Αντισυνταγματικότητα επεμβάσεως νόμου σε διεξαγόμενη δίκη

Μια ακόμη σημαντική συμβολή της ΟλΣτΕ 685/2019
στο δίκαιο που διέπει τους δασικούς χάρτες

Δημήτριος Η. Παπαστερίου
Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Στο Κτηματολογικό Δασικό δίκαιο, ειδικότερα στο δίκαιο των δασικών χαρτών και ακόμη πιο ειδικά στις διατάξεις που διέπουν τις «οικιστικές πυκνώσεις» εντάσσεται ένα σοβαρότατο ζήτημα. Ένα ζήτημα που εκκινεί από την ειδική περίπτωση της εν γένει εξελίξεως του συγκεκριμένου μορφώματος των δασικών χαρτών και ενδιαφέρει σε τελευταία ανάλυση τις σχέσεις της εκτελεστικής εξουσίας προς τη δικαστική εξουσία. Κατά τη γνώμη μας, το όλο θέμα μπορεί συνοπτικά να ενταχθεί στο ακόλουθο ζήτημα: Επιτρέπεται ή όχι μεταγενέστερος νόμος να επέμβει στο πεδίο μιας διεξαγόμενης δίκης, για να επηρεάσει τη διαμόρφωση της δικανικής κρίσης του αρμόδιου δικαστηρίου.

Η κρίση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει ως εξής:

i. «… Με τις διατάξεις αυτές επιχειρήθηκε, αφ’ ενός, η θεραπεία της πρώτης νομικής πλημμέλειας της προσβαλλόμενης πράξης, η οποία διαγνώσθηκε με την 1942/2017 παραπεμπτική απόφαση και συνίσταται στη μη νόμιμη, κατά το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος, έκδοσή της υπό τον τύπο της κανονιστικής υπουργικής απόφασης. Επιχειρήθηκε, αφ’ ετέρου, η διατήρηση των ίδιων ουσιαστικών ρυθμίσεων περί οικιστικών πυκνώσεων και εξαίρεσής τους από την ήδη προβλεπόμενη για τις λοιπές εκτάσεις ανάρτηση των δασικών χαρτών, παρ’ ότι η συνταγματικότητα των τελευταίων είχε επίσης αμφισβητηθεί από το αιτούν και εξ επόψεως του άρθρου 24 παρ. 1 του Συντάγματος, η δε παραπεμπτική 1942/2017 απόφαση του Δικαστηρίου είχε αχθεί, κατά πλειοψηφία, προς την αποδοχή και των λόγων αυτών ακυρώσεως και το ζήτημα αυτό εκκρεμούσε, επίσης, ενώπιον της Ολομελείας …»[1].

ii. «… Υπό τα δεδομένα αυτά, οι διατάξεις του άρθρου 39 του ν. 4489/2017, με τις οποίες επιχειρείται η υποκατάσταση του νομικού ερείσματος, και μάλιστα αναδρομικώς, της εφαρμογής περιγραμμάτων οικιστικών πυκνώσεων επί των δασικών χαρτών και εξαίρεσής τους από την ανάρτηση και την περαιτέρω διαδικασία κύρωσης των τελευταίων, κατά τρόπο που θα αποστερούσε το Δικαστήριο από τη δυνατότητα επίλυσης του ζητήματος και το αιτούν από τη δικαστική προστασία που δικαιούται, είναι αντίθετες με τα άρθρα 4 παρ. 1, 20 παρ. 1, 26 και 95 παρ. 1 εδ. α’ του Συντάγματος. Κατά συνέπεια, και σύμφωνα με όσα εκτίθενται στη σκέψη 11[2], οι διατάξεις αυτές, ως ανίσχυρες, δεν επιφέρουν, κατά το άρθρο 32 παρ. 1 και 2 του π.δ. 18/1989, την κατάργηση της παρούσας δίκης, η οποία διατηρεί το αντικείμενό της …»[3] .

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας αποφαίνεται ότι το άρθρο 39 ν. 4489/2017 επιχειρεί να υποκαταστήσει αναδρομικώς το νομικό έρεισμα για τις λεγόμενες «οικιστικές πυκνώσεις», αποστερώντας το Δικαστήριο από τη δυνατότητα επιλύσεως του ζητήματος. Πράγματι, η συγκεκριμένη διάταξη υπερβαίνει κατά πολύ τα «εσκαμμένα». Μια τέτοια υπέρβαση δεν μπορεί να γίνει ανεκτή από την έννομη τάξη, θέτει μάλιστα σε κίνδυνο τα θεμέλια του νομικού μας πολιτισμού.

Η υποκατάσταση του νομικού ερείσματος, όπως διαπιστώνεται παραπάνω, αντιτίθεται στη συνδυασμένη εφαρμογή (α) της αρχής της ισότητας (άρθρο 4, παρ. 1, Συντ), (β) του δικαιώματος παροχής έννομης προστασίας (άρθρο 20, παρ.1, Συντ), (γ) της αρχής της διακρίσεως των εξουσιών (άρθρο 26 Συντ) και (δ) της αρμοδιότητας του Συμβουλίου της Επικρατείας για κύρωση – μετά από αίτηση – των εκτελεστών πράξεων των διοικητικών αρχών για υπέρβαση εξουσίας ή για παράβαση νόμου (άρθρο 95, παρ. 1, υπό α. Συντ).

Η ορθή, και κατά την άποψή μας, παραπάνω θέση μπορεί να θεμελιωθεί και το άρθρο 25, παρ. 3, Συντ: «Η καταχρηστική άσκηση δικαιώματος δεν επιτρέπεται». Στη νομοτυπική μορφή αυτής της συνταγματικής διατάξεως εντάσσεται και η κατάχρηση θεσμού, μέσω της υποκαταστάσεως του νομικού ερείσματος με τον τρόπο που περιγράφεται στην παραπάνω σκέψη.

_________________________

[1] ΟλΣτΕ 685/2019, (υπό 14), SoL

[2] ΟλΣτΕ 685/2019, (υπό 11), SoL: «…11. Επειδή, όπως έχει κριθεί (ΣτΕ 522-4/2015 Ολομ., 2307/2014 Ολομ., 4754-5/2012 Ολομ.), σε περίπτωση που διάταξη τυπικού νόμου επηρεάζει το αντικείμενο της δίκης και τίθεται ζήτημα εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 32 παρ. 1-2 του π.δ/τος 18/1989, το Δικαστήριο εξετάζει το ζήτημα αυτό χωρίς, κατ’ αρχήν, να ερευνά την συνταγματικότητα της νεότερης αυτής διάταξης νόμου. Η συμφωνία ή μη της τελευταίας αυτής διάταξης προς τα άρθρα 4 παρ. 1, 20 παρ. 1, 26 και 95 παρ. 1, εδάφιο α΄ του Συντάγματος ερευνάται μόνον σε περιπτώσεις που με το νεότερο νόμο ο νομοθέτης επεμβαίνει προς ρύθμιση, υπέρ της διαδίκου διοικητικής αρχής, διαφοράς που είναι ήδη εκκρεμής ενώπιον του Δικαστηρίου, είτε καταργώντας αναδρομικά ή μη την πράξη της οποίας ζητείται η ακύρωση, θεσπίζοντας, ενδεχομένως, ο ίδιος ατομική ρύθμιση προς επίτευξη του σκοπού που επεδίωκε με την επίμαχη πράξη, είτε κυρώνοντας την πράξη αυτή (ΣτΕ 522-4/2015 Ολομ., πρβλ. ΣτΕ 1661/2009 Ολομ., 1847/2008 Ολομ., 3633/2004 Ολομ., 4362/1997 Ολομ.), είτε, ακόμη, θεραπεύοντας την πλημμέλεια που θα οδηγούσε στην αποδοχή της αιτήσεως και την ακύρωση της προσβληθείσης πράξεως…».

[3] ΟλΣτΕ 685/2019, (υπό 14), SoL (όπου και η γνώμη μειοψηφίας ενός Συμβούλου).

Δημοσιεύτηκε στο dasarxeio.com | 18.04.2019

Ανασκόπηση άρθρων για τις «οικιστικές πυκνώσεις» που δημοσιεύτηκαν στο dasarxeio.com:
Το πρώτο βήμα για τις οικιστικές πυκνώσεις: ΟλΣτΕ 685/2019 (12.4.19)
Κοινωνική υπαιτιότητα και θυσιαζόμενα δάση: Οικιστικές πυκνώσεις (11.01.19)
Παραλογισμοί … και καταλογισμοί … (10.12.18)
Ανισοσκελές … ισοζύγιο (07.12.18)
Μάτειος Ίππος (02.12.2018)
Οι Δασικοί Χάρτες στη Νομοθεσία και στη Νομολογία των ανωτάτων Δικαστηρίων (17.09.18)
Απορρύθμιση – Πώς τα μνημόνια διέρρηξαν το νομικό πλαίσιο περιβαλλοντικής προστασίας (02.08.18)
Το ΑΚ 1057 στα δάση. Ειδοποιία και «οικιστικές πυκνώσεις» (01.12.17)
Η νέα απόφαση του ΣτΕ επί της αιτήσεως ακυρώσεως της ΠΕΔΔΥ και του ΓΕΩΤΕΕ για τις «οικιστικές πυκνώσεις» (26.09.17)
Το ΣτΕ για τις «οικιστικές πυκνώσεις» (13.09.17)
Η αντισυνταγματικότητα των διατάξεων περί «οικιστικών πυκνώσεων» κατά την απόφαση ΣτΕ 1942/2017 (13.09.17)
Παρέμβαση για τις «οικιστικές πυκνώσεις» (10.09.107)
ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: «Οικιστικές πυκνώσεις» (07.09.17)
Κι όμως το ΣτΕ έχει ακυρώσει και διατάξεις νόμου! (05.09.17)
– Η συνεχιζόμενη ιδέα των πυκνώσεων (02.08.17)
– OIΚΙΣΤΙΚΕΣ ΠΥΚΝΩΣΕΙΣ. Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΝΟΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (30.07.17)
ΣτΕ: Αντισυνταγματικές οι «οικιστικές πυκνώσεις» (21.07.17)
ΟΙΚΙΣΤΙΚΕΣ ΠΥΚΝΩΣΕΙΣ (23.05.17)

 

Μοιραστείτε το!
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin


ΚατηγορίεςΔόμηση - Αυθαίρετα, Δασικοί Χάρτες, Επιλογές - Προτάσεις, Νομοθεσία

Tags: , , , , , , , , ,

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: