ΟΙ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΕΙΣ ΛΥΓΚΕΣ

Οι λύγκες είναι μοναχικά ζώα και μόνο την εποχή του ζευγαρώματος τα αρσενικά καλούν με ειδικό νιαούρισμα τα θηλυκά για να ζευγαρώσουν. Επειτα χωρίζουν και η μητέρα μεγαλώνει μόνη τα μικρά της. Στην εικόνα, αρσενικός και θηλυκός βαλκανικός λύγκας.


Κείμενο – εικονογράφηση: Γιώργος Σφήκας.
Δημοσιεύτηκε στο εβδομαδιαίο περιοδικό της Σαββατιάτικης Ελευθεροτυπίας “ΓΕΩΤΡΟΠΙΟ” (τ. 442, 4 Οκτωβρίου 2008).


Τα αρχαία χρόνια τον ονόμαζαν λύγκα (λυγξ-γκός). Αργότερα επικράτησε το όνομα ρήσος και στα νεότερα χρόνια ρίτσος. Πρόκειται για ένα μυστηριώδες και ελάχιστα γνωστό στη χώρα μας αιλουροειδές, με μέγεθος περίπου διπλάσιο από αυτό του αγριόγατου, που κάποτε ήταν εξαπλωμένο σ’ όλη την ηπειρωτική Ελλάδα και την Πελοπόννησο, αλλά σήμερα έχει σχεδόν εντελώς εξαφανιστεί.

Μόνο στο βορειοδυτικά σύνορά μας εμφανίζεται κάπου κάπου κάποιο άτομο, προερχόμενο από τα βουνά της Αλβανίας και της FYROM. Οι έρευνες που διενεργήθηκαν τα τελευταία χρόνια από Ελληνες ζωολόγους απέδειξαν ότι οι λύγκες της Ελλάδας ανήκουν σ’ ένα υποείδος, ενδημικό της Βαλκανικής, τον Lynx lynx martinoi, που διαφέρει αισθητά, τόσο από τον ευρωπαϊκό λύγκα (Lynx lynx lynx) όσο και από τον ιβηρικό λύγκα (Lynx pardinus) που ζει στην Ισπανία.

Ευρωπαϊκός λύγκας (Lynx lynx lynx)
Μήκος σώματος: 90-125 εκ. Μήκος ουράς 12-15 εκ.
Γενικός χρωματισμός: γκρι-μπεζ με λίγες βούλες στα πόδια. Στα θηλυκά υπάρχουν βούλες σε όλο το σώμα. Ευδιάκριτες «φαβορίτες» στα μάγουλο και φούντες με μαύρες τρίχες στα αυτιά. Εξάπλωση: σε διάφορες χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης, καθώς και στη δυτική Ασία

Εκτός από τα τρία προαναφερθέντα είδη και υποείδη υπάρχουν επίσης λύγκες στη Βόρεια Αμερική και στη βόρεια Αφρική. Στη Βόρεια Αμερική ζει ο αμερικανικός λύγκας ή μπόμπκατ (Lynx rufus) και ακόμη βορειότερα, στον Καναδά και στην Αλάσκα, ο καναδικός λύγκας (Lynx canadensis).

Το πιο διαφοροποιημένο είδος είναι ο λύγκας της ερήμου ή καρακάλ (Caracal caracal) που ζει στη βόρεια Αφρική. Ενα χαρακτηριστικό, που το έχουν όλα τα είδη, είναι η πολύ κοντή ουρά, που κάνει τα ζώα να μοιάζουν σαν κολοβά. Γι’ αυτό, σε πολλές χώρες, ο λαός τα ξέρει με το όνομα «κολοβός».

Οι λύγκες είναι σήμερα από τα πλέον απειλούμενα είδη ζώων του πλανήτη μας γιατί, καθώς τα δάση λιγοστεύουν, οι καλλιέργειες επεκτείνονται και τα άγρια φυτοφάγα ζώα με τα οποία τρέφονταν εξαφανίζονται, αναγκάζονται να επιτίθενται σε κατοικίδια ζώα, πρόβατα, κατσίκες κ.λπ., με αποτέλεσμα να καταδιώκονται ανελέητα από τους ανθρώπους, με όπλα, παγίδες και φόλες.

Για πολύ καιρό ο βαλκανικός λύγκας (Lynx lynx martinoi), που ζούσε και στην Ελλάδα, συγχεόταν με τον ισπανικό λύγκα (Lynx pardinus) και μόνο τα τελευταία χρόνια ξεκαθάρισε η συστηματική του κατάταξη σε ξεχωριστό υποείδος του ευρωπαϊκού λύγκα.

Ισπανικός λύγκας (Lynx pardinus)
Μήκος σώματας, από τη μουσούδα ώς τη βάση της ουράς: 80-110 εκ. Μήκος ουράς: 12-13 εκ.
Γενικός χρωματισμός (φόντα): γκρι-μπεζ με μεγάλες μαύρες-καστανές βούλες σε όλο το σώμα, πυκνότερες στα θηλυκά. Ευδιάκριτες φούντες από μαύρες τρίχες στα αυτιά. Επίσης ευδιάκριτες «φαβορίτες» στα μάγουλα. Εξάπλωση: στη βορειοδυτική Ισπανία, σε ποικιλία βιοτόπων

Εκτός από την κοντή ουρά, ένα άλλο χαρακτηριστικό, που το έχουν όλοι οι λύγκες, είναι οι φούντες από τρίχες στις άκρες των αυτιών τους. Σε όλα τα είδη το αρσενικό είναι μεγαλύτερο οπό το θηλυκό, με πιο μεγάλο κεφάλι, ενώ τα θηλυκά έχουν περισσότερες σκούρες βούλες και στίξεις στη γούνα τους από τα αρσενικά.

Ολα τα είδη λύγκα, εκτός από το καρακάλ, έχουν στα πλάγια του κεφαλιού τους ωραίες «φαβορίτες» από μακρύτερες τρίχες. Τρέφονται με λαγούς, ποντίκια, μικρά οπληφόρα, όπως το ζαρκάδι, νεαρά άτομα άλλων ειδών, καθώς και με οποιοδήποτε πουλί μπορούν να πιάσουν. Η συνήθης τακτική κυνηγιού είναι η ενέδρα, ενώ -αν χρειαστεί- μπορούν να πηδήξουν σε μεγάλο ύψος ή να σκαρφαλώσουν στο δέντρα. Η όρασή τους είναι άριστη, τόσο την ημέρα όσο και τη νύχτα, οπότε διαστέλλεται η κόρη των ματιών τους, όπως στη γάτα και στην κουκουβάγια.

Βαλκανικός λύγκας (Lynx lynx martinoi)
Μήκος σώματος 80-110 εκ. Μήκος ουράς 12-13 εκ.
Γενικός χρωματισμός: μπεζ-ξανθωπός με λευκωπά την κοιλιά κοι το άκρα. Βούλες σχεδόν σ’ όλο τα σώμα, αλλά όχι πολύ πυκνές. Τα θηλυκά ξεχωρίζουν από το μικρότερο κεφάλι και τις πιο πυκνές βούλες Στις άκρες των αυτιών, φούντες με κοντές τρίχες, όχι πολύ ευδιάκριτες. Φαβορίτες αδύνατες και όχι τόσο διακριτές Εξάπλωση: στα Βαλκάνια, κυρίως σε ανατολική Αλβανία, δυτική FYROM και βορειοδυτική Ελλάδα

Οι λύγκες είναι ζώα μοναχικά και μόνο κατά την περίοδο του ζευγαρώματος συναντιούνται τα αρσενικά με τα θηλυκά. Αυτή η συνάντηση γίνεται το χειμώνα, οπότε τα αρσενικό καλούν τα θηλυκά με ορισμένο τρόπο νιαουρίσματος. Η γέννηση των μικρών γίνεται νωρίς την άνοιξη, σε κάποια καυφάλα δέντρου ή τρύπα στο έδαφος ή ανάμεσα σε πυκνά χαμόκλαδα. Μπορεί να γεννηθούν από ένα μέχρι τέσσερα λυγκάκια, που είναι τυφλά και ανοίγουν τα μάτια τους μετά τις δέκα μέρες. Τα μικρά μένουν κοντά στη μητέρα τους ως τον επόμενο χειμώνα και το νέο ζευγάρωμα, ώστε να εκπαιδευτούν καλά στο κυνήγι.

Το κυνήγι γίνεται συνήθως νωρίς το πρωί, ενώ τις ζεστές ώρες ο λύγκας αναπαύεται. Μια άλλη συνήθειά τους είναι ότι δεν τρώνε σχεδόν ποτέ πτώματα, ενώ το ζώο που σκοτώνουν δεν το τρώνε επιτόπου, αλλά το μεταφέρουν σε κάποιο κρυφό σημεία του δάσους, για να το φάνε με την ησυχία τους. Αν το θύμα είναι μεγάλο, όσο κρέας περισσέψει το χώνουν μέσα σε λάκκο που σκάβουν γι’ αυτό το σκοπό και τον σκεπάζουν με κλαδιά και χόρτα.

Τέλος, πρέπει να αναφέρουμε ότι ο κάθε λύγκας έχει τη δική του κυνηγετική επικράτεια, την οποία γνωρίζει με κάθε λεπτομέρεια και είναι αδύνατο να εισχωρήσει κάποιο άλλο ζώο, γιατί καταδιώκεται από τον… ιδιοκτήτη.

Εδώ περιγράφουμε τα διάφορα είδη λυγκών και δίνουμε περίπου την περιοχή εξάπλωσής τους στον κόσμο.

Καναδικός λύγκας (Lynx canadensis)
Μήκος σώματος 80-100 εκ. Μήκος ουράς: 9-11 εκ.
Γενικός χρωματισμός: σταχτής με λίγες δυσδιάκριτες βούλες στα πλευρά και στα άκρα. Τρίχωμα πυκνό και μακρύ. Φούντες στα αυτιά κοντές. Φαβορίτες ευδιάκριτες.
Εξάπλωση: στον Καναδά και την Αλάσκα

.

Λύγκας της ερήμου (Caracal caracal)
Μήκος σώματος: 70-90 εκ. Μήκος ουράς: 18-20 εκ.
Γενικός χρωματισμός: μπεζ-κοκκινωπός, χωρίς βούλες. Τρίχωμα κοντό. Φούντες στα αυτιά μακριές. Οι φαβορίτες στο μάγουλα απουσιάζουν.
Εξάπλωση: βόρειο Αφρική και Σαχάρα

.

Αμερικανικός λύγκας (Lynx rufus)
Μήκος σώματος: 75 εκ. Μήκος ουράς: 14-15 εκ.
Γενικός χρωματισμός: γκρι-μπεζ, άλλοτε περισσότερο καστανός, με αραιές στίξεις και βούλες. Φούντες στα αυτιά μάλλον κοντές και φαβορίτες ευδιάκριτες.
Εξάπλωση: από το Μεξικό και βόρειο, σε όλες τις ΗΠΑ και μέχρι το νότιο Κοναδά


Κείμενο – εικονογράφηση: Γιώργος Σφήκας.
Δημοσιεύτηκε στο εβδομαδιαίο περιοδικό της Σαββατιάτικης Ελευθεροτυπίας “ΓΕΩΤΡΟΠΙΟ” (τ. 442, 4 Οκτωβρίου 2008).


Μοιραστείτε το!
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin


ΚατηγορίεςΆγρια ζωή

Tags: , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: