Οι δασικές πυρκαγιές, πρόληψη ή καταστολή;

Απόστολος Δημ. Γκουγκουλιάς,
Γεωτεχνικός – Δασικός Υπάλληλος
Πρόεδρος του Συλλόγου Δασοφυλάκων Δ.Υ. Κεντρικής Ελλάδος

Συγκλονισμένοι όλοι μας, παρακολουθήσαμε από τους τηλεοπτικούς δέκτες, την Αττική, την Εύβοια και άλλες περιοχές της πατρίδας μας, να παραδίδονται στην πύρινη λαίλαπα των τεράστιων, καταστροφικών πυρκαγιών, που χτύπησαν για πολλοστή φορά, το φετινό καλοκαίρι, τα δάση μας. Εικόνες που θα χρειαστεί να περάσουν χρόνια για να ξεχαστούν, κυρίως από εκείνους που τις βίωσαν, υπερασπιζόμενοι τα σπίτια τους και τις περιουσίες τους, αβοήθητοι από την Κρατική Μηχανή, όπως οι ίδιοι καταγγέλλουν.

Μετά το 1998, όταν η τότε κυβέρνηση, αποφάσισε συνεπικουρούμενη από κάποιους Δασικούς και τους ανώτατους Αξιωματικούς του Πυροσβεστικού Σώματος, να αναθέσει την αρμοδιότητα της αντιπυρικής προστασίας των δασών, στο Πυροσβεστικό Σώμα, ( Ν. 2612/1998) η συχνότητα εμφάνισης τέτοιων τεράστιων δασικών πυρκαγιών, με απώλεια εκατομμυρίων στρεμμάτων δασών, δασικών εκτάσεων, αλλά και αγροτικών, καλλιεργούμενων εκτάσεων, είναι πάρα πολύ μεγάλη. Οι χρονιές 1998, 2002, 2007, 2018 αλλά και η φετινή, έμειναν χαραγμένες στην ιστορία, ως χρονιές με τεράστιες απώλειες σε δάση, δασικές και αγροτικές εκτάσεις και δυστυχώς σε ανθρώπινες ζωές και περιουσίες.

Κοινή διαπίστωση όλων των επιστημονικών και περιβαλλοντολογικών φορέων και οργανώσεων της χώρας, αλλά και της Ειδικής Επιτροπής, υπό τον καθηγητή Οικολογίας των Πυρκαγιών στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ του Πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ, Γιόχαν Γκέοργκ Γκολντάμερ, που συστάθηκε μετά την καταστροφική πυρκαγιά στο Μάτι Αττικής, είναι ότι το ισχύον σύστημα είναι ένα «Κατακερματισμένο σύστημα προστασίας και ανταπόκρισης, με πολυδάπανη και αναποτελεσματική καταστολή πυρκαγιών σε βάρος της πρόληψης»

Ο κατάλογος των αδυναμιών είναι μακρύς: έλλειψη ενιαίου και κοινού σχεδιασμού αντιπυρικής προστασίας, απουσία εγκεκριμένων και τεκμηριωμένων τοπικών αντιπυρικών σχεδίων, άναρχη και απρογραμμάτιστη δόμηση δασικών εκτάσεων και δημιουργία ζωνών μείξης δασών – οικισμών γύρω από μεγάλα αστικά και τουριστικά κέντρα, περιστασιακή ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση των πολιτών και αναποτελεσματική οργάνωση του εθελοντισμού.

Ένα από τα προβλήματα που καταγράφεται επίσης είναι η μεγάλη δυσαρμονία των κονδυλίων που διατίθενται για την πρόληψη σε σχέση με τα πολλαπλάσια κονδύλια που δαπανώνται για την καταστολή των πυρκαγιών. Η υποστελεχωμένη και γερασμένη πλέον Δασική Υπηρεσία, η οποία υποτίθεται ότι είναι υπεύθυνη για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών, δεν χρηματοδοτείται πια με αποτέλεσμα να μην μπορεί σε καμία περίπτωση να εκτελέσει το έργο της. Π.Χ. θα αναφέρω ότι Δασαρχείο της Βορείου Ελλάδος, υπέβαλλε για χρηματοδότηση μελέτες καθαρισμού δασών και συντήρησης αντιπυρικών λωρίδων και δασικών δρόμων πρόσβασης στο αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ύψους 1,7 εκατομμυρίων ευρώ και η χρηματοδότηση που τελικά έλαβε ήταν μόλις 49.000 ευρώ.

Ταυτόχρονα δίνονται πολλαπλάσια ποσά στην Τοπική Αυτοδιοίκηση για υλοποίηση έργων πρόληψης (μόνο για φέτος 240.000.000 ευρώ) τα οποία κανείς δεν ελέγχει αν όντως δαπανώνται για το σκοπό που δίνονται, όπως επίσης και η σπατάλη δημοσίου χρήματος σε «εθνικούς» εργολάβους, όπως ο καθαρισμός του περιαστικού δάσους Θεσσαλονίκης, το γνωστό μας Σέιχ Σου, όπου δεν χρηματοδοτήθηκε η Δ/νση Δασών Θεσσαλονίκης για τον καθαρισμό 7.000 στρεμμάτων, κόστους 1,3 εκατομμυρίων ευρώ, αλλά δόθηκε εργολαβία ο καθαρισμός 3.000 στρεμμάτων με κόστος 1,7 εκατομμύρια ευρώ. Άραγε οι καλοαμοιβόμενοι Δικαστές και Εισαγγελείς αυτής της χώρας, έχουν ασθενή ακοή και όραση;

Όπως εύκολα μπορεί κάποιος να αντιληφθεί, με τέτοια ποσά, ουσιαστική πρόληψη δεν μπορεί να γίνει. Αντιθέτως τα χρήματα που δαπανώνται ετησίως για την καταστολή των δασικών πυρκαγιών, είναι πολλαπλάσια και κατά την άποψη ορισμένων κύκλων κοντά στην ηγεσία του Π.Σ., φθάνουν τα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, αν όχι το 1 δις. Ταυτόχρονα η Ελλάδα διαθέτει τον μεγαλύτερο, τηρουμένων των αναλογιών, αεροπυροσβεστικό στόλο της Ευρώπης. Μόνο φέτος έχει, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, διαθέσιμα 74 πτητικά μέσα για την αεροπυρόσβεση.

Και εδώ είναι το μεγαλύτερο και τραγικότερο λάθος, εκείνων που σχεδιάζουν και υλοποιούν(;) τον αντιπυρικό σχεδιασμό του Π.Σ. ΟΙ ΦΩΤΙΕΣ ΔΕΝ ΣΒΗΝΟΥΝ ΜΕ ΤΑ ΑΕΡΟΠΛΑΝΑ. Τα αεροπλάνα ρίχνοντας νερό από ψηλά, ρίχνουν την ένταση της φωτιάς, με μόνο σκοπό και στόχο, τα παρακείμενα πεζοπόρα τμήματα των δασοπυροσβεστών, να μπορέσουν πιο εύκολα να επέμβουν και να σβήσουν τις φλόγες.

Ποια παρακείμενα πεζοπόρα τμήματα δασοπυροσβεστών όμως; Δυστυχώς τέτοια τμήματα δεν υπάρχουν στο Π.Σ. Το μεγαλύτερο ποσοστό των κατά τι λιγότερων από 18.000 Πυροσβεστών που υπηρετούν σήμερα στο Σώμα, είναι Πυροσβέστες «Γενικών Καθηκόντων» Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι ο Πυροσβέστης καλείται να αντιμετωπίσει αστικές και δασικές πυρκαγιές, τροχαία ατυχήματα, απεγκλωβισμούς ατόμων ή ζώων, εντοπισμός εξαφανισθέντων ατόμων, σεισμούς, πνιγμούς κ.λ.π. κ.λ.π. κ.λ.π. Άρα εύκολα εξάγεται το συμπέρασμα ότι είναι αδύνατον ένας άνθρωπος να μπορεί να ανταπεξέλθει σε όλα τα παραπάνω και να έχει την εκπαίδευση και την ειδίκευση που χρειάζεται για κάθε ένα από όλα τα παραπάνω αντικείμενα. Επίσης με τον «στρατιωτικό» χαρακτήρα που έχει το Π.Σ. καλούνται, όπως κλήθηκαν, πυροσβέστες από την Βόρεια Ελλάδα, να μεταβούν στις περιοχές της Αττικής ή της Εύβοιας, που αντιμετωπίζουν πρόβλημα και να ενεργήσουν σε ένα περιβάλλον, παντελώς άγνωστο σε αυτούς, χωρίς να έχουν ιδέα ποιο είναι το ανάγλυφο της περιοχής, αν υπάρχουν δασικοί δρόμοι πρόσβασης προς την πυρκαγιά, δρόμοι ή χώροι που μπορούν να σταθούν να ξεκουραστούν και να ανεφοδιαστούν, δρόμοι διαφυγής, αντιπυρικές λωρίδες κ.λ.π. Βέβαια από την άλλη δυστυχώς η Ηγεσία του Π.Σ. έχει δώσει ρητή εντολή να μην μπαίνει κανείς μέσα στα δάση όσο διαρκούν οι φλόγες, κανενός Πυροσβέστη η αρβύλα δεν έχει πατήσει χώμα. ΕΤΣΙ ΟΜΩΣ ΟΙ ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΔΕΝ ΣΒΗΝΟΥΝ. ΤΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΥΛΑ.

Είναι ανάγκη σήμερα, μετά από τις φετινές καταστροφικές μέγα-πυρκαγιές, να δοθεί λύση στο πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών, οι οποίες είναι σίγουρο ότι θα μας συνοδεύουν για τα επόμενα χρόνια και λόγω της υφιστάμενης κλιματικής αλλαγής. Ειδικά στα μεσογειακά οικοσυστήματα όπως είναι αυτά της πατρίδας μας, οι πυρκαγιές είναι φυσικό φαινόμενο όπως επίσης και ένα διαχειριστικό μέτρο για τα μεσογειακά δάση κωνοφόρων.

Οι ενδεδειγμένες λύσεις είναι τόσο απλές όσο και δύσκολες για το πολιτικό σύστημα και προσωπικό που διαθέτει η Ελλάδα.

  1. Δημιουργία Ενιαίου Φορέα Δασοπροστασίας.
  2. Άμεση επανεμπλοκή της Δασικής Υπηρεσίας με τον σχεδιασμό και την εκτέλεση της καταστολής των δασικών πυρκαγιών με ταυτόχρονη ενίσχυσή της σε προσωπικό (επιστημονικό και τεχνικό) και μέσα.
  3. Επαναδημιουργία της Γενικής Γραμματείας Δασών & Φυσικού Περιβάλλοντος με ταυτόχρονη κατάργηση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (αχρείαστη πλέον αφού υπάρχει ο θεσμός του υφυπουργού Πολιτικής Προστασίας ο οποίος έχει και τον επιτελικό ρόλο του συντονισμού).
  4. Ορθολογική διαχείριση των δασών από την Δασική Υπηρεσία, γενναία χρηματοδότηση της δασοπονίας, επαναλειτουργία των κατηργημένων πυροφυλακείων, εκτέλεση σε ετήσια βάση προγραμμάτων συντήρησης δασικού οδικού δικτύου & αντιπυρικών λωρίδων και καθαρισμού του υπόροφου των δασικών οικοσυστημάτων με απομάκρυνση της βιομάζας.
  5. Άμεση επανασυγκρότηση των αερομεταφερόμενων ομάδων δασοπυρόσβεσης (δασοκομάντος) καθώς και πεζοπόρων τμημάτων πρώτης κρούσης δασοπυροσβεστών μέσα στην δασική υπηρεσία, ενισχυμένων με μικρά και ευέλικτα 4χ4 οχήματα δασοπυρόσβεσης.
  6. Δημιουργία ενιαίου συντονιστικού κέντρου εθνικής εμβέλειας καθώς και μικρότερων τοπικών συντονιστικών κέντρων με πυροσβεστικούς και δασικούς υπαλλήλους.
  7. Σχεδιασμός αντιπυρικής προστασίας και επέμβασης σε περιστατικά δασικών πυρκαγιών όπου πάντα θα συνοδεύουν τους πυροσβέστες τοπικοί δασικοί υπάλληλοι, οι οποίοι είναι άριστοι γνώστες των περιοχών τους σε κάθε συμβάν έχοντας συμβουλευτικό και καθοδηγητικό ρόλο.
  8. Δημιουργία τοπικών εθελοντικών ομάδων δασοπυροσβεστών, αποτελούμενων κυρίως από νέους ανθρώπους των τοπικών κοινωνιών και ανθρώπων της υπαίθρου (δασεργάτες, υλοτόμους, ρητινοσυλλέκτες, αγρότες, κτηνοτρόφους, έφεδροι των Ειδικών Δυνάμεων) οι οποίες θα ενεργοποιούνται άμεσα με εντολή του τοπικού συντονιστικού κέντρου σε περιπτώσεις εξαιρετικών συμβάντων.

Βρισκόμαστε πλέον στο τελικό στάδιο, όπου πρέπει να ληφθούν αποφάσεις. Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ και δεν περιμένει. Πρέπει όλοι μαζί, λαός, ειδικοί επιστήμονες, Δασικοί και Πυροσβέστες, πολιτικοί, υπουργοί και βουλευτές, τοπικοί και κοινωνικοί φορείς, πανεπιστημιακοί φορείς, ερευνητικά κέντρα και περιβαλλοντολογικές οργανώσεις, να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις για την σωτηρία των δασών μας και του Φυσικού Περιβάλλοντος της πατρίδας μας. Και οι αποφάσεις αυτές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι το εφήμερο πολιτικό κόστος ή όφελος των πολιτικών παρατάξεων ή των επαγγελματικών φορέων, αλλά το συμφέρον του δάσους, του φυσικού περιβάλλοντος και του μέλλοντος των παιδιών μας. Εκτός κι αν φιλοδοξούν κάποιοι να παραδώσουμε στις επερχόμενες γενιές, μια Ελλάδα μαύρη και άραχνη, κατακαμένη απ’ άκρη σ’ άκρη, χωρίς δάση και δασικές εκτάσεις, χωρίς πράσινο και χωρίς οξυγόνο…




ΚατηγορίεςΑπόψεις, Δασική Υπηρεσία, Πυρκαγιές - Αναδασώσεις

Tags: , , , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: