εγκαταστάσεις διύλισης πετρελαίου, αλλά και εκείνοι στην περιφέρεια των οποίων υπάρχουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου χωρητικότητας άνω των 10.000 κ.μ. καθώς και διευκολύνσεις εισαγωγής και εξαγωγής αργού πετρελαίου και πετρελαιοειδών προϊόντων, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι αγωγοί μεταφοράς, αφού όλες οι εγκαταστάσεις αυτές περιλαμβάνονται στην κατά το νόμο έννοια του διυλιστηρίου. Στη συνέχεια, με σχετική από 12.7.2010 πράξη του το Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας (ΚΕΔΚΕ), αφού δέχθηκε ότι δικαιούχοι της ως άνω ενισχύσεως οργανισμοί τοπικής αυτοδιοικήσεως (ΟΤΑ) είναι και οι οργανισμοί που διαθέτουν, πέραν των μονάδων επεξεργασίας πετρελαίου, και αναγκαίους αποθηκευτικούς χώρους και χώρους όπου είναι εγκατεστημένες προβλήτες από΄ όπου διευκολύνεται η εισαγωγή και εξαγωγή πετρελαίου, αποφάσισε να ζητήσει να συμπεριληφθεί στους δικαιούχους της εν λόγω εισφοράς ΟΤΑ και ο ένδικος Δήμος[2].

Κατ΄ επίκληση της ανωτέρω πράξεως του ΔΣ της ΚΕΔΚΕ εκδόθηκε η Δ2/Γ/18188/16.9.2010 απόφαση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (δεύτερη προσβαλλομένη), με την οποία τροποποιήθηκε η προγενέστερη υα Δ2/5810/7.3.2008 (Β΄ 487) και ορίσθηκε ότι κατανέμεται κατ΄ έτος ποσοστό 15% από την προβλεπόμενη στο άρθρο 19 παρ. 2 ν. 3054/2002 εισφορά για την ετήσια ενίσχυση περιβαλλοντικών προγραμμάτων Δήμων, στην περιφέρεια των οποίων είναι εγκατεστημένα και λειτουργούν διυλιστήρια ή και εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαιοειδών με χωρητικότητα άνω των 10.000 κ.μ. κατά τα αναλυτικά αναφερόμενα ποσοστά. Στη συνέχεια με την υα Δ2/Φ.11/24505/23.11.2010 (τρίτη προσβαλλόμενη) καθορίσθηκε το συγκεκριμένο ποσό που θα διατεθεί για το έτος 2010 σε καθέναν από τους αναφερομένους στην ανωτέρω υα Δ2/Γ/18188/16.9.2010 Δήμους, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και ο ένδικος Δήμος.

Όπως δέχθηκε το Δικαστήριο, οι προσβαλλόμενες αποφάσεις, κατά παράβαση του άρθρου 19 παρ. 2 ν. 3054/2002, διεύρυναν τους δήμους, οι οποίοι δικαιούνται να μετάσχουν στην κατανομή της επίδικης ειδικής εισφοράς, ώστε να συμπεριλαμβάνονται σε αυτούς και δήμοι, στους οποίους δεν είναι εγκατεστημένα διυλιστήρια, αλλ΄ απλώς διαθέτουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαιοειδών προϊόντων με χωρητικότητα άνω των 10.000 κ.μ., με αποτέλεσμα να περιορίζονται τα κονδύλια για τη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων των δήμων που, όπως ο αιτών, επιβαρύνονται από τη λειτουργία διυλιστηρίων. Το γράμμα της διατάξεως της παρ. 2 του άρθρου 19 του ν. 3054/2002 είναι σαφές και αναφέρεται αποκλειστικά σε δήμους «στην περιφέρεια των οποίων είναι εγκατεστημένα και λειτουργούν διυλιστήρια», των οποίων ο ορισμός δίνεται στο στοιχείο 3 του ως άνω άρθρου 3 του ιδίου νόμου. Δεν είναι δυνατόν με αυτά τα δεδομένα να ερμηνευθεί η ως άνω διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 19 του ν. 3054/2002 κατά τρόπον, ώστε να συμπεριλάβει και δήμους, στους οποίους απλώς υφίστανται εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαιοειδών προϊόντων.

Η ερμηνεία αυτή της εφαρμοστέας διατάξεως ενισχύεται από τις προπαρασκευαστικές εργασίες του άρθρου 19 του ν. 3054/2002, στις οποίες τονίζεται η ανάγκη ενίσχυσης δήμων εξ αιτίας της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης που υφίστανται ακριβώς λόγω της λειτουργίας διυλιστηρίων[3]. Εξ άλλου, δεν επηρεάζει κατά την κρίση του Δικαστηρίου την ως άνω ερμηνεία των εφαρμοστέων διατάξεων της παρ. 2 του άρθρου 19 του ν. 3054/2002 η ύπαρξη άλλων διατάξεων της νομοθεσίας, όπως τα άρθρα 1 και 2 του ν. 3010/2002 (Α΄ 91) και η Η.Π.15393/2332/2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Β΄ 1022)[4], με τις οποίες τυχόν εξομοιώνονται, υπό προϋποθέσεις, οι εγκαταστάσεις παραγωγής προϊόντων διύλισης πετρελαίου με τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων ως προς την έγκριση περιβαλλοντικών όρων.

.

______________________

[1] Βλ. απόφαση ΣτΕ 439/2016 σε: περιοδικό «Περιβάλλον & Δίκαιο» τ. 2/2016 σ. 306.

[2] Ακολούθως εκδόθηκε η υα Δ2/Γ/27416/1.12.2011 (Β΄ 2783), με την οποία καθορίσθηκαν εκ νέου οι Δήμοι, μεταξύ των οποίων κατανέμεται ποσοστό 15% της προαναφερθείσας εισφοράς και το ποσοστό, με το οποίο καθένας από τους Δήμους αυτούς μετέχει στην κατανομή. Μεταξύ δε των εν λόγω Δήμων περιλαμβάνεται και πάλι ο ένδικος Δήμος με ποσοστό 2% και ο αιτών Δήμος με ποσοστό 30%. Με τη νεότερη αυτή απόφαση ορίσθηκε ότι από την έναρξη ισχύος της καταργείται η προγενέστερη υα Δ2/Γ/18188/16.9.2010 (δεύτερη προσβαλλομένη), υπό την έννοια προφανώς ότι για τα επόμενα του 2010 έτη στην κατανομή της ανωτέρω εισφοράς μετέχουν οι μνημονευόμενοι στη νεότερη απόφαση Δήμοι κατά το ποσοστό που ορίζεται στην τελευταία αυτή απόφαση, ενώ η προγενέστερη απόφαση εξακολουθεί να ισχύει και να παράγει τις έννομες συνέπειές της για την κατανομή της εισφοράς έτους 2010. Υπό την έννοια δε αυτή, η προγενέστερη υα Δ2/Γ/18188/16.9.2010 δεν έχει παύσει να ισχύει, ώστε να τίθεται ζήτημα καταργήσεως της δίκης ως προς αυτήν και την ερειδομένη επ΄ αυτής υα Δ2/Φ.11/24505/23.11.2010. Ως συμπροσβαλλομένη με την κρινομένη αίτηση πρέπει να θεωρηθεί και η μεταγενέστερη υα Δ2/Γ/27416/1.12.2011, καθ΄ ο μέρος περιλαμβάνεται μεταξύ των δικαιούχων της επίμαχης ενισχύσεως και πάλι ο επίμαχος Δήμος, όπως ζήτησε και ο αιτών Δήμος με τα ένδικα υπομνήματά του.

[3] Βλ. Πρακτικά Βουλής Συνεδρίαση ΚΘ΄4.9.2002 σ. 781, 786, 787.

[4] Ήδη άρθρο 1 ν. 4014/2011 (Α΄ 209) και υα 1958/2012 (Β΄ 21).

Μοιραστείτε το!
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin


ΚατηγορίεςΝομοθεσία, Περιβάλλον

Tags: , , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: