Συμμετοχή δασικών υπαλλήλων σε συμβάν δασικής πυρκαγιάς που έγινε στις 16/7/2020 στην περιοχή του Εθνικού Δρυμού Σουνίου, περιοχή ευθύνης Δασαρχείου Λαυρίου

(προσωπική εμπειρία πεδίου)

Γεώργιος Μαχαίρας,
Δασολόγος

Ήταν το πρώτο σοβαρό επεισόδιο δασικής πυρκαγιάς στην περιοχή ευθύνης Δασαρχείου Λαυρίου στην οποία παραβρέθηκα μετά το 2014 με την υπηρεσιακή μου ιδιότητα. Το παρακάτω κείμενο αποτελεί αφήγηση των γεγονότων που έλαβαν χώρα στο συμβάν της δασικής πυρκαγιάς και στην ουσία αποτέλεσε μια πρώτη εμπειρία πεδίου μετά την ισχύ της με αρ. 181752/2052/02-05-2019 ΚΥΑ (ΦΕΚ 1525/Β/07-05- 2019), «Ρύθμιση θεμάτων μεταξύ Π.Σ και Δ.Υ σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο».

Ιστορικό: Περίπου στις 1.00 μ.μ. τέσσερα (4) άτομα προσωπικό του Δασαρχείου Λαυρίου και χωρίς να έχουμε ειδοποιηθεί από κανέναν (το συμβάν ήταν ορατό από τα γραφεία της Υπηρεσίας), μεταβήκαμε στο μέτωπο της πυρκαγιάς. Το συμβάν λάμβανε χώρα στην περιφερειακή ζώνη του Εθνικού Δρυμού Σουνίου. Το τοπογραφικό ανάγλυφο και η καύσιμη ύλη συνετέλεσαν η πυρκαγιά να έχει γίνει «κόμης» από τις πρώτες στιγμές, με τις φλόγες να φτάνουν σε μεγάλο ύψος. Η ένταση όμως του ανέμου ήταν αυτή που δεν βοηθούσε στην γρήγορη επέκταση της πυρκαγιάς.

Φώτο 1. Πυρκαγιά κόμης, το μέτωπο έχει περάσει την περίφραξη της ΕΒΟ και κατευθύνεται στο όριο (κάτω μέρος στην φωτογραφία) του πυρήνα του Εθνικού Δρυμού Σουνίου

Φώτο 2. Διακρίνεται πυροσβεστικό όχημα επί δασικού δρόμου κάθετα στο μέτωπο της φωτιάς. Η φωτογραφία έχει ληφθεί εντός του αρχαιολογικού χώρου.

Η φωτιά έκαιγε ακόμη μέσα στον περιφραγμένο χώρο της «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΜΥΝΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α.Β.Ε.Ε. (ΕΒΟ-ΠΥΡΚΑΛ)», αλλά όπως προανέφερα ο άνεμος ήταν… ο μοναδικός σύμμαχος στην αργή της εξάπλωση. Στο σημείο του μετώπου ήταν αρκετά πυροσβεστικά οχήματα αλλά όπως διέκρινα δεν είχαν ακόμα λάβει οδηγίες για το που θα αντιμετωπίσουν το μέτωπο. Με το υπηρεσιακό όχημα μπήκαμε στον περιφραγμένο αρχαιολογικό χώρο για να έχω καλύτερη άποψη του χώρου. Η φωτιά είχε σαφή κατεύθυνση προς τον πυρήνα του δρυμού και μεταξύ του μετώπου και του ορίου του πυρήνα υπάρχει δασικός δρόμος ο οποίος στο κρίσιμο σημείο του, είχε καθαριστεί από την δασική βλάστηση τον προηγούμενο χρόνο από την Αρχαιολογική Υπηρεσία και ύστερα από άδεια του δασαρχείου Λαυρίου.

Ο διοικητής της ΠΥ Λαυρίου ήταν ήδη στο συμβάν και στο ίδιο μέρος που είχαμε μεταβεί εμείς. Να σημειωθεί ότι είναι νέος διοικητής και από την πρώτη στιγμή κατάλαβα ότι δεν είχε ακριβή αίσθηση του χώρου που βρισκόταν. Λίγο αργότερα θα εμφανιζόταν ανώτερος αξιωματικός που από το βαθμό και την ιδιότητά του κατάλαβα ότι θα αναλάμβανε τον συντονισμό των δυνάμεων.

Του ρώτησα που είναι τα εναέρια μέσα και μου απάντησε ότι έχουν κληθεί. Η ώρα περνούσε και προσπάθησα να επικοινωνήσω με τον δασικό υπάλληλο βάρδιας στο Συντονιστικό της Πυροσβεστικής. Σύντομα με κάλεσε στο τηλέφωνο και ζήτησα να μεταφέρει το γεγονός ότι έχουν αργήσει τα εναέρια μέσα, η πυρκαγιά ήταν ήδη κόμης, και ήταν απαραίτητη η συνδρομή τους αφού σε λιγότερα από 100 μέτρα σε ευθεία γραμμή θα έμπαινε στο πυρήνα του Εθνικού Δρυμού.

Τα πρώτα εναέρια (ελικόπτερα τύπου Ericson) μέσα έκαναν την εμφάνισή τους αφού είχε σχεδόν συμπληρωθεί (1) μία ώρα από την εκδήλωση της πυρκαγιάς και κάνοντας αναγνωριστική πτήση άρχισαν να προσβάλλουν την άκρη του μετώπου προς την θέση Άγια Τριάδα. Διατηρώντας επαφή με τον, μέχρι εκείνη τη στιγμή επικεφαλής, επέμεινα να πει στους πιλότους σε ποια θέση είναι κρίσιμη να γίνουν οι πρώτες βολές όπου και του έδινα πληροφορίες για την θέση που είμαστε καθώς σε ποιό σημείο θα υπάρχει πρόβλημα αν ξεφύγει το μέτωπο να εξαπλωθεί η πυρκαγιά.

Νομίζω άκουσε την γνώμη μου που ίσως να βοήθησε επικουρικά γιατί φάνηκε να είχε και ο ίδιος σωστή αντίληψη του χώρου.

Του επισήμανα επίσης τον κίνδυνο μετάδοση πυρκαγιάς μέσα από καύτρες όπου θα ήταν πια μέσα στον πυρήνα του Δρυμού και του πρότεινα να αφήσει ένα μικρό όχημα στον κεντρικό δρόμο αλλά μου απάντησε ότι τώρα προέχει η αντιμετώπιση του μετώπου. Μισή ώρα αργότερα στο σημείο που του είχα επισημάνει, τρία (3) οχήματα θα έσβηναν εστία που είχε εκδηλωθεί από καύτρες…

Φώτο 3. Κατάσβεση πυρκαγιάς από καύτρες (spot fire) εντός πυρήνα Εθνικού Δρυμού

Μέχρι την εμφάνιση των εναερίων μέσων και με την καθοδήγηση του προέδρου της τοπικής κοινότητας Αγίου Κωνσταντίνου (άριστος γνώστης της περιοχής) τα πρώτα πυροσβεστικά οχήματα μετέβηκαν στην σωστή θέση όπου ξεκίνησαν κατάσβεση. Δυστυχώς με την καθυστερημένη άφιξη των εναερίων μέσων και με τον εφοδιασμό σε νερό, τα περισσότερα αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν (και σωστά) σε ασφαλέστερο σημείο για να ανεφοδιαστούν αλλά και να μην εγκλωβιστούν μέσα στο μέτωπο. Εν τω μεταξύ με την άφιξη περισσοτέρων δυνάμεων και με τις συνεχείς ρίψεις νερού των ελικοπτέρων και αεροπλάνων και επαναλαμβάνω λόγω της χαμηλής έντασης του ανέμου περίπου στις 3.00 μ.μ. το μεσημέρι η φωτιά ήταν υπό έλεγχο.

Ο κύριος όγκος δυνάμεων κατά την διάρκεια της κατάσβεση είχε επικεντρωθεί στη θέση Αγία Τριάδα (εντός του περιφραγμένου χώρου της ΕΒΟ) όπου είδα τον Αρχηγό του Π.Σ. και άλλους ανώτερους αξιωματικούς να συντονίζουν τους πυροσβέστες. Παρών ήταν και ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων. Σε όλη την διάρκεια της παραμονής μας στο χώρο του συμβάντος είχα συνεχή επικοινωνία με τον Δασάρχη και τον υπεύθυνο δασικό υπάλληλο που εκτελούσε υπηρεσία στο Συντονιστικό Κέντρο του Πυροσβεστικού Σώματος. Αποχωρήσαμε από το σημείο της πυρκαγιάς κατά τις 3.30 μ.μ. με την βεβαιότητα ότι η ολική κατάσβεση ήταν θέμα ωρών.

Το απόγευμα της ίδιας μέρας ύστερα από ενημέρωση από τον δασοφύλακα βάρδιας ότι στο χώρο της πυρκαγιάς έχει έρθει χωματουργικό μηχάνημα μισθωμένο από την Περιφέρεια Αττικής (διαμορφωτήρας τύπου cat D8), εκπλάγηκα και παρότι δεν είχα υπηρεσία μετέβηκα εκ νέου στο χώρο της πυρκαγιάς. Η φωτιά είχε σβήσει, μικρές αναζωπυρώσεις υπήρχαν εντός της καμένης έκτασης, απόλυτα ελεγχόμενες από τις δασοπυροσβεστικές δυνάμεις, και με το μηχάνημα έργου (σημειωτέον εντός αρχαιολογικής περιοχής και ορίου του πυρήνα του Εθνικού Δρυμού) να … καταστρέφει βλάστηση χωρίς λόγο και αιτία.

Κατευθύνθηκα στο χειριστή του μηχανήματος και του ζήτησα, αφού δεν υπάρχει κίνδυνος ούτε ενεργό μέτωπο, να σταματήσει την… δημιουργία αντιπυρικής ζώνης, δυσανασχετώντας σταμάτησε λέγοντάς μου ότι εκτελεί εντολές ανωτέρων.

Φώτο 4. Τμήμα της αντιπυρικής ζώνης που έγινε μετά τον έλεγχο της πυρκαγιάς χωρίς να υπάρχει κίνδυνος και εντός του πυρήνα Εθνικού Δρυμού

Μετέβηκα στην δασική θέση Αγία Τριάδα όπου είχαν συγκεντρωθεί η ηγεσία του Π.Σ. και απευθύνθηκα στον Αρχηγό, αφού του συστήθηκα, ζητώντας του, αφού η πυρκαγιά έχει οριοθετηθεί και υπάρχει μεγάλη διασπορά δυνάμεων ότι δεν είναι ανάγκη να καταστρέφουμε ένα τμήμα του Πυρήνα του Δρυμού και Αρχαιολογικό Χώρο με μια περιττή αντιπυρική ζώνη. Με άκουσε προσεκτικά και με παρέπεμψε σε πολύ φιλικό τόνο σε άλλον ανώτερο αξιωματικό που ήταν και δασολόγος. Αφού του εξήγησα το θέμα κατευθυνθήκαμε μαζί στην συγκεκριμένη θέση και έδωσε εντολή να σταματήσει η δημιουργία της ζώνης.

Ερωτήματα – Παρατηρήσεις

Σύμφωνα με την ΚΥΑ, άρθρο 3 παρ. 7 του κεφ. Β. (ρόλος Δασικών Υπηρεσιών Αποκεντρωμένων Διοικήσεων), «ο εκπρόσωπος της Δ.Υ. που παρευρίσκεται σε ένα συμβάν έχει συμβουλευτικό ρόλο και συνεργάζεται με τον επικεφαλής των δυνάμενων καταστολής, παρέχοντας πληροφορίες σχετικά με το δασικό οδικό δίκτυο, το ανάγλυφο, την υπάρχουσα δασική βλάστηση, τις πιθανές θέσεις διάνοιξης αντιπυρικών ζωνών κ.λ.π.». Ο ανωτέρω ρόλος εξειδικεύεται στην αρ. πρωτ. ΥΠΕΝ/ΔΠΔ/56858/323/21-06-2019 οδηγία του αναπληρωτή Υ.Π.ΕΝ. (ΑΔΑ: 6Λ4Ο4653Π8-59Ν) όπου επισημαίνεται ότι: «η γνώμη του δασικού υπαλλήλου άπτεται μόνο της περιγραφής του δασικού χώρου και των παραμέτρων που τον συνθέτουν, με λιτότητα και σαφήνεια και σε καμία περίπτωση δεν υπεισέρχεται σε άλλα πεδία που εκφεύγουν αυτό».

  1. Αν τηρούσαμε κατά γράμμα την ανωτέρω ΚΥΑ, ο ρόλος μας σαν δασικοί υπάλληλοι δεν θα διέφερε με αυτόν οποιουδήποτε θα μπορούσε να είχε παραβρεθεί στο συμβάν. ΔΕΝ ΖΗΤΗΘΗΚΕ σε καμία περίπτωση η γνώμη μας, ίσως γιατί δεν είχε κριθεί ως «Κρίσιμο Περιστατικό» αφού ο δείκτης επικινδυνότητας δεν ήταν κατηγορίας 4 ή 5. Μια πυρκαγιά όμως «κόμης» σε πυκνό πευκοδάσος μερικές εκατοντάδες μέτρα από τον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού Σουνίου δεν είναι «Κρίσιμο Περιστατικό»;;;
  2. Ποιος είναι αυτός που δίνει εντολή να δημιουργηθεί αντιπυρική ζώνη σε μια οριοθετημένη πυρκαγιά με δεκάδες οχήματα και οδικό δίκτυο σε απόσταση μερικών δεκάδων μέτρων;;; Ποιος ο ρόλος του δασικού υπαλλήλου στο θέμα αυτό. Πήρα την πρωτοβουλία να σταματήσω ένα μηχάνημα να καταστρέφει χωρίς λόγο δασική βλάστηση εντός του πυρήνα του Εθνικού Δρυμού. Ήταν παράβαση οδηγίας;;; Ποιος αν όχι ο διαχειριστής του δάσους (για να αντιγράψω τα λόγια του συγγραφέα του άρθρου «Η καταστροφή του Εθνικού Δρυμού Σουνίου – Οι δασικές πυρκαγιές, οι ευθύνες, οι αλήθειες και τα ψέματα»), ξέρει από πριν ποιο τμήμα θα μπορούσε να «θυσιαστεί» για αντιπυρική ζώνη και ποιο πρέπει οπωσδήποτε (όπως η αναγέννηση) να σωθεί; Ποιος ξέρει αν όχι ο διαχειριστής του δάσους σε ποιο τμήμα είχαν γίνει καθαρισμοί τα προηγούμενα έτη, πού θα μπορούσε να γίνει ενισχυθεί με αντιπυρική ζώνη;;;
  3. Θετικό ήταν το γεγονός ότι ανώτερος αξιωματικός του Π.Σ. που παραβρέθηκε στο συμβάν ήταν δασολόγος. Παρατήρησα ότι έδωσε σωστές εντολές και φυσικά υπήρξε κατανόηση στο αίτημά μου για αποχώρηση του διαμορφωτήρα.
  4. Η ζημιά σε έκταση μπορεί να μην είναι μεγάλη αλλά αναλογικά με την έκταση του Εθνικού Δρυμού Σουνίου είναι σημαντική. Δεν κάηκε θαμνώδης βλάστηση αλλά ώριμο αναγεννημένο δάσος χαλεπίου πεύκης ηλικίας 35 ετών και μικρό τμήμα του πυρήνα του Εθνικού Δρυμού.
  5. Το οδικό δίκτυο εντός του περιφραγμένου χώρου της ΕΒΟ ήταν σε καλή κατάσταση αλλά δεν είχε γίνει κανένας καθαρισμός εκατέρωθεν των δρόμων καθώς και της αντιπυρικής ζώνης που περιβάλλει την ΕΒΟ. Ποια αβελτηρία οδήγησε στην εκτέλεση δοκιμών εν μέσω της αντιπυρικής περιόδου με ελλιπή αντιπυρικά μέτρα;;;
  6. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι με μεγαλύτερη ένταση ανέμου και με δεδομένη την εξάπλωσή της νοτίως όπου η ζώνη μίξη δασών οικισμών είναι προβληματική, (συνθήκες που προσομοιάζουν με τον οικισμό στο Μάτι), δεν θα μπορούσε να ελεγχθεί η πυρκαγιά με την καθυστερημένη αποστολή των εναερίων μέσων.

Όλα τα παραπάνω παρατίθενται για έναν μελλοντικό διάλογο και στον αυξημένο ρόλο που η Δασική Υπηρεσία θα πρέπει να έχει όχι μόνο στην πρόληψη.

Μοιραστείτε το!
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin


ΚατηγορίεςΑπόψεις, Δασική Υπηρεσία, Προστατευόμενες περιοχές, Πυρκαγιές - Αναδασώσεις

Tags: , , , , , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: