Γερακάρης

Απόσπασμα από άρθρο με τίτλο “ΓΕΡΑΚΑΡΙΣ”, που δημοσιεύτηκε το 1969, στο περιοδικό “Κυνηγετικά Νέα”.


«Τα πιο κοινά και γνωστά στην ευρεία λαϊκή μάζα ζώα και πουλιά, όπως ο λύκος, η αρκούδα, η αλεπού, το ελάφι, ο λαγός, το γεράκι, ο αετός, το χελιδόνι κ.λπ. έχουν δώσει τ’ όνομά τους σε πολλές τοποθεσίες στην ύπαιθρο, καθώς και σε κύρια επώνυμα και παρώνυμα (παρατσούκλια).

Ιδιαίτερα τα τοπωνύμια έχουν κατακλύσει την ύπαιθρο. Βουνά, κοιλάδες, ρέματα, λόφοι, κορυφές, φέρουν ονόματα που κατάγονται από άγρια ζώα. Αναφέρουμε μερικά: λυκοβούνι, λυκομαγούλα, λυκάλωνα, λυκόρεμα, λυκόβρυση, λυκόστομο, αρκουδόλακα, αλεπότρυπες, αλεπουβούνι, ελαφότοπος, λαγοβούνι, λαγοκυλίστρα, γερακοβούνι, αετοράχη, κ.λπ.

Τα επώνυμα και τα παρώνυμα επιχωριάζουν επίσης σ’ όλη την Ελλάδα: Λύκος, Λυκόπουλος, Αρκούδας, Λαγός, Τσάκαλος, Γερακομύτης, Αετονύχης, Περδίκης, Τρυγόνης, Κόρακας, Κίσσας, Φασιανός, Γέρακας, Κότσυφας, Φλώρος, Γκαραβέλος, κ.λπ. 

Ένα από τα γνωστά επώνυμα, με ιστορικές περγαμηνές, είναι τ’ όνομα Γερακάρις. Γι’ αυτό γράφει ο φιλόλογος κ. Δ. Βαγιακάκος*, που διευθύνει τη Σύνταξη του Ιστορικού Λεξικού της Ακαδημίας, τα εξής ενδιαφέροντα:

Γερακάρις 

Τα σημερινά νεοελληνικά επώνυμα έχουν στενό σύνδεσμο με την Βυζαντινή εποχή. Ένα μεγάλο μέρος αυτών προέρχεται από λέξεις οι οποίες φανερώνουν αξίωμα, επάγγελμα ή άλλη παρόμοια ιδιότητα. Χρησίμεψαν τα ονόματα αυτά κατά πρώτον ως παρωνύμια (παρατσούκλια) και έπειτα επικράτησαν ως επώνυμα, διότι «διά τούτων τό φέρον αυτά άτομον ήτο γνωστόν και γνώριμον εις τους άλλους». Ένα εκ των πολλών επώνυμων είναι και το Γερακάρις, το οποίο απαντά στη Μάνη, Κρήτη, Κεφαλληνία, Νάξο και αλλού.

Είναι γνωστό ότι κατά την βυζαντινή εποχή το κυνήγι διεξάγονταν  και με άλλα μέσα και με γεράκια (δι’ ιεράκων), “ο τρέφων δέ ή εκγυμνάζων πρός κυνήγιον τους ιέρακας εκαλείτο ιερακάριος”. Τα βασιλικά κυνήγια τα παρακολουθούσαν πάντοτε οι ιερακάριοι με επικεφαλής τον “πρωτοϊερακάριον”, ο οποίος αναλάμβανε την διοργάνωση του κυνηγιού και είχε την γενική εποπτεία, φορούσε δε και ειδικά ενδύματα.  Φαίνεται ότι η ιερακοτροφία διεδόθη δια των σταυροφόρων εκ της Ανατολής. Έκτοτε και Φράγκοι ιππότες και Έλληνες και Βενετοί άρχοντες έτρεφαν «ιέρακες χάριν κυνηγίου». Οι γυναίκες της αριστοκρατίας της εποχής εκείνης αρέσκονταν να φέρουν αυτόν επί της παλάμης τους. Προς το σκοπό αυτό ήδη από τον 13ο αιώνα κατ’ εντολή του αυτοκράτορα Μιχαήλ Α΄ Παλαιολόγου είχε γραφτεί ειδικό βιβλίο “Περὶ τῆς τῶν ἰεράκων ἀνατροφῆς τε καἰ θεραπεὶας”. Αυτά τα βιβλία ονομάζονταν ιερακοσόφια ή ορνεοσόφια. Σε μια επιστολή τους οι Μανιάτες προς το Δούκα του Νεβέρ (1612)  αναφέρουν και «δια τους ιέρακας τους οποίους είναι υποχρεωμένοι να δώσωσιν εις την Μεγαλειότητά του». Φαίνεται λοιπόν ότι ήταν περιζήτητοι για το κυνήγι ιδίως των ερωδιών. Επί Βενετών υπήρχε και δασμός επί του ιέρακος (FALCONI) δηλαδή επί του κυνηγιού “δι’ εξησκημένων ιεράκων”.

Ο ιέρακαριος λέγονταν και πετριτάριος (πετρίτης είναι είδος ιέρακος) και φαλκονιέρης, η δε εξάσκηση του γερακιού καλούνταν φαλκονερία. Εκ του επαγγελματικού λοιπόν του ονόματος ιερακάριος προέρχεται το επώνυμο Γερακάρις(ης), το οποίο απαντά ήδη το 1141 “εις κατωιταλικά έγγραφα”.

Θύρσος Γερακάρις. Περίφημος υπήρξε ο Μανιάτης πειρατής Λιμπεράκης Γερακάρις, ο οποίος έδρασε επαμφοτερίζων μεταξύ Τούρκων και Βενετών κατά το χρόνο της εν Πελοποννήσω Βενετοκρατίας του 17ου αιώνα.

Τέλος, Γερακάρις απαντά και ως όνομα, έχουμε τα Γερακαράκης – Γερακαράκις, αλλά και τοπωνύμια, όπως του Γερακάρι – το Γερακάρι, Γερακαρειό, Γερακαρειά (τα), σε διάφορα μέρη της Ελλάδας.

Ένας από τους νεώτερους Γερακάριδες (επώνυμο) υπήρξε ο εισαγγελέας Εφετών Νικόλαος Γερακάρις, γνωστός από το ιστορικό – χιουμοριστικό ογκώδες βιβλίο του “Δικαστικαί Αναμνήσεις”, στο οποίο περιγράφει διαφόρους τύπους παλαιών Δικαστών, της προ του 1910 εποχής, που διακρίθηκαν για τη… λόξα τους.»

…………………..

* Ο Δικαίος Β. Βαγιακάκος (1917 – 9 Μαρτίου 2016) ήταν Έλληνας γλωσσολόγος, με πλούσιο ερευνητικό, συγγραφικό και κοινωνικό έργο.

 

Μοιραστείτε το!
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin


ΚατηγορίεςΘήρα

Tags: , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: