Οι διαδικασίες κατάρτισης Δασικών Χαρτών και Κτηματογράφησης στην πρόσφατη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας

Οι διαδικασίες κατάρτισης Δασικών Χαρτών και Κτηματογράφησης στην πρόσφατη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας

Σόφη Ε. Παυλάκη, Δικηγόρος

Εισαγωγή

Η παρέμβαση που ακολουθεί αφορά το ιδιαίτερα σημαντικό και επίκαιρο ζήτημα της επίδρασης της διαδικασίας κατάρτισης δασικών χαρτών στην κτηματογράφηση, όπως απασχόλησε το Συμβούλιο της Επικρατείας στις αποφάσεις του 805/2016 και 1203/2017.

Η υπόθεση αφορά συνεκδίκαση δύο αιτήσεων ακυρώσεως του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης κατά των Υπουργών ΠΕΚΑ και Αγροτ. Ανάπτυξης και κατά της ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΕ και του Οργανισμού Κτηματολογίου και Χαρτογραφήσεων Ελλάδος (ΟΚΧΕ) με αίτημα την ακύρωση της παραλείψεως του Υπουργού και της Κτηματολόγιο ΑΕ να ολοκληρώσουν τη διαδικασία κατάρτισης δασικών χαρτών, γεγονός που επέτρεψε τη συνέχιση της κτηματογράφησης χωρίς να έχουν κυρωθεί δασικοί χάρτες.

Η παραπεμπτική απόφαση ΣτΕ 805/2016 (Τμ. Ε΄, 7μ.)

Η πρώτη απόφαση 805/2016 έκρινε ότι η κύρωση δασικών χαρτών προωθείται άμεσα και αυτοτελώς σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη διαδικασία εν όψει του υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος που επιτελούν οι δασικοί χάρτες και του μακρού χρονικού διαστήματος, που έχει παρέλθει χωρίς να ολοκληρωθεί η σχετική διαδικασία, από την οποία εξαρτάται η αποτελεσματική προστασία του δασικού πλούτου της χώρας.

Κρίθηκε ακόμη ότι με τη διάταξη του άρθρου 27 παρ. 7 του ν. 2664/1998 ο νομοθέτης μερίμνησε για την άμεση και ταχεία εκκίνηση της διαδικασίας κατάρτισης δασικών χαρτών σε περιοχές που κηρύσσονται υπό κτηματογράφηση χωρίς να διαθέτουν κυρωμένους δασικούς χάρτες. Η διαδικασία αυτή θα πρέπει κατά την απόφαση να ολοκληρώνεται στον απολύτως αναγκαίο χρόνο, πριν την περαίωση του σταδίου κτηματογράφησης, ώστε τα δεδομένα που προκύπτουν να λαμβάνονται υπόψη για την αποτύπωση των πρώτων εγγραφών στα κτηματολογικά βιβλία.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι η έκδοση οριστικής απoφάσεως έπρεπε ν΄ αναβληθεί, προκειμένου η Διοίκηση να διευκρινίσει, αν στις επίμαχες περιοχές των 107 υπό κτηματογράφηση ΟΤΑ ελήφθησαν υπ΄ όψη οι δασικοί χάρτες κι αν είχαν καταρτισθεί σύμφωνα με την απόφαση 32/2013 της Ολομέλειας.

Η νέα απόφαση ΣτΕ 1203/2017 (Τμ. Ε΄, 7μ.)

Φθάνουμε έτσι στη νεότερη απόφαση 1203/2017 της 7μελούς Συνθέσεως του Ε΄ Τμήματος του Δικαστηρίου, η οποία αποφαινόμενη επί των παραπεμφθέντων ζητημάτων έκρινε ότι:

Το εθνικό κτηματολόγιο ανάγεται σε συνταγματική υποχρέωση του Κράτους για την επίτευξη πολλαπλών σκοπών δημοσίου συμφέροντος, όπως η πλήρης καταγραφή, ανάδειξη και αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας και των δικαιωμάτων εγγείου ιδιοκτησίας προς διασφάλιση της δημόσιας πίστης, η ορθολογική οργάνωση και ανάπτυξη της χώρας βάσει αξιόπιστων πληροφοριών ως προς τα γεωχωρικά δεδομένα και τις χρήσεις γης και η χάραξη κι εφαρμογή πολιτικής γης, αγροτικής πολιτικής και αναπτυξιακού σχεδιασμού σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, για την προστασία του περιβάλλοντος, των φυσικών πόρων και των ευαίσθητων οικοσυστημάτων.

Από τον συνδυασμό των εφαρμοστέων διατάξεων με το άρθρο 117 παρ. 3 του Συντάγματος και τις διατάξεις περί κοινοχρήστων πραγμάτων του Αστικού Κώδικα προκύπτει ότι τα δάση, ως φυσικό κεφάλαιο και κατ΄ εξοχήν περιβαλλοντικό αγαθό, τελούν υπό αυστηρό προστατευτικό καθεστώς.

Ειδικά δε τα δημόσια δάση αποτελούν δημόσια αγαθά και ανήκουν στη δημόσια κτήση είτε ως ιδιόχρηστα είτε ως κοινόχρηστα, όταν είναι ελεύθερη η χρήση τους από το κοινό.

Βασική συνιστώσα διασφάλισης της συνταγματικής προστασίας των δασών και της αέναης διατήρησής τους συνιστά κατά την απόφαση η σύνταξη Δασολογίου, στο οποίο θα αποτυπώνονται, κατά τρόπο ακριβή και οριστικό, τα δάση και οι δασικές εκτάσεις της χώρας.

Κατά το μέρος που αφορούν δημόσιες δασικές εκτάσεις οι διαδικασίες κατάρτισης Κτηματολογίου και Δασολογίου συμπλέκονται ως προς τον σκοπό και τη διαδικασία. Και τούτο, διότι οι δημόσιες δασικές εκτάσεις αποτελούν πολύτιμο περιβαλλοντικό αγαθό, στην προστασία του οποίου αποσκοπεί το Δασολόγιο και ουσιώδες τμήμα της δημόσιας κτήσης εν όψει και του τεκμηρίου κυριότητας του Δημοσίου επί δασικού χαρακτήρα εκτάσεων σε μεγάλα τμήματα του εθνικού χώρου.

Για την έγκυρη τελείωση του Κτηματολογίου απαιτείται η προηγούμενη ολοκλήρωση του Δασολογίου, αφού μόνη αυτή εξασφαλίζει για το Δημόσιο νόμιμο τίτλο δήλωσης ιδιοκτησίας.

Η κατάρτιση δασικών χαρτών και Δασολογίου συνιστά και αυτοτελώς συνταγματική επιταγή, η συμμόρφωση προς την οποία έχει αδικαιολόγητα βραδύνει. Οφείλει δε να προηγηθεί του Κτηματολογίου, προκειμένου το τελευταίο να εξοπλιστεί με τη δυνατότητα να εγγυηθεί αποτελεσματικά την προστασία των στοιχείων της δημόσιας κτήσης δασικού χαρακτήρα, επιτελώντας τη συνταγματική αποστολή του.

Παρόμοια με το Δασολόγιο διαδικασία υπό εξέλιξη και ομοίως συνταγματικής επιταγής είναι αυτή του Κτηματολογίου, η οποία δεν επιτρέπεται να θεωρείται προϋπόθεση του Δασολογίου, είναι όμως καθ΄ όλα σύμφωνο με το Σύνταγμα να τίθενται οι πόροι και τα τεχνικά μέσα ολοκλήρωσής της στη διάθεση του Δασολογίου, σε επίπεδο διαδικαστικής διευκόλυνσης και όχι στόχων, οι οποίοι οφείλουν να παραμένουν εναρμονισμένοι μεν μεταξύ τους, αλλά διακριτοί. Επιτρεπτώς συναφώς κατά το Σύνταγμα ανατίθεται η κρατική αποστολή της κατάρτισης Δασολογίου και δασικών χαρτών σε ιδιώτες.

Κρίθηκε ακόμη με τη νέα απόφαση ότι η έλλειψη δασικών χαρτών και Δασολογίου δεν συνιστά νομικό κώλυμα για την κίνηση και πρόοδο της διαδικασίας Κτηματογράφησης, αλλά μόνο για την περαίωσή της.

Η παράλειψη της Διοικήσεως να καταρτίσει δασικούς χάρτες μπορεί να επιδράσει στο κύρος πράξεων λειτουργίας του Κτηματολογίου και της νομιμότητάς του εν γένει, με μέγιστες σοβαρότατες συνέπειες για την ασφάλεια των συναλλαγών, την ορθολογική οργάνωση και ανάπτυξη της Χώρας και τη δημόσια πίστη.

Όσον αφορά το δεύτερο ερώτημα της προδικαστικής αποφάσεως, αν οι δασικοί χάρτες έχουν εναρμονισθεί με την απόφαση 32/2013 της Ολομέλειας, δηλαδή αν έχουν συμπεριληφθεί σε αυτούς εκτάσεις που δεν θα πληρούσαν τις προϋποθέσεις υπαγωγής τους στη δασική νομοθεσία βάσει των αντισυνταγματικών και καταργηθεισών διατάξεων του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3208/2003, αλλά πληρούν τις προϋποθέσεις αυτές αφ΄ ότου οι ως άνω διατάξεις κρίθηκαν ανίσχυρες, η ΕΚΧΑ ΑΕ (Εθνικό Κτηματολόγιο και Χαρτογράφηση ΑΕ) δεν απαντά περιοριζόμενη να βεβαιώσει ότι οι δασικοί χάρτες έχουν καταρτισθεί με βάση τη διαδικασία του ν. 3889/2010.

Το Δικαστήριο ανέβαλε εκ νέου την έκδοση οριστικής αποφάσεως (ορίζοντας νέα ρητή δικάσιμο για την 6η Δεκεμβρίου 2017), προκειμένου η Διοίκηση εντός προθεσμίας έξι μηνών να εκθέσει τις απόψεις της επί των εξής νέων ζητημάτων:

– ποιος είναι ο εκτιμώμενος χρόνος ολοκλήρωσης των δασικών χαρτών και του Δασολογίου εν γένει καθώς και ποιος είναι ο εκτιμώμενος χρόνος ολοκλήρωσης των δασικών χαρτών σε περιοχές όπου το Κτηματολόγιο έχει ήδη λειτουργήσει κι έχουν γίνει οι πρώτες εγγραφές,

– ποια μέτρα έχει λάβει ή προτίθεται να λάβει η Διοίκηση προκειμένου οι δασικές εκτάσεις επί των οποίων έχουν εγγραφεί δικαιώματα βάσει δηλώσεων τρίτων να μην αποσυνδεθούν από τη δημόσια κτήση στις περιοχές όπου ήδη λειτουργεί Κτηματολόγιο,

– ποια μέτρα έχει λάβει ή προτίθεται να λάβει η Διοίκηση, προκειμένου δασικές εκτάσεις που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις υπαγωγής τους στη δασική νομοθεσία βάσει των αντισυνταγματικών (κατά την απόφαση ΣτΕ Ολ 32/2013) και καταργηθείσων (κατ΄ άρθρο 9 παρ. 1 ν. 3818/2010) διατάξεων του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3208/2003, να συμπεριληφθούν στους δασικούς χάρτες,

– σε πόσες από τις υπό κτηματογράφηση περιοχές προβλέπεται ολοκλήρωση των δασικών χαρτών πριν τη λειτουργία Κτηματολογίου και σε πόσες υπό τις υπό κτηματογράφηση περιοχές επίκειται η λειτουργία Κτηματολογίου χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί και κυρωθεί δασικοί χάρτες.

Συμπεράσματα και επισημάνσεις

Από την παράθεση και σύντομη ανάλυση των βασικών ως άνω σκέψεων των εξεταζομένων αποφάσεων, ιδιαίτερη σημασία έχει να τονίσουμε ένα σημείο που αποκτά ξεχωριστή βαρύτητα, εν όψει των γενικότερων οικονομικοπολιτικών προκλήσεων για τα δάση μας, των εξελίξεων στα θέματα των δασικών χαρτών και της τροπής που η νομοθετική αντιμετώπισή τους έχει λάβει ανά τη χώρα.

Συγκεκριμένα, ιδιαίτερα αξιομνημόνευτη θεωρώ την κρίση του δικαστηρίου στην απόφαση ΣτΕ 1203/2017, η οποία προχωρώντας πολύ πέραν της βασικής αναλόγου σκέψεως της παραπεμπτικής αποφάσεως ΣτΕ 805/2016, επιτυγχάνει να ενσωματώσει με ιδιαίτερη ευστοχία τη μέριμνα για την προστασία και διατήρηση της δημόσιας δασικής κτήσης στην Ελλάδα σήμερα στους θεμελιώδεις όρους της διαδικασίας κύρωσης δασικών χαρτών και κατάρτισης Δασολογίου, ως περαιτέρω βασικής συνιστώσας της εξίσου σημαντικής διαδικασίας της Κτηματογράφησης.

Αντιπαραβάλλοντας εν συνεχεία τις αξιομνημόνευτες αυτές σκέψεις της αποφάσεως ΣτΕ 1203/2017 με πρόσφατες νομοθετικές επιλογές, όπως εκείνες των διατάξεων του άρθρου 4 του ν. 4467/2017, που αντικατέστησε το άρθρο 47Β του ν. 998/1979 καθιερώνοντας την έναντι χρηματικού ανταλλάγματος γεωργική εκμετάλλευση αδιακρίτως δημοσίων και ιδιωτικών δασικών εκτάσεων που εκχερσώθηκαν παράνομα κατά το παρελθόν, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι από την άποψη αυτή, η συμβολή της νέας αυτής αποφάσεως 1203/2017 του Ε΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας αποκτά καίρια, αν όχι και ιστορική σημασία.

_________________________________________

* Παρέμβαση στο πλαίσιο επιστημονικής εκδήλωσης που διοργάνωσε η Ένωση Αστικολόγων, την 4η Μαΐου 2017, στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών με γενικό θέμα: «Δάση και Δασικοί χάρτες».

Διαβάστε επίσης:
Κατάρτιση Δασικών Χαρτών και Διαδικασία Κτηματογράφησης

.

.


nomiki_epikairotita-001


.
Δημοσιεύτηκε στο dasarxeio.com | 05.05.2017

.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s