ΑνΑΑ & αν

.

Δημήτριος Η. Παπαστερίου
Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Α. Εισαγωγικά

Οι ΑνΑΑ είναι οι Ανάδοχοι αποκατάστασης και αναδάσωσης. Προβλέπονται στην Απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΔΕΥΥ/81777/2996 (ΦΕΚ Β΄ 4080/6.9.2021).

Η Απόφαση αυτή φέρει τον τίτλο «Καθορισμός λεπτομερειών και τεχνικών ζητημάτων επί της παρ. 3 του άρθρου 42 του ν. 998/1979 – Προϋποθέσεις εφαρμογής, επίβλεψη και έλεγχος διαδικασιών εκτέλεσης έργων από τους Αναδόχους αποκατάστασης και αναδάσωσης δημοσίων εκτάσεων δασικού χαρακτήρα».

Η παραπάνω Απόφαση αναπτύσσεται σε πέντε (5) άρθρα και η ισχύς της αρχίζει δια της δημοσιεύσεώς της στην ΕτΚ.

Θεμελιώνεται κυρίως στις διατάξεις:

α) του ν. 998/1979 «Περί προστασίας των δασών και των δασικών εν γένει εκτάσεων της Χώρας» (Α’ 289) και ειδικότερα της παρ. 3 του άρθρου 42, όπως αυτή προστέθηκε με το άρθρο έκτο της από 13.08.2021 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου «Έκτακτα μέτρα για την αποτελεσματική προστασία και την ταχεία αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος, την άμεση στήριξη των πληγέντων από τις πυρκαγιές του Ιουλίου/Αυγούστου 2021 και συναφείς διατάξεις» (Α’ 143). Και

β) του π.δ. 437/1981 «Περί μελέτης και εκτελέσεως δασοτεχνικών έργων» (Α’ 120).

Με την ίδια Απόφαση ορίζεται το πως θα γίνεται η εκτέλεση έργων από τους Αναδόχους αποκατάστασης και αναδάσωσης.

Σύμφωνα με το άρθρο 1, παρ.1, της εξεταζόμενης Αποφάσεως «Με την παρούσα καθορίζονται οι λεπτομέρειες και τα τεχνικά ζητήματα, καθώς και οι προϋποθέσεις εφαρμογής, η επίβλεψη και ο έλεγχος των διαδικασιών εκτέλεσης έργων από τους Αναδόχους αποκατάστασης και αναδάσωσης (εφεξής ΑνΑΑ) δημοσίων εκτάσεων δασικού χαρακτήρα, που επλήγησαν από πυρκαγιά και είτε έχουν κηρυχθεί αναδασωτέες σύμφωνα με τα άρθρα 38 και 41 του ν. 998/1979, είτε πληρούν τις προϋποθέσεις κήρυξης ως αναδασωτέες».

Σημειωτέο ότι η Απόφαση καλύπτει τις δημόσιες εκτάσεις δασικού χαρακτήρα. Κατά την άποψή μας ανά την Επικράτεια, συμπεριλαμβανομένων των δασών, με την ευρεία του όρου σημασία.

Β. Ορισμός των ΑνΑΑ και πράξη ορισμού

Ως ανάδοχοι αποκατάστασης και αναδάσωσης μπορούν να ορίζονται νομικά πρόσωπα δημόσιου και ιδιωτικού δικαίου, ανεξαρτήτως αν έχουν κερδοσκοπικό ή μη χαρακτήρα (άρθρο 1, παρ. 2). Δε γίνεται αντιληπτός ο λόγος, για τον οποίο αποκλείονται φυσικά πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων χωρίς  νομική προσωπικότητα.

Η πράξη ορισμού αναδόχου αποσκοπεί στην εκπόνηση μελέτης και την υλοποίηση των αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών έργων προστασίας των εδαφών, καθώς και των αντίστοιχων μελετών και έργων τεχνητής αναδάσωσης, τα οποία διενεργούνται με έξοδα του αναδόχου, χωρίς το Eλληνικό Δημόσιο να απεμπολεί οποιοδήποτε δικαίωμά του επί των εκτάσεων αυτών (άρθρο 1, παρ. 3).

Ο ΑνΑΑ, σύμφωνα με τα παραπάνω, πρέπει να έχει πολλαπλές «ικανότητες»-προσόντα. Αφενός α) να εκπονεί μελέτες για αντιδιαβρωτικά έργα και για αντιπλημμυρικά έργα και να υλοποιεί όλες αυτές τις μελέτες. β) Αφετέρου να εκπονεί μελέτες για έργα τεχνητής αναδασώσεως και να τις υλοποιεί.

Πόσοι ΑνΑΑ χρειάζονται είναι, μεταξύ άλλων, ζήτημα τοπικής αρμοδιότητας: εξαρτάται από τις κατά τόπους «εκδηλώσεις των καταστροφικών φαινομένων», κατά την επιλεγείσα διατύπωση.

Προφανώς υφέρπουν δύο τινά: Η συνδρομή πολλών υπεργολαβιών. Και η δυνατότητα ο ίδιος ΑνΑΑ να είναι αρμόδιος για περισσότερες (και διαφορετικές) κατά τόπους καταστροφές.

Προς το παρόν απουσιάζουν τόσο οι δασικές υπηρεσίες όσο και κάθε άλλη αρμόδια υπηρεσία του Δημοσίου. Η προσφυγή στην ιδιωτική πρωτοβουλία κυριαρχεί.

Όλα τα παραπάνω συνθέτουν το πρώτο «αν», σε σχέση με την επιλογή των ΑνΑΑ. Δηλαδή, αν όλα αυτά συμβάλλουν πράγματι στην αντιμετώπιση των συγκεκριμένων καταστροφικών φαινομένων, τηρουμένων των διατάξεων του Συντάγματος.

Γ. Πρώτη συμμετοχή δασικών υπηρεσιών

Οι οικείες Δασικές Υπηρεσίες της «περιοχής αρμοδιότητας των καμένων εκτάσεων!» έχουν σειρά ολόκληρη υποχρεώσεων- γνωστοποιήσεων απέναντι στη Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Παρακάμπτουμε την υφέρπουσα έλλειψη των σχετικών στοιχείων από την παραπάνω Γενική Διεύθυνση, έλλειψη που προφανώς δηλώνει την ύπαρξη σοβαρών κενών (αλλά και ύπαρξη αδυναμιών) σε σχέση με τα καταστροφικά φαινόμενα. Η Απόφαση έχει ημερομηνία ενάρξεως την 3 Σεπτεμβρίου 2021 και καλύπτει τα καταστροφικά φαινόμενα Ιουλίου και Αυγούστου 2021. Ειδικότερα:

Οι Δασικές Υπηρεσίες οφείλουν να προβούν σε σειρά γνωστοποιήσεων σε διάστημα δεκαπέντε  (15) ημερών. Η συγκεκριμένη προθεσμία είναι αδύνατο να τηρηθεί για τρεις κυρίως λόγους: Πρώτο, για τη μεγάλη έκταση των καταστροφικών γεγονότων∙ δεύτερο, για την τραγική υποστελέχωση των Δασικών Υπηρεσιών∙ και, τρίτο, για την υπερβολική -ποιοτικά και ποσοτικά – σύνθεση των πληροφοριών.

Αντικείμενο γνωστοποιήσεως είναι τα εξής «ολίγα»:

  1. Οι «περιοχές που χρήζουν άμεσης αποκατάστασης ή/και αναδάσωσης και τα επιμέρους τμήματα εντός αυτών με πληροφορίες για τις αναγκαίες επεμβάσεις κατά κατηγορία έργου και ανά τμήμα».

Όλα αυτά προϋποθέτουν «αυτοψίες», από τις αποδεκατισμένες Δασικές Υπηρεσίες.

  1. Οι «πληροφορίες για το εμβαδόν του κάθε τμήματος».

Επιπλέον προϋποθέτουν καταμετρήσεις, από ειδικούς, για το «κάθε τμήμα». Υπάρχει τέτοιο προσωπικό στις Δασικές Υπηρεσίες; Προφανώς όχι!

  1. Η «αδρομερής προεκτίμηση του προϋπολογισμού εκτέλεσης των έργων αποκατάστασης ή/και αναδάσωσης κατά κατηγορία και ανά τμήμα».

Αδρομερής σημαίνει γενικός, μη λεπτομερής. Ως νομικός τεχνικός όρος -μια και εντάσσεται σε νομοθέτημα – είναι «πρωτότυπος». Μια τέτοια αδρομερής και μάλιστα προεκτίμηση μόνο πενιχρό αποτέλεσμα μπορεί να προσφέρει. Αλλά και μια τέτοια προεκτίμηση, ούτως εχόντων των πραγμάτων, είναι σχεδόν ανέφικτη. Εκτός αν εμπεριέχει στοιχεία εικονικότητας.

  1. «Πληροφορίες για το χρονοδιάγραμμα εκπόνησης μελέτης και υλοποίησης των αντίστοιχων έργων κατά κατηγορία και ανά τμήμα και στο σύνολο της περιοχής αποκατάστασης» (άρθρο 2, παρ. 1).

Οι ζητούμενες πληροφορίες – κατά κατηγορία και ανά τμήμα και στο σύνολο – είναι ανέφικτο να είναι ακριβείς, πλήρεις και σαφείς, αν ποτέ συγκεντρωθούν. Αυτό σηματοδοτεί διενέξεις, αμφισβητήσεις και δικαστικούς αγώνες με εκτίναξη της ορθότητας στο μέλλον.

Όλα τα παραπάνω συνθέτουν το δεύτερο «αν», σε σχέση με την επιλογή των ΑνΑΑ. Στην πραγματικότητα το δεύτερο «αν» αναλύεται σε δέσμη πολλών και ποικίλων «αν».

Δ. Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος ΥΠΕΝ

Αυτή η Γενική Διεύθυνση:

α) Συγκεντρώνει τα παραπάνω στοιχεία.

β) Εκδίδει κατάσταση με περιγραφή των προς αποκατάσταση και αναδάσωση περιοχών.

γ) Δύναται να ορίσει περιοχές Α’ και Β’ προτεραιότητας, σε περίπτωση εκτεταμένων φαινομένων, με υποχρέωση άμεσης καλύψεως των πρώτων.

 Τα συγκεντρωμένα στοιχεία στη Γενική Διεύθυνση πάσχουν σε πολλά σημεία. Ειδικότερα, δεν αναφέρεται ο χρόνος της συγκεντρώσεώς τους ούτε γίνεται λόγος για την ακρίβεια, τη σαφήνεια και την πληρότητά τους. Επίσης, απουσιάζει οποιαδήποτε  αρμοδιότητα της Γενικής Διευθύνσεως για διορθωτική επέμβαση ή για αναζήτηση πρόσθετων στοιχείων. Παραπέρα, δε θίγεται καθόλου η διάρκεια της επεξεργασίας των όποιων στοιχείων, προκειμένου να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο.

Η Γενική Διεύθυνση καλείται, ως επόμενο στάδιο, να εκδώσει «Κατάσταση με περιγραφή των προς αποκατάσταση και αναδάσωση περιοχών». Το μόνο περιεχόμενο που ορίζεται για την «κατάσταση» αυτή είναι η περιγραφή των περιοχών, για τις οποίες προβλέπεται αποκατάσταση και αναδάσωση.

Η «κατάσταση» αυτή είναι ένα πολύ σημαντικό δημόσιο έγγραφο, για το οποίο δεν προβλέπεται καμία μορφή δημοσιότητας, παρά την εξαιρετική σημασία των όποιων στοιχείων περιέχονται σε αυτή.

Η ίδια «κατάσταση» είναι δυνατό να έχει και  ένα πρόσθετο περιεχόμενο, που απορρέει από σχετική ειδική αρμοδιότητα της Γενικής Διευθύνσεως. Πρόκειται για μία αμφίσημη αρμοδιότητα «να ορίσει περιοχές Α’ και Β’ προτεραιότητας, σε περίπτωση εκτεταμένων φαινομένων, με υποχρέωση άμεσης κάλυψης των πρώτων». Ως προς την επικίνδυνη αυτή αρμοδιότητα είναι ανάγκη να ερμηνευθούν – προκειμένου να εφαρμοσθούν – τα ακόλουθα:

  • Τι εννοείται με τον όρο «εκτεταμένα φαινόμενα»;
  • Με βάσει ποια κριτήρια θα οριστούν οι περιοχές Α΄ και Β΄ προτεραιότητας;
  • Πρόκειται για «Πίνακα» προτεραιότητας», όπως ορίζεται στο άρθρο 2, παρ. 3; Πίνακα οριστικό και μη αναστρέψιμο από κάθε ενδιαφερόμενο, συμπεριλαμβανομένων και των ενδιαφερόμενων φορέων;
  • Η «άμεση κάλυψη» των περιοχών Α’ προτεραιότητας τι σημαίνει πρακτικά;
  • Οι περιοχές Β΄ προτεραιότητας τι θα απογίνουν;
  • Πως θα αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο αμφισβητήσεως, αν μια περιοχή ανήκει στην Α΄ ή στη Β΄ κατηγορία;
  • Ο ορισμός των εκτεταμένων φαινομένων στις κατηγορίες περιοχών Α΄ και Β΄ δηλώνει την ύπαρξη ενός Πίνακα, όπως ρητά ορίζεται στο άρθρο 2, παρ. 3, της Αποφάσεως.
  • Η απονεμόμενη σχετική αρμοδιότητα στη Γενική Διεύθυνση υπάγεται στον καθορισμό «λεπτομερειών και τεχνικών ζητημάτων επί της παρ. 3 του άρθρου 42 του ν. 998/1979», διάταξη που αποτελεί θεμέλιο της επίμαχης Αποφάσεως του ΥΠΕΝ; Δηλαδή η διάσπαση σε δύο κατηγορίες είναι «λεπτομέρεια» ή «τεχνικό ζήτημα»; Κατά τη γνώμη μας, ούτε το ένα ούτε το άλλο.

Όλα τα παραπάνω συνθέτουν το τρίτο «αν», σε σχέση με την επιλογή των ΑνΑΑ. Στην πραγματικότητα το τρίτο «αν» αναλύεται σε δέσμη πολλών, ποικίλων  και πολύπτυχων «αν», εξίσου σημαντικών με το δεύτερο «αν».

Ε. Ο Πίνακας, τα αιτήματα των ενδιαφερόμενων φορέων και η απόφαση

Με βάση τον Πίνακα κατανομής των περιοχών σε Α΄ και Β’ προτεραιότητας υποβάλλονται αιτήματα αποδοχής των ενδιαφερόμενων φορέων στη Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ.

Ωστόσο, δεν υπάρχει κάποια ανακοίνωση-πρόσκληση για υποβολή των «αιτημάτων» και προφανώς λείπει και οτιδήποτε σχετικό με το περιεχόμενό της. Εντυπωσιάζει ο λόγος μιας τέτοιας παραλείψεως.

Εξάλλου, υφέρπει και η αποδοχή του αιτήματος, υπό τη διατύπωση «… στην οποία περιγράφεται η επιλεχθείσα προς αποκατάσταση και/ή αναδάσωση περιοχή» (άρθρο 2, παρ. 2, εδ. α΄ της Αποφάσεως). Πρόκειται για μια ακόμη παράλειψη.

Αντίθετα, με προφανέστατο λογικό και ουσιαστικό άλμα (=κενό), διατυπώνονται  (στο άρθρο 2, παρ. 2, εδ. β΄ της Αποφάσεως) τα ακόλουθα:

«Σε περίπτωση που δεν εκφραστεί προτίμηση (για την αποκατάσταση συγκεκριμένης περιοχής), αναφέρεται το διατιθέμενο ποσό, ώστε κατόπιν συνεργασίας με τον ενδιαφερόμενο, να προσδιοριστεί το αντικείμενο ή η περιοχή αναδοχής».

Η ρύθμιση αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί σοβαρή. Προφανώς θεωρεί δεδομένο (;) ότι υπάρχει αποδοχή κάποιου αιτήματος που υποβλήθηκε, αποδοχή, όμως, χωρίς να «εκφραστεί προτίμηση (για την αποκατάσταση συγκεκριμένης περιοχής». Αυτό που δεν είναι κατανοητό είναι πως νοείται αποδοχή αιτήματος, που να μην αναφέρεται σε συγκεκριμένη περιοχή!

Παρά τη δυσκολία αυτή – που μπορεί να είναι μόνο υποκειμενική-, «αναφέρεται το διατιθέμενο ποσό» για την ανάθεση. Δηλαδή υπάρχει μια μορφή ενδοσυνεννοήσεως με τον ενδιαφερόμενο, με αναφορά στο διατιθέμενο ποσό, «ώστε κατόπιν συνεργασίας … να προσδιοριστεί το αντικείμενο ή η περιοχή αναδοχής».  Αναδύεται το ερώτημα, τι υπάρχει εντωμεταξύ; Αν ο γράφων δεν κάνει κάποιο πολύ σοβαρό λάθος, αυτά τα πράγματα είναι πρωτάκουστα!

Όλα τα παραπάνω συνθέτουν το τέταρτο «αν», σε σχέση με την επιλογή των ΑνΑΑ.

ΣΤ. Πράξη ορισμού ΑνΑΑ

Κατά το άρθρο 2, παρ. 4, της Αποφάσεως «Εντός επτά (7) ημερών από την υποβολή των αιτημάτων αναδοχής, η Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος εκδίδει πράξη ορισμού ΑνΑΑ, που αναρτάται στη Διαύγεια και στην οποία καθορίζονται οι όροι εκπόνησης, εκτέλεσης, επίβλεψης και παραλαβής από τις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες, καθώς και οι αντίστοιχες προθεσμίες».

Είναι η πρώτη φορά που η Απόφαση αναφέρεται στην Πράξη ορισμού ΑνΑΑ.  Η Πράξη αυτή εκδίδεται εντός επτά (7) ημερών. Είναι προφανές, ενόψει όλων όσων προηγήθηκαν, ότι η Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος έχει ελάχιστο χρόνο τη διάθεσή της για την Πράξη ορισμού  ΑνΑΑ. Ακόμη και ως ενδεικτική προθεσμία είναι ελάχιστη. Προφανώς εντάσσεται στα πεδία των ενοράσεων.

Επιτέλους, έχουμε μια μορφή δημοσιότητας! Η Πράξη ορισμού ΑνΑΑ αναρτάται στη Διαύγεια.

Στην Πράξη Ορισμού ΑνΑΑ καθορίζονται «οι όροι εκπόνησης, εκτέλεσης, επίβλεψης και παραλαβής από τις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες, καθώς και οι αντίστοιχες προθεσμίες». Αυτές οι αντίστοιχες προθεσμίες, ενδεικτικές προφανώς, υπόκεινται, ως γνωστό, σε παρατάσεις.

Όλα τα παραπάνω συνθέτουν το πέμπτο «αν», σε σχέση με την επιλογή των ΑνΑΑ.

Για τα άρθρα 3 και 4 της Αποφάσεως έχουμε καιρό, αρκεί να μην υπάρχουν ποικίλες τροποποιήσεις, συμπληρώσεις και κάθε άλλου είδους επεμβάσεις. Εκτός αν συμβάλλουν στην περιβαλλοντική (δασική) ορθότητα, που τόσο δοκιμάζεται και πάλι.

Λίγη περισσότερη προσοχή θα είναι τόσο χρήσιμη για όλους! Αλλά και πόσο κρίσιμη θα ήταν η αναφορά στη νομολογία, όπως για παράδειγμα στην ΟλΣτΕ 685/2019. Οι αμοιβές των ΑνΑΑ θα περιλαμβάνουν και τις «οικιστικές πυκνώσεις»;




ΚατηγορίεςΑπόψεις, Δασική Υπηρεσία, Νομοθεσία, Πυρκαγιές - Αναδασώσεις

Tags: , , , , , , , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: