Η 4η Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων, θεσπίστηκε για να μας υπενθυμίζει την ευθύνη μας απέναντι στα πλάσματα με τα οποία μοιραζόμαστε τον πλανήτη — και ιδιαίτερα απέναντι στα είδη που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.
Για την Ελλάδα, η ημέρα αυτή αποτελεί ευκαιρία αναστοχασμού και εγρήγορσης. Η χώρα μας φιλοξενεί ένα από τα πλουσιότερα και πιο ιδιαίτερα οικοσυστήματα της Ευρώπης, διαθέτοντας εξαιρετικά υψηλά ποσοστά ενδημισμού: περίπου 26.000 είδη ασπονδύλων (εκ των οποίων πάνω από 4.000 είναι αποκλειστικά ελληνικά) και 1.350 είδη σπονδυλωτών (με περί τα 80 ενδημικά). Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ορισμένες ομάδες ασπονδύλων, όπως τα ισόποδα και τα διπλόποδα, το ποσοστό των ειδών της Ελλάδας που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στον πλανήτη αγγίζει το 70% ενώ στα γαστερόποδα το 60%!
Ο Κόκκινος Κατάλογος και η πίεση της Κλιματικής Κρίσης
Η μοναδική αυτή βιοποικιλότητα δοκιμάζεται σκληρά. Σύμφωνα με τον νέο Ελληνικό Κόκκινο Κατάλογο, στον οποίο αξιολογήθηκαν περίπου 6.000 ζωικά είδη (με τη συμμετοχή δεκάδων αξιολογητών και επιστημόνων υπό το συντονισμό της ΕΖΕ), το 18% των ειδών της χώρας κατατάσσεται στα Απειλούμενα, ποσοστό που αυξάνεται σχεδόν στο 26% αν συνυπολογιστούν και τα Σχεδόν Απειλούμενα είδη, ενώ ένα 23% των ειδών παραμένουν ως Ανεπαρκώς Γνωστά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάποια από αυτά δεν απειλούνται.
Όπως επισημαίνουν οι σύγχρονες μελέτες, η κλιματική κρίση δεν αποτελεί μελλοντική απειλή, αλλά μια πραγματικότητα που μεταβάλλει ήδη τις ζωικές κοινότητες:
- Ορεινά & Αλπικά Είδη: Αμφίβια και ερπετά των ελληνικών βουνών εξαναγκάζονται να μετατοπιστούν σε μεγαλύτερα υψόμετρα αναζητώντας ψυχρότερο κλίμα, όπου όμως ο ζωτικός χώρος περιορίζεται δραματικά. Στον Κόκκινο Κατάλογο, το 33% των αμφιβίων και το 13% των ερπετών της Ελλάδας εμπίπτει σε μία από τις κατηγορίες απειλής.
- Ασπόνδυλα & Επικονιαστές: Παρατηρούνται ήδη μετατοπίσεις στη σύνθεση των κοινοτήτων πεταλούδων (π.χ. στη Δαδιά) και των επικονιαστών στον Όλυμπο, ενώ η αύξηση της θερμοκρασίας διευκολύνει την εγκατάσταση θερμόφιλων και ξενικών ειδών.
- Συνέργεια απειλών: Η απώλεια, η υποβάθμιση και ο κατακερματισμός των ενδιαιτημάτων, οι αλλαγές χρήσεων γης, οι καταστροφικές πυρκαγιές και η ρύπανση παραμένουν οι κύριες αιτίες πίεσης για τη βιοποικιλότητα, με την κλιματική κρίση να λειτουργεί ως ένας επιπλέον, ολοένα και ισχυρότερος επιβαρυντικός παράγοντας.
Φωτίζοντας τα «αφανή» και σπάνια είδη: Η περίπτωση του Μυωξού του Roach ή Μυωξού της Θράκης
Η προστασία της βιοποικιλότητας δεν αφορά μόνο τα «δημοφιλή» ή εμβληματικά είδη. Αφορά εξίσου – αν όχι περισσότερο – τα μικρά, λιγότερο γνωστά ή «αφανή» πλάσματα που έχουν αναντικατάστατους ρόλους στη λειτουργία των οικοσυστημάτων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη επιστημονική επιτυχία μελών της ΕΖΕ στον Έβρο: η πρώτη καταγραφή ζωντανού ατόμου του Μυωξού του Roach (Myomimus roachi) στην Ελλάδα. Πρόκειται για ένα από τα σπανιότερα και Κρισίμως Κινδυνεύοντα θηλαστικά της Ευρώπης, που στην Ελλάδα απαντάται αποκλειστικά στα αγροδασικά τοπία του Έβρου. Η ανακάλυψη αυτή αναδεικνύει ότι η ελληνική φύση κρύβει ακόμη ανεξερεύνητους θησαυρούς, οι οποίοι απαιτούν άμεση μελέτη και προστασία, πριν χαθούν οριστικά.
Ο Ρόλος της Ελληνικής Ζωολογικής Εταιρείας
Για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, η Ελληνική Ζωολογική Εταιρεία συμβάλλει στην έρευνα, καταγραφή, ανάδειξη και προστασία της ελληνικής πανίδας, συνδέοντας τη βασική έρευνα με τις σύγχρονες ανάγκες διατήρησης της βιοποικιλότητας. Η Εταιρεία αριθμεί σήμερα περισσότερα από 200 μέλη από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό και παραμένει στην πρώτη γραμμή….Ενδεικτικά:
- Έχει δημιουργήσει και συντηρεί τον Ψηφιακό Άτλαντα των Θηλαστικών της Ελλάδας (atlas.hzoos.gr).
- Συμμετέχει ενεργά στις αξιολογήσεις του καθεστώτος απειλής των ειδών (Ελληνικός Κόκκινος Κατάλογος).
- Συμβάλλει στον δημόσιο διάλογο για ζητήματα διαχείρισης και προστασίας της άγριας ζωής, προωθώντας αποφάσεις που βασίζονται στην επιστημονική γνώση.
- Ενισχύει τη νέα γενιά ερευνητών μέσω των Υποτροφιών ΕΖΕ «Μαργαρίτα Μεταλληνού» και υποστηρίζει το WWF Ελλάς στο πρόγραμμα υποτροφιών που αυτό υλοποιεί. στο πλαίσιο της ‘Συμμαχίας για την Άγρια Ζωή’.
- Διατηρεί σταθερά ζωντανό τον επιστημονικό διάλογο μέσα από τη διοργάνωση του Διεθνούς Συνεδρίου Ζωογεωγραφίας και Οικολογίας της Ελλάδας και των Γειτονικών Περιοχών, το οποίο το 2028 θα διεξαχθεί για 17η φορά στον Έβρο!
Η προστασία της άγριας ζωής δεν είναι πολυτέλεια· είναι ζήτημα οικολογικής ισορροπίας, οικο-ηθικής και ανθεκτικότητας της ίδιας της κοινωνίας μας απέναντι στην κλιματική κρίση.
Πηγή: hzoos.gr
Categories: Άγρια Ζωή