Από τη θρησκεία στη διατήρηση: Πώς μια τοπική κοινότητα προστάτευσε με επιτυχία το τοπικό της ιερό δάσος για 300 χρόνια εν μέσω πολυτάραχων κοινωνικοοικονομικών αλλαγών

Οι Ιεροί Φυσικοί Χώροι απαντούν σε ποικιλία τοπικών πολιτισμών και περιοχών του κόσμου αποτελώντας ολοκληρωμένα κοινωνικο-οικολογικά συστήματα. Στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στη λεκάνη της Μεσογείου, η αλλαγή των χρήσης γης σε αγροτικές περιοχές, ιδιαίτερα σε μικρά νησιά και ορεινές περιοχές, και η εγκατάλειψη και πληθυσμιακή συρρίκνωση, κυρίως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, είχαν δραματικές επιπτώσεις στην κοινωνικο-οικολογική δομή και τις πρακτικές διαχείρισης σε πολλές τέτοιες περιοχές.

Ταυτόχρονα, λόγω του εκσυγχρονισμού, της αποδυνάμωσης του κοινωνικού ιστού και αλλαγών στη δομή, τους κανόνες και τους κώδικες της κοινότητας παλιές πεποιθήσεις και δοξασίες συχνά απαξιώθηκαν. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι κοινωνικές, οικολογικές και πολιτικές διαδικασίες αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου γίνεται έτσι σημαντική για τον προσδιορισμό βασικών χαρακτηριστικών αποτελεσματικής συλλογικής δράσης και βιωσιμότητας σε συστήματα διαχείρισης των κοινών.

Ακολουθώντας μια διεπιστημονική προσέγγιση που περιλάμβανε συλλογή αρχειακού υλικού και οικολογικών δεδομένων και εθνογραφική έρευνα ερευνητές του Τμήματος Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών (Εργαστήριο Οικολογίας) του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων εφάρμοσαν το πλαίσιο της Έλινορ Όστρομ (βραβείο Νόμπελ στις οικονομικές επιστήμες το 2009) για να εξετάσουν τις κύριες κοινωνικο-οικολογικές διεργασίες που αλληλεπιδρούν στο ιερό δάσος του Γρεβενιτίου στο Ανατολικό Ζαγόρι για μια περίοδο 300 ετών.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ενώ έχουν επέλθει σημαντικές αλλαγές σε κοινωνικούς, οικονομικούς, πολιτικούς και θεσμικούς παράγοντες από την ίδρυση του οικισμού (17ος αι.), το ιερό δάσος συνεχίζει να έχει μεγάλη σημασία για την τοπική κοινότητα που λειτουργεί ως θεματοφύλακάς του. Η συλλογική δράση για τη διατήρηση του δάσους έχει επιτευχθεί υπό διάφορα καθεστώτα διακυβέρνησης που μετέτρεψαν με την πάροδο του χρόνου θρησκευτικές απαγορεύσεις και δοξασίες σε σύγχρονες προσεγγίσεις διατήρησης. Η ανάλυση επιβεβαίωσε ότι τοπικές παραδοσιακές πρακτικές διαχείρισης των «κοινών» μπορούν να χρησιμεύσουν ως επιτυχημένα κοινωνικο-οικολογικά παραδείγματα για τη σύγχρονη διατήρηση.

Η ερευνητική εργασία των Valentino Marini Govigli, Ανθούλας Ευθυμίου και Καλλιόπης Στάρα έχει τίτλο «From religion to conservation: unfolding 300 years of collective action in a Greek sacred forest» και δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Forest Policy and Economics (https://doi.org/10.1016/j.forpol.2021.102575).

 

….

 

 



ΚατηγορίεςΔασική έρευνα

Tags: , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: