Από τον επίσημο ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Γιατί χρειαζόμαστε νομοθεσία της ΕΕ για την παρακολούθηση των δασών;
Τα δάση της Ευρώπης υφίστανται αυξανόμενη πίεση λόγω της κλιματικής αλλαγής, των άμεσων ή έμμεσων επιπτώσεων από τις μη βιώσιμες ανθρώπινες δραστηριότητες και των συναφών αλλαγών στη χρήση της γης. Οι δασικές πυρκαγιές, οι εξάρσεις εμφάνισης επιβλαβών οργανισμών, οι ξηρασίες και οι καύσωνες, κίνδυνοι οι οποίοι συχνά αλληλοενισχύονται, είναι πιθανό να οδηγήσουν σε συχνότερα και εντονότερα καταστροφικά γεγονότα που δεν σταματούν στα εθνικά σύνορα. Οι πιέσεις αυτές υπονομεύουν την ανθεκτικότητα των δασών και απειλούν την ικανότητά τους να επιτελούν τις διάφορες περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές λειτουργίες τους, όπως είναι ο ρόλος που διαδραματίζουν ως φυσικές καταβόθρες άνθρακα.
Γενικά, τα στοιχεία που αφορούν την κατάσταση των δασών στην ΕΕ είναι κατακερματισμένα. Τα δεδομένα σχετικά με την περιβαλλοντική, την κοινωνική και την οικονομική τους αξία, τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος που παρέχουν είναι σε μεγάλο βαθμό ανομοιογενή και ασυνεπή. Τα δεδομένα που διαθέτουμε αυτή τη στιγμή παρουσιάζουν κενά και αλληλεπικαλύψεις και συχνά παρέχονται με πολύ μεγάλη καθυστέρηση. Επιπλέον, ακόμη και τα προηγμένα συστήματα παρακολούθησης δεν καλύπτουν τα μη δασοκομικά δεδομένα (δηλαδή τη βιοποικιλότητα και το κλίμα). Με άλλα λόγια, η ΕΕ δεν διαθέτει ένα κοινό σύστημα συλλογής μακροπρόθεσμων, ορθών και συγκρίσιμων δεδομένων για τα δάση. Το γεγονός αυτό περιορίζει την ικανότητα των κρατών μελών, των δασοκόμων, των διαχειριστών των δασών και άλλων ενδιαφερόμενων μερών να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και να ενεργούν κατά των παραγόντων πίεσης και των απειλών, μεταξύ άλλων για την ταχεία και αποτελεσματική αντιμετώπιση του κινδύνου καταστροφών.
Ένα ολοκληρωμένο σύστημα υψηλής ποιότητας για την έγκαιρη παρακολούθηση όλων των δασών και των άλλων δασικών εκτάσεων στην ΕΕ και τη διασφάλιση της συγκρισιμότητας των δεδομένων θα συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτών των απειλών, θα στηρίξει την αγροτική ανάπτυξη και τη βιοοικονομία, θα συμβάλει στη συμμόρφωση με τους συμφωνηθέντες κανόνες και τις πολιτικές της ΕΕ και θα καταστήσει δυνατή την εφαρμογή νέων επιχειρηματικών μοντέλων, όπως η ανθρακοδεσμευτική γεωργία και οι πληρωμές για τις υπηρεσίες οικοσυστημάτων. Είναι πολύ σημαντικό να προχωρήσουμε σε συστηματική παρακολούθηση των κλιματικών κινδύνων, των πηγών κινδύνου και των ζημιών όσον αφορά τα δάση σε επίπεδο ΕΕ, με υψηλή ευκρίνεια και συχνότητα, για να βελτιώσουμε τη διαχείριση των κινδύνων, την προσαρμογή και την αποκατάσταση μετά από καταστροφές.
Τι προτείνει η νομοθετική πράξη για την παρακολούθηση των δασών;
Θα θέσει σε εφαρμογή ένα ολοκληρωμένο, υψηλής ποιότητας σύστημα παρακολούθησης το οποίο θα διασφαλίζει τυποποιημένα ή εναρμονισμένα δεδομένα και θα καλύπτει όλα τα δάση και τις άλλες δασικές εκτάσεις. Θα βασιστεί στα υφιστάμενα σύνολα δεδομένων, στις ορθές πρακτικές των κρατών μελών και στην τεχνολογική πρόοδο της τηλεπισκόπησης, καθώς και στην ικανότητα της ΕΕ για την παροχή των υπηρεσιών αυτών.
Συγκεκριμένα, η νομοθετική πράξη για την παρακολούθηση των δασών θα δημιουργήσει:
- σύστημα για τη χαρτογράφηση και τον εντοπισμό των δασικών μονάδων
- πλαίσιο για τη συλλογή δεδομένων για τα δάση, με συνδυασμό:
- των τυποποιημένων δεδομένων, για τα οποία η Επιτροπή θα τεθεί επικεφαλής και θα παρέχει αποδοτική από άποψη κόστους υπηρεσία κυρίως από τη γεωσκόπηση (Copernicus)
- και των εναρμονισμένων δεδομένων, σε μεγάλο βαθμό από τις εθνικές απογραφές δασών, που είναι συγκρίσιμα σε ολόκληρη την Ευρώπη
- πλαίσιο ανταλλαγής δεδομένων για τα δάση:
τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη θα δημοσιεύουν τα δεδομένα αυτά, μεταξύ άλλων και στο σύστημα πληροφοριών για τα δάση στην Ευρώπη (FISE).
Ποιος θα επωφεληθεί από τη νομοθετική πράξη της ΕΕ για την παρακολούθηση των δασών;
Για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, η νέα νομοθετική πράξη θα προσφέρει πρόσβαση σε πληροφορίες και καλύτερης ποιότητας δεδομένα, μεταξύ άλλων σε πιο επικαιροποιημένα δεδομένα, σχετικά με τις φυσικές διαταραχές, τις δασικές καταστροφές, την ικανότητα καταβόθρας, την κατάσταση της βιοποικιλότητας και τη βιοοικονομία σε όλα τα κράτη μέλη. Με βάση τις υφιστάμενες εθνικές προσπάθειες, το πλαίσιο θα προσφέρει καλύτερα δεδομένα και γνώσεις για τη λήψη αποφάσεων και την εφαρμογή της πολιτικής. Το πλαίσιο θα συμβάλει στη δημιουργία ολοκληρωμένης διακυβέρνησης των δασών, εξασφαλίζοντας τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και ενθαρρύνοντάς τα να καταρτίσουν μακροπρόθεσμα δασικά σχέδια, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις σχετικές διαστάσεις πολιτικής και τις διάφορες λειτουργίες των δασών.
Σύμφωνα με τα τρέχοντα στοιχεία ο αντίκτυπος των μελλοντικών αυξήσεων της θερμοκρασίας σε 32 είδη δέντρων στην Ευρώπη έως το 2100 αναμένεται να μειώσει την αξία των ευρωπαϊκών δασικών εκτάσεων κατά 27 % λόγω της προβλεπόμενης μείωσης των πολύτιμων από οικονομική άποψη ειδών. Η στρατηγική και τεκμηριωμένη παρέμβαση σήμερα θα περιορίσει τη μείωση αυτή.
Οι διαχειριστές δασών μπορούν να διαθέσουν στην αγορά τις υπηρεσίες οικοσυστήματος που παρέχουν τα δάση τους, όπως οι απορροφήσεις άνθρακα, στο πλαίσιο της πιστοποίησης της ΕΕ για την απορρόφηση του άνθρακα, με βάση πιο αξιόπιστα και προσβάσιμα δεδομένα, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας. Η οικονομική αξία της καθαρής καταβόθρας άνθρακα της δασικής έκτασης της ΕΕ εκτιμάται σε 32,8 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει τον προτεινόμενο κανονισμό. Η δασοκομία και τα προϊόντα ξυλείας της ΕΕ απομακρύνουν σήμερα γύρω στα 380 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου CO2 ετησίως.
Η νομοθετική πράξη για την παρακολούθηση των δασών θα ενισχύσει τη βιώσιμη παροχή οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δασικών πόρων και υπηρεσιών. Για παράδειγμα, η παροχή ξυλείας εκτιμήθηκε σε 16 δισ. ευρώ περίπου το 2021 και η αξία των ρυθμιστικών και πολιτιστικών υπηρεσιών οικοσυστήματος (δηλ. ο έλεγχος των πλημμυρών, ο καθαρισμός των υδάτων και η αναψυχή, η συμβολή των δασών ήταν καθοριστική στη συνολική αξία της αναψυχής που βασίζεται στη φύση) εκτιμήθηκε σε 57 δισ. ευρώ περίπου.
Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ψηφιακών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ, θα έχουν νέες ευκαιρίες που θα προέλθουν από τα τυποποιημένα/ρυθμιζόμενα προϊόντα και από την περαιτέρω ανάπτυξη της αγοράς για τα εργαλεία γεωσκόπησης και εναέριας παρακολούθησης.
Τι ισχύει για τις υφιστάμενες εθνικές απογραφές δασών;
Η πρόταση βασίζεται στα υφιστάμενα εθνικά συστήματα, δεν τα αντικαθιστά. Ενισχύει επίσης το υφιστάμενο σύστημα πληροφοριών για τα δάση στην Ευρώπη (FISE). Θα συμπληρώσει, δεν θα επικαλύψει ό,τι υπάρχει ήδη σε εθνικό επίπεδο, σεβόμενη απόλυτα την αρχή της επικουρικότητας.
Το πλαίσιο θα βασιστεί στα υφιστάμενα συστήματα παρακολούθησης σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο και αποσκοπεί στη μείωση του φόρτου υποβολής εκθέσεων για τις εθνικές διοικήσεις με την εφαρμογή των αρχών της οδηγίας για τα ανοικτά δεδομένα.
Η νομοθετική πράξη θα επιφέρει πρόσθετο κόστος, περιορισμούς ή γραφειοκρατία;
Τα κράτη μέλη θα μπορούν να συλλέγουν εναρμονισμένα δεδομένα με βάση τα ήδη υπάρχοντα συστήματά τους, με την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι απαιτήσεις για την ακρίβεια των δεδομένων. Επομένως, τα κράτη μέλη θα επωφεληθούν από τη βελτίωση της συγκρισιμότητας και της συνέπειας σε ολόκληρη την ΕΕ, χωρίς την υποχρέωση να αλλάξουν τις μεθόδους τους για την παρακολούθηση, όπου εφαρμόζονται.
Η Επιτροπή θα στηρίξει επίσης τα κράτη μέλη που χρειάζονται βοήθεια, μεταξύ άλλων, παρέχοντας υπηρεσίες γεωσκόπησης. Χάρη στις προηγμένες τεχνολογίες γεωσκόπησης πολύ πιο λεπτομερή δεδομένα θα είναι διαθέσιμα με μεγαλύτερη συχνότητα, ενώ παράλληλα θα ανοίξει ο δρόμος για σημαντικές μειώσεις του κόστους παρακολούθησης. Οι υπηρεσίες του Copernicus θα παρέχονται δωρεάν από την Επιτροπή. Αυτό θα μετριάσει μέρος του πρόσθετου κόστους σε εθνικό επίπεδο.
Η πρόταση δεν εισάγει νέες άμεσες διοικητικές απαιτήσεις για τις επιχειρήσεις ούτε για τους ιδιοκτήτες δασών και τους δασοκόμους.
Επίσης, η εφαρμογή δεν συνεπάγεται σημαντικό πρόσθετο κόστος για τα κράτη μέλη, πολλά από τα οποία εφαρμόζουν ήδη συστήματα και τεχνολογίες παρακολούθησης. Αναμένεται ότι κάποια από αυτά θα έχουν μάλιστα το πλεονέκτημα να παρέχουν τεχνολογία παρακολούθησης και εμπειρία σε άλλα κράτη μέλη.
Ο νόμος θα επιβάλει πρόσθετες υποχρεώσεις στους διαχειριστές δασών;
Η πρόταση δεν ρυθμίζει τη διαχείριση των δασών. Η πρωτοβουλία επικεντρώνεται στα δεδομένα και την παρακολούθηση, καθώς και στον προαιρετικό μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για τα δάση. Δεν θα παρέμβει στις επιχειρησιακές επιλογές των κρατών μελών όσον αφορά τη διαχείριση των δασών, στην οποία περιλαμβάνεται και ο σχεδιασμός.
Θα πρέπει τα κράτη μέλη να υποβάλουν σχέδια για τα δάση στην Επιτροπή;
Το πλαίσιο θα συμβάλει στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης του δασικού σχεδιασμού, προτρέποντας τα κράτη μέλη να αναπτύξουν μακροπρόθεσμα σχέδια για τα δάση, στα οποία θα λαμβάνονται υπόψη όλες τις σχετικές διαστάσεις πολιτικής και θα υποστηρίζονται οι ανταλλαγές και η συνεργασία μεταξύ τους.
Εάν τα κράτη μέλη αποφασίσουν να συμμετάσχουν στην προαιρετική διαδικασία «ολοκληρωμένα μακροπρόθεσμα σχέδια για τα δάση», τα σχέδια αυτά θα αναπτυχθούν από τις αρμόδιες αρχές τους. Εάν υπάρχουν ήδη τέτοιου είδους σχέδια, μπορούν να προσαρμοστούν σύμφωνα με τα προτεινόμενα ελάχιστα στοιχεία για τα ολοκληρωμένα μακροπρόθεσμα σχέδια. Δεν θα υπόκεινται σε έγκριση από την Επιτροπή.
Για περισσότερες πληροφορίες
Πρόταση νομοθετικής πράξης για την παρακολούθηση των δασών
Έκθεση σχετικά με τις δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική το 2022
Πιστοποίηση απορρόφησης άνθρακα (europa.eu)
Πιστοποίηση απορρόφησης άνθρακα (europa.eu)
Categories: Δασικά Οικοσυστήματα