Να εφαρμοστεί το αγροδασικό μέτρο 8.2 του ΠΑΑ στις καμένες γεωργικές εκτάσεις της Βόρειας Εύβοιας

Βασίλειος Παπαναστάσης*
Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Το περασμένο έτος (2020) η πολιτεία αποφάσισε να μην τρέξει τα δύο δασικά υπομέτρα του ΠΑΑ  8.1 (Δάσωση γεωργικών εδαφών) και 8.2 (Ενίσχυση για γεωργοδασοκομικά συστήματα) προκειμένου οι πιστώσεις τους να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των αυξημένων δαπανών του κράτους για την αντιμετώπιση του COVID-19. Κατά το τρέχον έτος όμως, η απόφαση αυτή αναθεωρήθηκε ως προς το πρώτο, αλλά όχι ως προς δεύτερο υπομέτρο. Οι  πρόσφατες πυρκαγιές της Βόρειας Εύβοιας μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για να υλοποιηθεί και το υπομέτρο 8.2, γνωστό επίσης ως «αγροδασικό μέτρο». Κι αυτό γιατί στις καμένες περιοχές περιλαμβάνονται και 170.000 στρέμματα περίπου  γεωργικών εκτάσεων (http://www.forest.gr), οι οποίες μπορούν να αναζωογονηθούν με την εγκατάσταση αγροδασικών συστημάτων.

Προβλέψεις του μέτρου

Το μέτρο προβλέπει την  οικονομική ενίσχυση  γεωργών, Δήμων και ενώσεων γεωργών ή Δήμων για την εγκατάσταση  και συντήρηση αγροδασικών συστημάτων. Περιέχει δηλαδή δύο δράσεις. Η πρώτη δράση περιλαμβάνει τη φυτεία δένδρων σε χωράφια για τη δημιουργία δασογεωργικών (συγκαλλιέργεια δένδρων και γεωργικών φυτών) και δασολιβαδικών (συγκαλλιέργεια δένδρων και βόσκησης αγροτικών ζώων) συστημάτων. Τα  δένδρα μπορεί να είναι δασικά για την παραγωγή υψηλής ποιότητας ξυλείας και άλλων προϊόντων (π.χ. καρπών, φυλλώματος για τα ζώα κ.ά.) ή οπωροφόρα (κυρίως παραδοσιακές ποικιλίες). Προϋπόθεση του μέτρου είναι, ότι θα συνεχίσει ο γεωργός να καλλιεργεί το χωράφι του  μετά τη φυτεία των δένδρων. Για το λόγο αυτό, ο αριθμός τους δε θα πρέπει να είναι μεγάλος (το πολύ 10 δένδρα στο στρέμμα) και η φυτεία να γίνει σε γραμμές που απέχουν αρκετά μεταξύ τους, ούτως ώστε να μην εμποδίζεται η χρήση γεωργικών μηχανημάτων. Για τη δράση αυτή προβλέπεται οικονομική ενίσχυση μέχρι 80% των επιλέξιμων δαπανών.

Η δεύτερη δράση περιλαμβάνει τη συντήρηση της φυτείας για μια 5ετία από την εγκατάστασή της (π.χ. καταπολέμηση ζιζανίων, κλάδεμα δένδρων, αραίωμα κ.ά.) με 100% ετήσια πριμοδότηση.

Οικονομικά οφέλη

Ένα μεγάλο μέρος των καμένων γεωργικών ιδιοκτησιών στη Βόρεια Εύβοια περιείχε δένδρα, κυρίως ελιές, αλλά και άλλα οπωροφόρα δένδρα, ακόμα και δασικά (π.χ. χαλέπιο  πεύκη) που ρητινεύονταν. Με το μέτρο αυτό μπορούν τα καμένα δένδρα να εγκατασταθούν και πάλι χωρίς οικονομική επιβάρυνση των ιδιοκτητών. Αυτό ισχύει και για τις ελιές με την προϋπόθεση ότι θα συγκαλλιεργηθούν με γεωργικά φυτά (π.χ. σιτηρά, κηπευτικά ή κτηνοτροφικά).  Μπορούν επίσης να μπουν και άλλα είδη που μεγαλώνουν γρήγορα και παράγουν πολλαπλά προϊόντα, όπως για παράδειγμα οι καρυδιές που παράγουν άριστης ποιότητας ξύλο αλλά και καρπούς (καρύδια). Ο γεωργός που θα φυτεύει δένδρα στο χωράφι του έχει μεγάλο οικονομικό συμφέρον. Κι αυτό γιατί θα εξασφαλίσει ένα δεύτερο εισόδημα. Έχει αποδειχθεί από πειράματα, ότι το χωράφι αποδίδει οικονομικά περισσότερο όταν συγκαλλιεργείται, παρά όταν έχει μόνο μια καλλιέργεια, είτε αυτή είναι ποώδης, είτε δενδρώδης. Επιπλέον, εξασφαλίζεται από ασθένειες, έντομα και θεομηνίες. Και  αυτό γιατί, αν καταστραφεί η γεωργική του καλλιέργεια κάποιο έτος, τότε θα μπορέσει να αναπληρώσει μέρος του εισοδήματός του από τα δένδρα, από τους καρπούς αν είναι οπωροφόρα ή από το ξύλο αν είναι δασικά. Οι φόβοι ορισμένων γεωργών, ότι τα δένδρα θα σκιάζουν την καλλιέργεια ή θα εμποδίζουν τη χρήση των γεωργικών μηχανημάτων δεν ευσταθούν, γιατί τα δένδρα θα είναι φυτεμένα σε γραμμές  που θα απέχουν αρκετά μεταξύ τους για να περνούν τα μηχανήματα και με κατάλληλο κλάδεμα θα καλύπτουν  10-15%  το πολύ της επιφάνειας του χωραφιού.

Περιβαλλοντικά οφέλη

Το κύριο πλεονέκτημα όμως των αγροδασικών συστημάτων είναι τα τεράστια περιβαλλοντικά τους οφέλη. Τα δένδρα θα μεταμορφώσουν το αγροτικό τοπίο της Βόρειας Εύβοιας. Θα προστατέψουν τα χωράφια, ιδιαίτερα τα επικλινή, από τη διάβρωση, θα απορροφήσουν τα νιτρικά από τις υπερλιπασμένες εκτάσεις, θα αποτρέψουν την αλάτωση των εδαφών στις προβληματικές περιοχές, θα προστατέψουν τις καλλιέργειες από τους ισχυρούς ανέμους και  θα βελτιώσουν το μικροκλίμα στα χωράφια. Έτσι, θα αποκατασταθεί το φυσικό περιβάλλον της περιοχής που με τις πυρκαγιές υπέστη σημαντική καταστροφή. Επιπλέον, θα συμβάλουν και στον μετριασμό των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής. Κι αυτό γιατί τα δένδρα απορροφούν και αποθηκεύουν μεγάλες ποσότητες άνθρακα συμβάλλοντας έτσι στην καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Επίσης, αυξάνουν τη βιοποικιλότητα, βελτιώνουν αισθητικά το τοπίο και συμβάλλουν στη μείωση των προσβολών από έντομα και ασθένειες στις γεωργικές καλλιέργειες. Με άλλα λόγια, τα δένδρα, όχι μόνο αποτρέπουν την υποβάθμιση των γεωργικών εδαφών από την εντατική καλλιέργεια, αλλά αυξάνουν και την παραγωγικότητα τους. Έτσι, θα βελτιωθεί εντυπωσιακά το φυσικό περιβάλλον της Βόρειας Εύβοιας.

Να υλοποιηθεί άμεσα το αγροδασικό μέτρο

Το αγροδασικό μέτρο μπορεί να συμβάλει αποτελεσματικά στην αναζωογόνηση της αγροτικής οικονομίας στη Βόρεια Εύβοια. Μάλιστα μπορεί να εφαρμοστεί αποκλειστικά στην περιοχή, γιατί η έκταση που προβλέπει να καλύψει ανέρχεται μόλις σε 20.000 στρέμματα, τα οποία μπορούν εύκολα να βρεθούν στις καμένες γεωργικές εκτάσεις. Ο προϋπολογισμός του ανέρχεται σε 21 εκατομμύρια ευρώ, με το μεγαλύτερό του ποσοστό (80%) να καλύπτεται από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της ΚΑΠ. Κατά συνέπεια, μπορεί να αποτελέσει ένα άριστο αναπτυξιακό εργαλείο για την πολύπαθη περιοχή, γιατί θα ενισχύσει όχι μόνο τη γεωργική οικονομία, αλλά και το αγροτικό περιβάλλον.

* Ο κ. Βασίλειος Παπαναστάσης είναι Πρόεδρος του Ελληνικού Αγροδασικού Δικτύου <www.agroforestry.gr> και Τακτικό μέλος της Ελληνικής Γεωργικής Ακαδημίας




ΚατηγορίεςΑπόψεις, Δάσωση Γεωργικών Γαιών, Πυρκαγιές - Αναδασώσεις

Tags: , , , , , , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: