Μ. Γλέζος: «Σχέσεις δάσους και υδροφορέων»

Μικρά φράγματα ανάσχεσης της χειμαρρικής ροής προς εμπλουτισμό των υδροφορέων που κατασκευάστηκαν στ’ Απεράθου της Νάξου όταν ο Μ. Γλέζος ήταν κοινοτάρχης Απείρανθου.

Τον Μάρτιο του 1997 στην Αθήνα, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Δασοπονίας (21/3), πραγματοποιήθηκε ημερίδα με θέμα «Δάση και Αντιπλημμυρική Προστασία». Ένας από τους εισηγητές της ημερίδας ήταν ο αγωνιστής και σύμβολο της Εθνικής Αντίστασης, Μανώλης Γλέζος.

Από το τεύχος* με την συνοπτική παρουσίαση των πρακτικών της ημερίδας που εξέδωσε η Γενική Γραμματεία Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος δημοσιεύουμε την εισήγηση του Μανώλη Γλέζου που έφυγε τη Δευτέρα (30/3) από τη ζωή, λίγο πριν συμπληρώσει τα 98 χρόνια του.


Προς αντιμετώπιση του τεράστιου προβλήματος της λειψυδρίας, που είναι αποτέλεσμα ανθρωπογενών αιτιών, στραφήκαμε πολίτες και πολιτεία προς την πιο εύκολη λύση εξεύρεσης νερού: στα υπόγεια ύδατα.

Στην αρχή άρχισε το βάθαιμα των υπαρχόντων πηγαδιών. Όταν εξαντλήθηκαν τα υπόγεια νερά του φρεατίου οριζόντια, με την δυνατότητα που παρείχε η τεχνολογία, άρχισαν οι υδρογεωτρήσεις. Οι υδρογεωτρήσεις γίνονται σε:

(α) παράκτιες προσχωσιγενείς αλλουβιακές περιοχές,

(β) κοιλάδες και οροπέδια, όπου οι προσχώσεις από τη χειμαρρική στερεοπαροχή έχουν σχηματίσει υδροφόρους ορίζοντες και,

(γ)μέσα στους ανθρακικούς σχηματισμούς για την άντληση του νερού που βρίσκεται στα καρστικά έγκαλα.

Οι συνέπειες απ’ αυτή την άναρχη, αλόγιστη, παράλογη και λαθεμένη αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας, με την άντληση νερού από τους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες και ολέθριες. Πέρα από το γεγονός, πως πολύ σύντομα θα εξαντληθούν όλα τα υπόγεια αποθέματα, παράλληλα η διείσδυση του θαλάσσιου ύδατος μέσα στους υπόγειους υδροφορείς, υφαλμυρίζει και αρμυρίζει το υπόγειο νερό και εναποθέτει αλμόλοιπα στον καλλιεργήσιμο εδαφικό μανδύα κατά την άρδευση.

Δημιουργεί επίσης στατικά προβλήματα, γιατί ως συμπαγές ασυμπίεστο υλικό, συνεπιφέρει με την απουσία του, παραμορφώσεις στο επιφανειακό ανάγλυφο και ρηγματώσεις στα κτίσματα. Αλλά και καθιζήσεις. «Από τη Σίνδο ως το Καλοχώρι, το έδαφος βούλιαξε κατά 2,5 μέτρα» στον κάμπο της Θεσσαλονίκης.

Oι καταστροφικές όμως συνέπειες από την εξάντληση των υπόγειων υδροφόρων οριζόντων είναι άμεσες στη δασοκάλυψη.

Η συνεχής κάθοδος της υδροστατικής στάθμης των υδροφόρων οριζόντων διαταράσσει τις σχέσεις δάσους και υδροφορέων για τους παρακάτω λόγους.

Όπως είναι γνωστό η συντριπτική πλειοψηφία των ελληνικών δασών αποτελείται από ξηρόφυτα είδη. Συνεπώς το ριζικό σύστημα των δένδρων του δάσους χρησιμοποιεί, όχι το νερό του υδροφόρου ορίζοντα (το λεγόμενο ελεύθερο ή βαρυτητικό νερό), αλλά το νερό που βρίσκεται στις τέσσερις ζώνες, ανάμεσα στην επιφάνεια και στην υδροστατική στάθμη. Δηλαδή στην πλήρη τριχοειδή ζώνη, στην ελλειμματική τριχοειδή ζώνη, στην υμενώδη ζώνη και στην υγροσκοπική ζώνη. Στην ακόρεστη συνολικά ζώνη.

Με την κατάπτωση του υδροφόρου ορίζοντα σε όλο και μεγαλύτερα βάθη, κατέρχονται αυτόματα και οι τέσσαρες αυτές ζώνες, τις οποίες αξιοποιεί το ριζικό σύστημα όλων των ξηρόφυτων ειδών, οπότε αδυνατεί το φυτό να αναπτύξει ρίζες σε τέτοιο βάθος και επέρχεται η μάρανση και στη συνέχεια η ξήρανσή του.

Για την αντιμετώπιση όμως του προβλήματος της λειψυδρίας, η μόνη λύση είναι η αξιοποίηση του συνόλου των ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων και όχι η εξάντληση των υπόγειων υδατικών αποθεμάτων με τις υδρογεωτρήσεις.

Για να επιτευχθεί ο στόχος της αξιοποίησης του συνόλου των ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων και παράλληλα για να αντιμετωπιστούν και τα προβλήματα πλημμυρών και διάβρωσης του εδάφους, απαιτείται ένα ολοκληρωμένο σύστημα αντιμετώπισης που περιλαμβάνει:

  1. Εκστρατεία φυτοκάλυψης – αναδάσωσης.
  2. Αποκατάσταση αναβαθμίδων καλλιέργειας.
  3. Κατασκευή φραγμάτων ανάσχεσης της χειμαρρικής ροής προς εμπλουτισμό των υδροφορέων.

* Ευχαριστούμε τον συνεργάτη του ιστολογίου Ανάργυρο Ρούσσο για την ευγενική παραχώρηση της έκδοσης με τα πρακτικά της ημερίδας. 

Μοιραστείτε το!
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin


ΚατηγορίεςΥδατικοί πόροι

Tags: , , , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: