Μετά μεγάλης μου λύπης πληροφορήθηκα την απώλεια του Ομότιμου Καθηγητή του ΑΠΘ Νικολάου Παπαμίχου. Αν και έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, δεν παύει να με θλίβει το γεγονός της εκδημίας και τους προσωπικούς λόγους της απουσίας του άλλοτε σθένους και της προσωποποίησης της μετριοπάθειας του εκδημούντος. Η σχολή μας ήταν ιδιαίτερα τυχερή που τον δέχτηκε στις αγκάλες της το 1975 και ήταν ο πρώτος δασολόγος εδαφολόγος καθηγητής. Τα προηγούμενα χρόνια οι συνάδελφοι, όπως και ο υποφαινόμενος, έπαιρναν μαθήματα εδαφολογίας στη γεωπονική σχολή, που εκτός της γενικότητάς τους και της εξειδίκευσης προς τα γεωργικά εδάφη, αντικείμενο των συγγενών γεωπόνων, δεν επέμεναν στην ιδιομορφία και τη φυσικότητα των δασικών εδαφών. Ο νέος καθηγητής, προερχόμενος από την εφηρμοσμένη έρευνα, ενέπνεε ένα πνεύμα πρακτικότερο της θεωρίας και της βασικής έρευνας, πράγμα απαραίτητο στους φοιτητές της σχολής και ουσιώδες μιας και το έδαφος αποτελεί έναν από τους βασικότερους αβιοτικούς παράγοντες που επιδρούν στη διαμόρφωση και την κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων της δασικής βλάστησης και της σύνθεσής της. Εκτός αυτού και λόγω χαρακτήρα, μετέφερε και ένα νέο κλίμα στην αντίληψη της διδασκαλίας και των σχέσεων καθηγητή-φοιτητή, περισσότερο οικείο και φιλελεύθερο σε σχέση με την απρόσιτη αυθεντία κάποιων παλαιοτέρων, χωρίς να μειώνω την κατά περίπτωση εξοχότητα άλλων. Άνθρωπος ευγενής εκ της φύσεως, ευπροσήγορος, μετρημένος, προσγειωμένος και κατευναστικός στις ανάστατες καταστάσεις των πανεπιστημίων της μεταπολίτευσης, που πολλές φορές οδηγούσαν τους νέους σε υπερφίαλες και ανέφικτες διεκδικήσεις της «νεφελοκοκκυγίας» τους.
Ενθυμούμαι ως φοιτητής στο Περτούλι, την πρώτη μας επαφή με εδαφοτομή και το μάθημα στην ύπαιθρο, όπου σε ημικύκλιο παρακολουθούσαμε τον καθηγητή να μας εξηγεί τους εδαφικούς ορίζοντες και τον χρωματισμό τους, τη δομή τους, τη σημασία της οργανικής ουσίας, την περιεκτικότητα σε κροκάλες και χάλικες, την χονδροειδή εκτίμηση της χημικής του σύστασης και του pH, τους παράγοντες εδαφογέννεσης, την πρώτη μας επαφή με τις έννοιες κολλούβια, αλλούβια, ριπίδια και το μητρικό πέτρωμα, να ακούμε την τριβή του εδάφους και να εκτιμούμε την αμμώδη, πηλώδη, αργιλώδη υφή και τις ενδιάμεσες καταστάσεις σύνθεσής του και άλλα ενδιαφέροντα που ξεφεύγουν του παρόντος. Στην ομήγυρη των διδασκόντων παρίστατο και ο αείμνηστος καθηγητής Σπύρος Ντάφης, εξίσου προσφιλής στους φοιτητές, ο οποίος σχολίασε στο τέλος χαριτολογώντας προς τον κ. Παπαμίχο: «Αληθεύει κύριε Παπαμίχο ότι σε μια εδαφοτομή, δέκα εδαφολόγοι, θα εξέφραζαν δέκα διαφορετικές απόψεις, ενώ δέκα φυτοκοινωνιολόγοι θα συμφωνούσαν για τον εδαφικό χαρακτήρα;». Ο κ. Παπαμίχος κάπως αμήχανα και με τον δέοντα σεβασμό προς τον πρεσβύτερο καθηγητή απάντησε και εκείνος χαριτολογώντας ότι «Δυστυχώς δεν είμαστε όλοι φυτοκοινωνιολόγοι!».
Αργότερα, υποψήφιος διδάκτορας πλέον και εργαζόμενος ως επιστημονικός βοηθός στο Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Αθηνών, με τον εκλιπόντα, ο οποίος ήταν μέλος της επταμελούς συμβουλευτικής μου επιτροπής καθηγητών, συνεργαστήκαμε σε κάποιο κοινό πρόγραμμα για τους Εθνικούς Δρυμούς Παρνασσού και Οίτης. Στην ομάδα συμμετείχαν και άλλοι συνεργάτες του καθηγητές και διάδοχοί του, όπως οι κ.κ. Δημήτρης Αληφραγκής και Θανάσης Παπαϊωάννου και από την πλευρά μας ο ερευνητής Δρ Γεώργιος Μπρόφας. Πολλές εδαφοτομές μελετήθηκαν και είχα την ευκαιρία να εμβαθύνω στην εδαφολογική έρευνα του πεδίου. Οι συζητήσεις επί των εδαφοτομών, ήταν για τον υποφαινόμενο τα καλύτερα μαθήματα εδαφολογίας. Παράλληλα μας γνώρισε και πολλές ανέκδοτες ιστορίες για τη θητεία του ως ερευνητής του Ινστιτούτου, στο οποίο εργάστηκε για δέκα περίπου χρόνια και κυρίως στο πρώτο Έργο Απογραφής Δασών. Σε εκείνον οφείλεται ως ένα βαθμό και η επίβλεψη των εργασιών επέκτασης των ερευνητικών χώρων της νέας πτέρυγας του Ινστιτούτου και της αίθουσας συνεδρίων, που αποτελεί ακόμη και σήμερα ένα κόσμημα.
Φυσικά δεν είναι δυνατόν να ξεχαστούν οι κατ’ ιδίαν συναντήσεις και οι θετικές και ακριβείς του συμβουλές για την πορεία της διδακτορικής μου διατριβής. Πάντα με ένα μειλίχιο χαμόγελο και ενθάρρυνση, τόσο καταπραϋντική, ώστε να μην απελπίζομαι στα προβλήματα που αντιμετώπιζα.
Στην επέτειο των 90 χρόνων Δασικής Έρευνας, μας επισκέφτηκε μετά της συζύγου του και τίμησε με την παρουσία του τη γιορτή. Πάντα με το χαμόγελο και τις σοφές συμβουλές προς τους νεότερους ερευνητές. Πολλά του βιβλία δωρίστηκαν στη βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου και θα αποτελούν παρακαταθήκη και βοήθημα για τους ενδιαφερόμενους.
Δεν ξέρω πόσο οι συμπτώσεις καθορίζουν τις ζωές μας, αλλά ο τόπος καταγωγής του, ο Βελβενδός Κοζάνης, ήταν και ο τόπος διεξαγωγής της πρακτικής μου εξάσκησης στο μακρινό 1979. Ένας τόπος περιβαλλόμενος από δάση στις υπώρειες των δυτικών Πιερίων που αποπνέει έναν αέρα ελευθερίας και καθαρής σκέψης και που δεσπόζει πάνω από τον ποταμό Αλιάκμονα. Δεν είναι τυχαίο που ο τόπος αυτός εξέθρεψε και άλλους αξιόλογους συναδέλφους, όπως την ευγενέστατη κ. Μαρία Σαγιά και τον έτερο αξιαγάπητο καθηγητή κ. Στέφανο Μαρκάλα.
Κύριε καθηγητά είμαι βέβαιος ότι το χώμα της γενέθλιας γης θα σεβαστεί την ευγενική σας μορφή και θα σας δεχτεί με τον προσήκοντα σεβασμό έως να γίνετε εν καιρώ στοιχείο του.
Οι ερευνητές και το προσωπικό του Ινστιτούτου παραμένουν μνήμονες της προσφοράς σας και εκφράζουν τα συλλυπητήρια στη σύζυγο και τα τέκνα. Αιωνία σας η μνήμη!
Γεώργιος Καρέτσος
Δασολόγος, τ. Διευθυντής Ερευνών ΙΜΔΟ
Categories: Δασική Έρευνα, Επικαιρότητα