Αναμόρφωση ν. 4412/2016 περί δημοσίων συμβάσεων και η βιοποικιλότητα

 

ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ Ν. 4412/2016 – Ν. 4782/2021
«ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟ, ΤΗΝ ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ,ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΣΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΤΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ,ΤΙΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ»
ΚΑΙ Η ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ…

Κατερίνα Αλαφογιάννη,
Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος,
Εργολήπτης Δημοσίων Έργων

Δημοσιεύθηκε και επίσημα σε ΦΕΚ ο ν. 4782/2021 “Εκσυγχρονισμός, απλοποίηση και αναμόρφωση του ρυθμιστικού πλαισίου των δημοσίων συμβάσεων, ειδικότερες ρυθμίσεις προμηθειών στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας και άλλες διατάξεις για την ανάπτυξη, τις υποδομές και την υγεία.”. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, παρά τις προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί στον τεχνικό κόσμο για την αναμόρφωση του πολύπαθου 4412/16 περί δημοσίων συμβάσεων, κινείται σε λάθος κατεύθυνση.

Ξεκινώντας με τη μετάφραση του ορισμού του έργου από την ευρωπαϊκή οδηγία, χωρίς τον απαραίτητο συσχετισμό και την επικαιροποίηση  με τους  Κωδικούς του Κοινού Ευρωπαϊκού Λεξιλογίου (CPV), και την αντιστοιχία με τους ΚΑΔ (Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας) του φορολογικού μας συστήματος , αρχίζει και διαφαίνεται η απουσία τεχνικού υποβάθρου στην επιτροπή που το συνέταξε. Συγχρόνως με τη διατήρηση του ορισμού της προμήθειας ως έχει, ανοίγει διάπλατα η μετατροπή των έργων σε προμήθειες.

Δημιουργούνται συμβάσεις δύο ταχυτήτων: με απευθείας ανάθεση κι απλές διαδικασίες και οι άνω των 30.000€ όπου οι απαιτήσεις εξομοιώνονται με όλους τους μεγάλους διαγωνισμούς, εξαφανίζοντας τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες αδυνατούν να αντέξουν το διοικητικό κόστος, τη γραφειοκρατία, τις προσφυγές, κλπ. Το δημόσιο επιβαρύνεται με ένα αναποτελεσματικό και δυσκίνητο μηχανισμό καθυστερήσεων, καταργώντας την αρχή της αναλογικότητας.

Επιπλέον αλλάζοντας τον τρόπο υπολογισμού των εγγυητικών καλής εκτέλεσης επί  της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης εμποδίζει τη συμμετοχή των ΜΜΕ -οι οποίες δεν έχουν πρόσβαση στο Τραπεζικό σύστημα- σε περισσότερους διαγωνισμούς, τις επιβαρύνει με επιπρόσθετες προμήθειες και αναχαιτίζει κάθε πιθανότητα επιβίωσής τους. Το παραπάνω μέτρο εάν συνδυαστεί και με την τιμωρητική διάθεση που διαφαίνεται σχετικά με την ευκολία κατάπτωσης των εγγυητικών επιστολών, σίγουρα δεν προάγει την ανάπτυξη του συστήματος παραγωγής δημοσίων συμβάσεων αλλά δημιουργεί πολλά ερωτηματικά.

Η ένταξη της ιδιωτικής επίβλεψης ενδεχομένως να αποτελεί λύση στην έλλειψη εκπαιδευμένου κι επαρκούς προσωπικού αρκεί να γίνεται με σαφείς κανόνες, πιστοποιήσεις δεξιοτήτων και διαφάνεια στις σχέσεις όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Η δήλωση αλήθειας των επιμετρήσεων αποτελεί ένα μέτρο αποποίησης ευθύνης των αναθετουσών αρχών και ένταξης του δηλωτικού δικαίου στα δημόσια έργα. Με αυτή τη δήλωση χωρίς ένα σαφή προσδιορισμό του χρονικού ορίζοντα ισχύος ,του είδους και του μεγέθους της ανακρίβειας, αναλήθειας και υποτροπής εισάγεται και η ποινικοποίηση των δημοσίων έργων με  την έλλειψη διαφάνειας κι αμεροληψίας εις βάρος του αναδόχου.

Η αντιμετώπιση των μεγάλων εκπτώσεων δε λύνεται αποσπασματικά ή τουλάχιστον όχι μόνο με αυτό τον ευάλωτο και ως εκ τούτου αναξιόπιστο τρόπο υπολογισμού των ΑΧΠ. Χωρίς σαφείς οδηγίες δεν θα πρέπει ξεκινήσουν οι  αιτιολογήσεις διότι θα δημιουργηθούν επιπρόσθετες καθυστερήσεις  και διοικητικό φορτίο στο σύστημα παραγωγής των έργων.

Η  υποχρεωτική  ανάρτηση της μελέτης, στα πλαίσια της διαφάνειας, δίνει την πρόσβαση στα πλήρη σχέδια των υποδομών  σε όλους. ανάμεσα  στους οποίους είναι αρκετά πιθανόν  να βρεθούν και κακόβουλοι, καθιστώντας ευάλωτα τα έργα σε δολιοφθορές. Επίσης για διάφορους πολιτικούς, οικονομικούς κ.α. λόγους θα υπάρχουν δικαστικές προσφυγές ,οι οποίες μέχρι να τελεσιδικήσουν  θα δημιουργήσουν μεγάλες καθυστερήσεις ή ματαιώσεις έργων.

Και τηρώντας την παράδοση ετών μέσα στο νόμο για τις δημόσιες συμβάσεις συμπεριλήφθηκαν κι άλλα άρθρα ,για τις οικοδομικές άδειες, τις ρυθμίσεις για τα αυθαίρετα, κ.λπ. με κυρίαρχο το άρθρο 219 ,το οποίο συγκέντρωσε και τις περισσότερες αντιδράσεις στη σχετική συζήτηση στη βουλή. Στην παρ. 1 του συγκεκριμένου άρθρου αναφέρεται  στις προστατευόμενες περιοχές σύμφωνα με τα άρθρα 18, 19 και 21 του ν. 334 1650/1986, εξαιρουμένων των ζωνών και περιοχών απολύτου προστασίας, ή στις περιπτώσεις καθορισμένων ζωνών προστασίας από ειδικά διατάγματα χρήσεων γης, δύναται να καθορίζεται με προεδρικό διάταγμα μετά από πρόταση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπο-περιοχή προστασίας στις περιπτώσεις ήπιων αναπτυξιακών έργων, διασφαλίζοντας ότι δεν παραβλάπτεται η ακεραιότητα της ευρύτερης περιοχής ως προς τις οικολογικές της λειτουργίες σε σχέση με τους στόχους διατήρησης της περιοχής. Με το ίδιο προεδρικό διάταγμα καθορίζονται, πέραν των άλλων όρων και περιορισμών για την ανάπτυξη της υπό-περιοχής, ειδικοί κανόνες άσκησης δραστηριοτήτων ή και υλοποίησης τεχνικών έργων.

Ο καθορισμός της υποπεριοχής και η κατασκευή ήπιων αναπτυξιακών έργων («ήπιες κατασκευές», ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά, κ.α) μέσα στις προστατευόμενες ζώνες θα προκαλέσει διάσπαση του οικοσυστήματος και θα επιφέρει απώλειες στη βιοποικιλότητα στις εν λόγω περιοχές. Τα ευαίσθητα αυτά οικοσυστήματα φιλοξενούν σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας ,πολλά εκ των οποίων συμπεριλαμβάνονται στο κόκκινο βιβλίο των προς εξαφάνιση ειδών. Εξ αιτίας της σημασίας που έχει η βιοποικιλότητα για το περιβάλλον (για την επικονίαση, τη ρύθμιση του κλίματος, την αντιπλημμυρική προστασία, τη γονιμότητα του εδάφους κ.α.) η Ε.Ε. έχει αναπτύξει στρατηγική και όραμα μέχρι το 2050. Αντί να παράγεται υπεραξία από το περιβάλλον με τέτοιες ρυθμίσεις-και την υποβάθμιση που θα επιφέρουν απομακρυνόμαστε από τους στόχους της Ε.Ε. Δε νοείται βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς βιοποικιλότητα, βασικό συντελεστή της αειφορίας.

Με το συγκεκριμένο νόμο  δε λύθηκε κάποιο  από τα μεγάλα θέματα που δημιούργησε η μέχρι τώρα εφαρμογή του. Αντίθετα δημιουργείται επιπρόσθετο διοικητικό φορτίο και γραφειοκρατία με τις συμβάσεις δύο ταχυτήτων, όπου εξισώνονται οι απαιτήσεις και τα κριτήρια επιλογής μικρών και μεγάλων έργων, καταργείται το ΜΕΕΠ κι επιβαρύνεται το σύστημα παραγωγής δημοσίων συμβάσεων  με επιπλέον κόστος εγγυητικών, κρατήσεων, υποχρεωτικών προδικαστικών προσφυγών και παραβόλων, νομικών εξόδων, κ.α. μέτρων. Όλα συσσωρευτικά οδηγούν σταδιακά στον αφανισμό των ΜΜΕ μια και αρκετά από τα μέτρα αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα κακών πρακτικών στα πλαίσια  των αρχών της αναλογικότητας, της ίσης μεταχείρισης, της τυπικότητας και του υγειούς ανταγωνισμού.

Χωρίς άρτιες κι ώριμες μελέτες, τεχνικές προδιαγραφές, ΕΤΕΠ, αναλυτικά τιμολόγια, επίσπευση των διαδικασιών αδειοδότησης  και προπαντός χωρίς εκπαίδευση είναι ουτοπικό να συζητάμε για αναμόρφωση των δημοσίων συμβάσεων. Σε μια εποχή που απαιτεί επαναπροσδιορισμό στην κατεύθυνση των απαιτήσεων του GREEN DEAL και βασίζεται στην εκπαίδευση για την ανάπτυξη  δεξιοτήτων, στη ψηφιοποίηση, στο σεβασμό για το περιβάλλον, στις πιστοποιήσεις και στην τεχνολογική εξέλιξη των υλικών εμείς προτείνουμε ακόμη  την ένταξη τεχνικών προδιαγραφών με απόφαση Υπουργού, την «αξιοποίηση» υπο-περιοχών στις προστατευόμενες περιοχές, τη συνέχιση του  μοντέλου μελέτης-κατασκευής ως μόνης λύσης για την επίσπευση των διαδικασιών και εν γένει την επιφανειακή λήψη μέτρων ενώ χρειάζονται εκ βάθρων αλλαγές όπως η χρήση του ΒΙΜ, των drones,των καταγραφών των γκρι και πράσινων υποδομών, κλπ..

Απαιτούνται δραστικά μέτρα  και προπαντός δυναμικές αποφάσεις προκειμένου να ισχύσει απλή, ευέλικτη εθνική νομοθεσία για τα έργα κάτω του ορίου των κοινοτικών οδηγιών, αναπτυξιακού χαρακτήρα ,με σεβασμό στο περιβάλλον που θα βοηθήσει την ανάκαμψη της οικονομίας και θα δώσει μέλλον στον κατασκευαστικό κλάδο.

Κατερίνα Αλαφογιάννη
Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος
Εργολήπτης Δημοσίων Έργων




ΚατηγορίεςΑπόψεις, Νομοθεσία, Προστατευόμενες περιοχές

Tags: , , , ,

Αρέσει σε %d bloggers: